Băng vùng cực tan chảy làm méo vỏ Trái Đất

Sự tan chảy của băng vùng cực không chỉ thay đổi mực nước biển mà còn khiến vỏ Trái Đất biến dạng.


Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters, tiến sĩ Sophie Coulson và cộng sự phát hiện khi băng ở sông băng tại Greenland, Nam Cực và các quần đảo Bắc Cực tan chảy, vỏ Trái Đất bên dưới những vùng đất này bị méo dần và tác động có thể đo được ở cách đó hàng trăm hoặc hàng nghìn kilomet.


Bằng cách phân tích dữ liệu vệ tinh về băng tan chảy từ năm 2003 đến 2018 và nghiên cứu thay đổi ở vỏ Trái Đất, các nhà khoa học có thể đo sự xê dịch của lớp vỏ theo phương ngang. Họ nhận thấy tại một số nơi, vỏ Trái Đất dịch chuyển theo phương ngang nhiều hơn theo chiều hướng lên. Ngoài ra, nghiên cứu của Coulson và đồng nghiệp cũng cung cấp phương pháp mới tiềm năng để theo dõi những thay đổi của khối lượng băng.


Nhằm hiểu rõ băng tan chảy tác động ra sao tới lớp đất bên dưới, Coulson gợi ý cách hình dung về hệ thống ở quy mô nhỏ hơn. "Hãy nghĩ tới tấm ván gỗ trôi nổi trên mặt bồn nước. Khi bạn ấn tấm ván xuống, nước bên dưới sẽ tràn ra. Nếu bạn nhấc tấm ván lên, bạn sẽ thấy nước dịch chuyển theo phương thẳng đứng để lấp đầy khoảng trống đó. Tại vài nơi ở Nam Cực, sự bật lại của lớp vỏ làm thay đổi độ dốc của tầng đá gốc bên dưới thềm băng và tác động tới động lực của băng", Coulson nói.


Ví dụ, khi thềm băng Laurentide tan chảy và đổ ra biển, Canada và Alaska không còn chịu tác động dìm xuống từ lớp băng và miền nam nước Mỹ không còn bị đẩy lên. Đó là lý do vùng đất quanh vịnh Hudson của Canada nhô lên khoảng 1,2 cm mỗi năm trong khi phần lớn Washington, D.C sẽ chìm dưới nước năm 2200.


Glenn Antony Milne, giáo sư Trái Đất và Khoa học môi trường ở Đại học Ottawa, giải thích việc hiểu rõ tác động của băng tan sẽ giúp chắt lọc mọi nghiên cứu về vỏ Trái Đất. Chẳng hạn, để quan sát chính xác chuyển động kiến tạo và hoạt động động đất, giới chuyên gia cần phân biệt chuyển động tạo bởi sự thất thoát khối lượng băng.


Coulson đang tiếp tục nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos ở New Mexico. Cô là thành viên của một tổ chức khí hậu chuyên dự đoán về thềm băng và động lực học đại dương.


An Khang (Theo Phys.org/IFL Science)









Bang vung cuc tan chay lam meo vo Trai Dat


Su tan chay cua bang vung cuc khong chi thay doi muc nuoc bien ma con khien vo Trai Dat bien dang.


Trong nghien cuu cong bo tren tap chi Geophysical Research Letters, tien si Sophie Coulson va cong su phat hien khi bang o song bang tai Greenland, Nam Cuc va cac quan dao Bac Cuc tan chay, vo Trai Dat ben duoi nhung vung dat nay bi meo dan va tac dong co the do duoc o cach do hang tram hoac hang nghin kilomet.


Bang cach phan tich du lieu ve tinh ve bang tan chay tu nam 2003 den 2018 va nghien cuu thay doi o vo Trai Dat, cac nha khoa hoc co the do su xe dich cua lop vo theo phuong ngang. Ho nhan thay tai mot so noi, vo Trai Dat dich chuyen theo phuong ngang nhieu hon theo chieu huong len. Ngoai ra, nghien cuu cua Coulson va dong nghiep cung cung cap phuong phap moi tiem nang de theo doi nhung thay doi cua khoi luong bang.


Nham hieu ro bang tan chay tac dong ra sao toi lop dat ben duoi, Coulson goi y cach hinh dung ve he thong o quy mo nho hon. "Hay nghi toi tam van go troi noi tren mat bon nuoc. Khi ban an tam van xuong, nuoc ben duoi se tran ra. Neu ban nhac tam van len, ban se thay nuoc dich chuyen theo phuong thang dung de lap day khoang trong do. Tai vai noi o Nam Cuc, su bat lai cua lop vo lam thay doi do doc cua tang da goc ben duoi them bang va tac dong toi dong luc cua bang", Coulson noi.


Vi du, khi them bang Laurentide tan chay va do ra bien, Canada va Alaska khong con chiu tac dong dim xuong tu lop bang va mien nam nuoc My khong con bi day len. Do la ly do vung dat quanh vinh Hudson cua Canada nho len khoang 1,2 cm moi nam trong khi phan lon Washington, D.C se chim duoi nuoc nam 2200.


Glenn Antony Milne, giao su Trai Dat va Khoa hoc moi truong o Dai hoc Ottawa, giai thich viec hieu ro tac dong cua bang tan se giup chat loc moi nghien cuu ve vo Trai Dat. Chang han, de quan sat chinh xac chuyen dong kien tao va hoat dong dong dat, gioi chuyen gia can phan biet chuyen dong tao boi su that thoat khoi luong bang.


Coulson dang tiep tuc nghien cuu tai Phong thi nghiem Quoc gia Los Alamos o New Mexico. Co la thanh vien cua mot to chuc khi hau chuyen du doan ve them bang va dong luc hoc dai duong.


An Khang (Theo Phys.org/IFL Science)


Băng vùng cực tan chảy làm méo vỏ Trái Đất

Sự tan chảy của băng vùng cực không chỉ thay đổi mực nước biển mà còn khiến vỏ Trái Đất biến dạng.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: