Đèn chiếu tia cực tím (UV) có thể được dùng để tiêu diệt các mầm bệnh như virus và vi khuẩn. Nhưng chúng cũng có thể gây ra những tai nạn đáng tiếc dành cho người sử dụng, nếu để tia UV chạm vào mắt không được bảo vệ trong thời gian dài.
Theo một nghiên cứu mới trên tạp chí Ocular Immunology and Inflammation, các nhà khoa học đã báo cáo ít nhất 7 trường hợp đến khám tại một bệnh viện ở Mỹ vì viêm giác mạc do tiếp xúc với tia UV phát ra từ thiết bị diệt khuẩn trong đại dịch COVID-19.
Đầu tháng 4, khi đại địch COVID-19 tăng lên đỉnh điểm ở Hong Kong, 3 trường hợp tổn thương tương tự liên quan đến máy diệt khuẩn phát tia UV cũng được xác nhận.
Mặc dù là một thiết bị phát tia bức xạ, đòi hỏi phải vận hành theo quy trình kỹ thuật cao, các loại máy phát tia UV dạng đèn trong đại dịch COVID-19 đã được tiêu thụ rất mạnh. Nhiều người đã lắp đặt nó tại nhà, trong phòng ngủ của mình, thậm chí ở cơ quan và các trường học.
Bởi tia UV-C nằm ngoài vùng ánh sáng khả kiến và không thể nhìn thấy bằng mắt thường, một số người thậm chí còn không biết mình đang bị phơi nhiễm dưới những bức xạ này. Kết quả đã dẫn đến những tai nạn đáng tiếc.
Tia cực tím hay tia UV thường được biết đến với chức năng diệt khuẩn. Nó thường được sử dụng ở bệnh viện để tiêu diệt các mầm bệnh lây lan qua đường không khí, khử trùng thiết bị phẫu thuật hoặc các bề mặt như tay nắm cửa, lan can, giường bệnh.
Tuy nhiên, không phải thiết bị phát UV nào cũng có khả năng tiêu diệt mầm bệnh hiệu quả. Đó là bởi tia UV có rất nhiều loại khác nhau.
Tia UVA có bước sóng dài nhất từ 315-400 nm nhưng mang năng lượng thấp nhất. Khi ra nắng, bạn chủ yếu tiếp xúc với tia UVA, loại tia này liên quan đến lão hóa và tổn thương da.
Tia UVB nằm ở giữa quang phổ của tia UV với bước sóng từ 280-315 nm. Một phần nhỏ ánh sáng mặt trời chứa tia UVB. Đây là loại tia UV chính góp phần gây ra cháy nắng và hầu hết các bệnh ung thư da.
Các thiết bị diệt khuẩn nhân tạo phát ra một loại tia được gọi là UV-C có bước sóng từ 200 đến 280 nm. Đây là tia mang năng lượng cao nhất trong số các bức xạ thuộc dải UV. Chúng có thể tiêu diệt vi khuẩn, virus bằng cách phá hủy axit nucleic trong nhân hoặc protein bên ngoài mầm bệnh, khiến chúng bị giết chết hoặc bất hoạt.
Khi đại dịch COVID-19 nổi lên, rất nhiều thiết bị phát tia UV đã được bán ra để sử dụng cho doanh nghiệp và hộ gia đình.
Vấn đề là bức xạ UV cũng có thể gây hại cho con người, như bất kỳ ai từng bị cháy nắng đều biết rõ. Tiếp xúc với tia UV có thể làm hỏng da và giác mạc, lớp bảo vệ bên ngoài của mắt. Khi điều này xảy ra, nó gây ra một chứng viêm đau đớn gọi là viêm giác mạc.
Trong bài báo khoa học mới công bố, các tác giả mô tả 7 trường hợp viêm giác mạc sau khi tiếp xúc với thiết bị phát tia UV. Thời lượng phơi nhiễm được xác định lên đến hàng giờ và tất cả các ca bệnh này đều đến khám và điều trị tại Viện mắt Bascom Palmer thuộc Trường Y khoa Đại học Miami Miller.
Các bệnh nhân có biểu hiện chung là kích ứng, đỏ mắt. Một số cảm thấy mắt mình như có vật gì đó cộm lên mắc kẹt ở trong. Một trong số các bệnh nhân bị bỏng nặng, đau đớn và trở nên nhạy cảm với ánh sáng. Trong số 7 bệnh nhân, 3 người đã tiếp xúc với tia UV phát ra từ thiết bị hộ gia đình, trong khi 3 trường hợp còn lại tiếp xúc tại nơi làm việc.
Tất cả các bệnh nhân báo cáo rằng họ đã dùng đèn diệt khuẩn UV mà không có kính bảo vệ mắt. Họ cũng không ra khỏi phòng mà vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường dưới ánh đèn. Trường hợp thứ 7 là một người đến khám ở phòng nha khoa, đã tiếp xúc với đèn UV mà không biết ở đó có lắp đặt thiết bị.
Các bác sĩ đã cho tất cả các bệnh nhân một đơn thuốc kháng sinh, thuốc mỡ mắt và steroid. May mắn thay, sau khi điều trị mắt của họ đã hồi phục. Các triệu chứng bắt đầu biến mất trong vòng 2-3 ngày sau khi uống thuốc.
Mắt một bệnh nhân bị tổn thương giác mạc do tiếp xúc với đèn chiếu tia UV
Hiện không rõ liệu các thiết bị chiếu tia UV có hữu ích trong thời kỳ đại dịch COVID-19 hay không. Bức xạ UV đã được chứng minh có thể tiêu diệt virus corona tồn tại trong không khí hoặc trên các bề mặt và vật thể như khẩu trang bảo hộ được sử dụng bởi nhân viên y tế.
Nhưng các đèn phát tia UV bán ra thị trường không phải lúc nào cũng được kiểm định tốt. Bạn không thể biết nó có thực sự phát ra tia UV hay không, bởi các tia UVC có tác dụng tiêu diệt virus tốt nhất thường nằm ngoài vùng ánh sáng nhìn thấy.
Ngược lại, bức xạ UVC cũng rất nguy hiểm đối với con người. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đã cảnh báo mọi người không nên chiếu đèn UV lên người để khử trùng bản thân vì lý do đó.
"Việc lắp đặt hệ thống khử trùng không khí bằng tia UV-C trong các cơ sở y tế đòi hỏi các kỹ thuật viên được đào tạo bài bản để tránh tiếp xúc trực tiếp với người cư ngụ", các tác giả viết. "Chúng tôi cảnh báo tất cả mọi người tránh tiếp xúc trực tiếp với đèn diệt khuẩn UV-C và tuân thủ chặt chẽ các khuyến nghị của nhà sản xuất".
Tham khảo Gizmodo
Lấy link