Tăng tốc xây dựng Hải quan số
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là triển khai dự án “Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số” trong giai đoạn 2026-2028, dự kiến vận hành chính thức từ năm 2028.
Cục trưởng Cục Hải quan ông Nguyễn Văn Thọ chỉ đạo hội nghị ( tại Phiên họp lần thứ ba Ban chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số của Cục Hải quan) AI sẽ được ứng dụng vào nhận dạng chứng từ thương mại, giám sát tự động tại cửa khẩu, đồng thời xây dựng trợ lý ảo hỗ trợ tra cứu mã số hàng hóa và trị giá tính thuế cho cả cán bộ hải quan lẫn doanh nghiệp.
Ngành Hải quan đang triển khai dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3, tạo cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa và hoạt động xuất nhập cảnh của người, phương tiện.
Chatbot AI hỗ trợ doanh nghiệp
Một trong những điểm sáng của quá trình chuyển đổi số là việc thử nghiệm thành công Chatbot AI hỗ trợ cán bộ hải quan và doanh nghiệp.
Được xây dựng trên nền tảng điện toán đám mây AWS, chatbot tích hợp công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP), mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và hệ thống truy xuất dữ liệu tri thức chuyên ngành hải quan.
Trong thời gian thử nghiệm từ ngày 1/2 đến 20/4/2026, hệ thống đã xử lý 53.601 câu hỏi từ 14.441 lượt hội thoại. Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất gồm mã HS và phân loại hàng hóa (60,43%), thủ tục hải quan (10,88%), hồ sơ chứng từ và xuất xứ hàng hóa (7,08%).
Đáng chú ý, tỷ lệ phản hồi thành công đạt 99,78%, cao hơn mức tiêu chuẩn phổ biến của nhiều hệ thống AI hiện nay. Thời gian trả lời mỗi câu hỏi chỉ từ 3-4 giây.
Với khả năng xử lý gần 1.500 câu hỏi mỗi ngày, chatbot giúp giảm đáng kể khối lượng tra cứu thủ công, giảm áp lực cho bộ phận hỗ trợ và tạo điều kiện để cán bộ tập trung xử lý các hồ sơ nghiệp vụ phức tạp hơn.
Minh bạch hơn, thông quan nhanh hơn
Chuyển đổi số đã mang lại những thay đổi rõ nét trong hoạt động xuất nhập khẩu. Đến nay, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa; 100% đơn vị hải quan trên cả nước thực hiện thủ tục điện tử với sự tham gia của 99,65% doanh nghiệp.
Thông qua phối hợp với khoảng 48 ngân hàng thương mại, đến cuối năm 2025, số thu qua ngân hàng đạt hơn 423 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 98% tổng thu ngân sách của cơ quan Hải quan. Riêng Cổng thanh toán điện tử và thông quan 24/7 ghi nhận khoảng 65,7 nghìn tỷ đồng.
Cơ chế một cửa quốc gia đã kết nối 250 thủ tục hành chính của 13 bộ, ngành. Việt Nam cũng là một trong những quốc gia tiên phong trong ASEAN triển khai trao đổi chứng nhận xuất xứ điện tử, giúp doanh nghiệp tận dụng nhanh hơn các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.
Giảm chi phí, tăng năng lực cạnh tranh
Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp ngành Hải quan giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thời gian thông quan hàng xuất khẩu đã giảm hơn 2 giờ, còn hàng nhập khẩu giảm gần 5 giờ nhờ việc số hóa quy trình nghiệp vụ.
Hồ sơ điện tử giúp doanh nghiệp dễ dàng lưu trữ, tra cứu, kiểm soát thông tin, hạn chế sai sót và giảm tiếp xúc trực tiếp với công chức hải quan, qua đó tăng tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ.
Lực lượng Hải quan luôn hỗ trợ doanh nghiệp tốt nhất Giai đoạn 2014-2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt hơn 5.817 tỷ USD, tăng gần 290% so với giai đoạn trước. Số lượng doanh nghiệp và tờ khai xuất nhập khẩu liên tục gia tăng, phản ánh môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi.
Đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nhập siêu 13,8 tỷ USD cho thấy áp lực cạnh tranh vẫn hiện hữu, đặc biệt khi doanh nghiệp trong nước ghi nhận mức nhập siêu tăng mạnh.
Hướng tới Hải quan thông minh năm 2030
Không chỉ dừng ở việc số hóa các quy trình hiện có, ngành Hải quan đang tái thiết kế toàn bộ hệ thống nghiệp vụ để xây dựng mô hình Hải quan số và tiến tới Hải quan thông minh.
Mục tiêu đến năm 2030 là 100% chứng từ thuộc hồ sơ hải quan được số hóa hoàn toàn; các quy trình quản lý được vận hành trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số hiện đại.
Đầu năm 2026, đã tổ chức các lớp đào tạo về chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin cho khoảng 710 lượt cán bộ, công chức, tập trung vào các lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn, phân tích dữ liệu và kỹ năng làm việc trong môi trường số.
Lực lượng Hải quan luôn hướng tới nhanh hơn, minh bạch hơn Chuyển đổi số đang không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, quá trình này còn trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tiến Dũng