Phát hiện dải sáng xanh trên sao Hỏa

Cơ quan vũ trụ châu Âu (ESA) lần đầu tiên quan sát thấy dải sáng màu xanh lá cây xung quanh một hành tinh không phải Trái Đất.


Bầu khí quyển của các hành tinh như Trái Đất và sao Hỏa phát sáng liên tục cả ngày lẫn đêm do ánh sáng Mặt Trời tương tác với các nguyên tử và phân tử trung hòa trong khí quyển. Sự phát sáng vào hai thời điểm đối lập trong ngày được gây ra bởi hai cơ chế khác nhau. Trong khi ánh sáng xanh vào ban đêm xuất hiện do các phân tử tách rời kết hợp lại, sự phát sáng vào ban ngày là do Mặt Trời trực tiếp kích thích các nguyên tử và phân tử như nitơ và oxy.Trên Trái Đất, hiện tượng xuất hiện khá mờ nhạt và được quan sát rõ nhất trên quỹ đạo tầm thấp, như từ vị trí của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Tại các hành tinh khác, rất khó để săn lùng dải sáng xanh mờ nhạt này bởi chúng bị lấn át bởi bề mặt sáng của thiên thể."Dải sáng xanh xung quanh Trái Đất được quan sát rõ nhất vào ban đêm. Khi đó, các nguyên tử oxy trong bầu khí quyển phát ra một bước sóng ánh sáng đặc biệt", tác giả chính của nghiên cứu Jean-Claude Gérard từ Đại học de Liège của Bỉ cho hay. "Sự phát sáng này cũng được dự đoán là tồn tại trên sao Hỏa từ 40 năm trước nhưng đến nay chúng tôi mới tìm thấy nó nhờ tàu quỹ đạo ExoMars". Jean-Claude cùng các đồng nghiệp đã sử dụng Máy quang phổ tử ngoại và quang phổ khả kiến (UVIS), một trong những công cụ tiên tiến nhất của ExoMars, để nghiên cứu bầu khí quyển của "hành tinh đỏ" trong chế độ quan sát đặc biệt từ tháng 4 đến tháng 12 năm ngoái."Các quan sát trực tiếp trước đây không thu được bất kỳ ánh sáng xanh nào, vì vậy chúng tôi quyết định điều chỉnh UVIS hướng vào phần rìa của sao Hỏa, giống như cách các phi hành gia chụp ảnh hiện tượng từ ISS", đồng tác giả của nghiên cứu  Ann Carine Vandaele từ Viện Royalutéomomie Spatiale de Belgique của Bỉ cho biết thêm.Nhóm nghiên cứu đã quét bầu khí quyển sao Hỏa ở độ cao từ 20 đến 400 km và phát hiện ánh sáng xanh ở tất cả độ cao; trong đó, dải sáng xuất hiện rõ nhất ở cách bề mặt khoảng 80 km.Dựa trên các mô hình máy tính, các nhà khoa học nhận thấy ánh sáng xanh trên sao Hỏa chủ yếu có nguồn gốc từ quá trình phân rã carbon dioxide - chiếm 95% bầu khí quyển hành tinh - thành carbon monixide và oxy. Các nguyên tử oxy này phát sáng trong cả ánh sáng khả kiến và tia cực tím; trong đó, phát sáng khả kiến mạnh gấp 16,5 lần so với tia cực tím.Phát hiện mới này là chìa khóa để mô tả bầu khí quyển hành tinh và các hiện tượng liên quan như cực quang. Bằng cách giải mã cấu trúc của tầng khí quyển phát sáng xanh trên sao Hỏa, các nhà thiên văn học có thể hiểu rõ hơn về phạm vi độ cao vẫn chưa được khám phá, đồng thời theo dõi sự thay đổi của nó khi hoạt động của Mặt Trời thay đổi và khi sao Hỏa di chuyển trên quỹ đạo quanh ngôi sao.Đoàn Dương (Theo Space)







Phat hien dai sang xanh tren sao Hoa


Co quan vu tru chau Au (ESA) lan dau tien quan sat thay dai sang mau xanh la cay xung quanh mot hanh tinh khong phai Trai Dat.


Bau khi quyen cua cac hanh tinh nhu Trai Dat va sao Hoa phat sang lien tuc ca ngay lan dem do anh sang Mat Troi tuong tac voi cac nguyen tu va phan tu trung hoa trong khi quyen. Su phat sang vao hai thoi diem doi lap trong ngay duoc gay ra boi hai co che khac nhau. Trong khi anh sang xanh vao ban dem xuat hien do cac phan tu tach roi ket hop lai, su phat sang vao ban ngay la do Mat Troi truc tiep kich thich cac nguyen tu va phan tu nhu nito va oxy.Tren Trai Dat, hien tuong xuat hien kha mo nhat va duoc quan sat ro nhat tren quy dao tam thap, nhu tu vi tri cua Tram Vu tru Quoc te (ISS). Tai cac hanh tinh khac, rat kho de san lung dai sang xanh mo nhat nay boi chung bi lan at boi be mat sang cua thien the."Dai sang xanh xung quanh Trai Dat duoc quan sat ro nhat vao ban dem. Khi do, cac nguyen tu oxy trong bau khi quyen phat ra mot buoc song anh sang dac biet", tac gia chinh cua nghien cuu Jean-Claude Gerard tu Dai hoc de Liege cua Bi cho hay. "Su phat sang nay cung duoc du doan la ton tai tren sao Hoa tu 40 nam truoc nhung den nay chung toi moi tim thay no nho tau quy dao ExoMars". Jean-Claude cung cac dong nghiep da su dung May quang pho tu ngoai va quang pho kha kien (UVIS), mot trong nhung cong cu tien tien nhat cua ExoMars, de nghien cuu bau khi quyen cua "hanh tinh do" trong che do quan sat dac biet tu thang 4 den thang 12 nam ngoai."Cac quan sat truc tiep truoc day khong thu duoc bat ky anh sang xanh nao, vi vay chung toi quyet dinh dieu chinh UVIS huong vao phan ria cua sao Hoa, giong nhu cach cac phi hanh gia chup anh hien tuong tu ISS", dong tac gia cua nghien cuu  Ann Carine Vandaele tu Vien Royaluteomomie Spatiale de Belgique cua Bi cho biet them.Nhom nghien cuu da quet bau khi quyen sao Hoa o do cao tu 20 den 400 km va phat hien anh sang xanh o tat ca do cao; trong do, dai sang xuat hien ro nhat o cach be mat khoang 80 km.Dua tren cac mo hinh may tinh, cac nha khoa hoc nhan thay anh sang xanh tren sao Hoa chu yeu co nguon goc tu qua trinh phan ra carbon dioxide - chiem 95% bau khi quyen hanh tinh - thanh carbon monixide va oxy. Cac nguyen tu oxy nay phat sang trong ca anh sang kha kien va tia cuc tim; trong do, phat sang kha kien manh gap 16,5 lan so voi tia cuc tim.Phat hien moi nay la chia khoa de mo ta bau khi quyen hanh tinh va cac hien tuong lien quan nhu cuc quang. Bang cach giai ma cau truc cua tang khi quyen phat sang xanh tren sao Hoa, cac nha thien van hoc co the hieu ro hon ve pham vi do cao van chua duoc kham pha, dong thoi theo doi su thay doi cua no khi hoat dong cua Mat Troi thay doi va khi sao Hoa di chuyen tren quy dao quanh ngoi sao.Doan Duong (Theo Space)

Phát hiện dải sáng xanh trên sao Hỏa

Cơ quan vũ trụ châu Âu (ESA) lần đầu tiên quan sát thấy dải sáng màu xanh lá cây xung quanh một hành tinh không phải Trái Đất.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: