Nên trao quyền đăng ký với sáng chế dùng ngân sách Nhà nước

Góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Quốc hội mong muốn đơn vị chủ trì nghiên cứu khoa học được trao quyền đăng ký sáng chế.


Các góp ý được đại biểu nêu trong phiên thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chiều 21/10.


Trình bày tờ trình trước đó, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt cho biết, một trong hai vấn đề Chính phủ xin ý kiến Quốc hội là quyền đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước.


Phương án một là tổ chức chủ trì nghiên cứu có quyền đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí và có quyền sở hữu khi được cấp văn bằng bảo hộ; trừ trường hợp thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh vẫn do các cơ quan nhà nước đăng ký.


Đa số thành viên Chính phủ thống nhất phương án này vì khuyến khích các tổ chức chủ trì đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với phần kết quả nghiên cứu có khả năng bảo hộ và thúc đẩy thương mại hóa; đồng thời vẫn bảo đảm được sự quản lý của Nhà nước.


Phương án hai là giữ nguyên quy định hiện hành, quyền đăng ký các đối tượng này thuộc về tổ chức, cơ quan nhà nước làm chủ đầu tư.


Đại biểu Lê Quân (Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội) ủng hộ phương án 1, trao quyền sở hữu trí tuệ cho đơn vị chủ trì nghiên cứu. Trong điều kiện hiện nay, để linh hoạt hơn, ông đề nghị mở rộng thêm là ngay khi giao nhiệm vụ khoa học công nghệ có thể chỉ định một đơn vị nào sẽ thực hiện quyền này. Theo kinh nghiệm, các đại học trên thế giới có các doanh nghiệp khoa học công nghệ hoặc các viện đổi mới sáng tạo, viện xúc tiến, dù không phải đơn vị chủ trì nhưng là đơn vị tiếp quản, xúc tiến đăng ký sáng chế.


"Chúng tôi mong có cơ chế khoán 10, tiếp cận mới cho luật Sở hữu trí tuệ, liên quan đến sở hữu trí tuệ đến từ đầu tư công, ngân sách nhà nước, trừ những đặt hàng mang tính chất an ninh quốc phòng", ông Quân nói, nhấn mạnh, xét cho cùng nghiên cứu khoa học là để phục vụ xã hội, đất nước, phát triển kinh tế và khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.


Do đó, ai sử dụng kết quả nghiên cứu, khai thác tốt kết quả đó thì đầu tư, nghiên cứu đã có hiệu quả. Còn nếu rạch ròi quá về sở hữu nhà nước trong vấn đề này và quan tâm quá việc nhà nước sẽ thu hồi vốn như thế nào từ các sở hữu trí tuệ đó thì sẽ thấy khó.


Ông cũng mong các đại biểu Quốc hội ủng hộ luật Sở hữu trí tuệ, để mỗi nghiên cứu khoa học phục vụ xã hội được tốt hơn, "không để trong ngăn kéo". Muốn như vậy thì "phải bỏ hành chính đi, bỏ cái của tôi trong vấn đề công tư".


Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (thường trực Ủy ban Pháp luật) cũng đồng tình với phương án 1 mà Chính phủ trình. Ông cho rằng, không nên đề cập đến phương án 2 - giữ nguyên quy định hiện hành vì không tạo ra sự tác động cụ thể đối với sự phát triển của khoa học công nghệ.


Vị đại biểu thông tin, việc cho phép các trường đại học, viện nghiên cứu được đăng ký sáng chế và thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu là kinh nghiệm các nước trên thế giới đã thực hiện. Từ năm 1980 ở Mỹ và sau đó ở Ấn Độ, Philippines, gần đây nhất là Trung Quốc, khi áp dụng phương pháp này đã tạo cú hích rất lớn để phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đơn cử như ở Mỹ, nhiều nghiên cứu khoa học mà nhà nước tài trợ được áp dụng mạnh mẽ trong phát triển các sản phẩm, ví dụ như điện thoại thông minh, rất nhiều sản phẩm đều có nguồn gốc từ kết quả nghiên cứu khoa học do Nhà nước tài trợ, ví dụ như màn hình cảm ứng, công cụ hỗ trợ GPS, thuật toán google...


Dù vậy, ông cho rằng dự thảo luật chưa đề cập đến trách nhiệm của những tổ chức, trường đại học được giao quyền sở hữu trí tuệ, vì vậy, ông đề nghị Chính phủ nghiên cứu kỹ các giải pháp phù hợp để cân bằng lợi ích giữa nhà nước, người nghiên cứu, các trường đại học, viện nghiên cứu khi được hỗ trợ khoản kinh phí nghiên cứu khoa học. Đó không phải là chia sẻ lợi ích về mặt tiền bạc, kinh phí thu lại, mà là bảo vệ lợi ích tổng thể xã hội.


Cụ thể, ngoài nghiên cứu liên quan đến an ninh quốc gia, ông đề nghị có quy định rõ, như việc thương mại hóa diễn ra ở nước ngoài thì nhà nước có quyền thu lại sáng chế đó vì nhà nước bỏ tiền đầu tư, thì các sáng chế phải ưu tiên cho trong nước. Ngoài ra, khi một sáng chế sau được thương mại hóa, cần cam kết của Nhà nước là đảm bảo quyền tiếp cận của mọi người dân. Ví dụ như dùng tiền ngân sách nhà nước để sáng chế ra một loại thuốc thì hợp đồng giữa nhà nước với chủ thể cơ quan nghiên cứu đó phải có quy định là thuốc đảm bảo người dân bình thường có thể tiếp cận được, không bán mức giá quá cao.


Theo ông, với những sáng chế do nhà nước tài trợ thì thời hạn phải công bố, giải mật, không độc quyền sẽ ngắn hơn so với thời hạn đăng ký khác. Ví dụ sáng chế sản phẩm độc quyền 10 năm, thì sáng chế Nhà nước cung cấp thì thời gian ngắn hơn, chỉ khoảng 5-6 năm để đảm bảo tính cạnh tranh. Nếu không thì lợi ích cá nhân nhiều mà lợi ích xã hội không có.


Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đánh giá đây là dự án luật khó, nên soạn Luật Sở hữu trí tuệ "phải rất trí tuệ". Ông đánh giá, dự án luật trình Quốc hội "có chất lượng tốt, cơ bản đáp ứng được các yêu cầu về cam kết quốc tế"; có các thiết chế, chế tài để bảo vệ sở hữu trí tuệ tốt hơn, khuyến khích đổi mới sáng tạo, phong trào start-up nhiều hơn.


Về nội dung chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, sáng kiến, dự án... được tài trợ từ ngân sách nhà nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất với phương án 1, giao cho cơ quan chủ trì thực hiện. Lãnh đạo Quốc hội đồng ý với đề nghị của Ủy ban Pháp luật, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án này theo hướng bổ sung, làm rõ "cơ chế phân chia hợp lý lợi ích giữa Nhà nước, cơ quan chủ trì và tác giả" để thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng.


Ông cũng đề xuất sửa đổi đồng bộ các quy định về quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước trong các luật hiện hành như Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.


Hoàng Thùy - Viết Tuân









Nen trao quyen dang ky voi sang che dung ngan sach Nha nuoc


Gop y cho du an Luat sua doi, bo sung Luat So huu tri tue, dai bieu Quoc hoi mong muon don vi chu tri nghien cuu khoa hoc duoc trao quyen dang ky sang che.


Cac gop y duoc dai bieu neu trong phien thao luan tai to ve Du an Luat sua doi, bo sung mot so dieu cua Luat So huu tri tue chieu 21/10.


Trinh bay to trinh truoc do, Bo truong Khoa hoc va Cong nghe Huynh Thanh Dat cho biet, mot trong hai van de Chinh phu xin y kien Quoc hoi la quyen dang ky sang che, kieu dang cong nghiep, thiet ke bo tri la ket qua cua nhiem vu khoa hoc va cong nghe su dung ngan sach nha nuoc.


Phuong an mot la to chuc chu tri nghien cuu co quyen dang ky sang che, kieu dang cong nghiep, thiet ke bo tri va co quyen so huu khi duoc cap van bang bao ho; tru truong hop thuoc linh vuc quoc phong, an ninh van do cac co quan nha nuoc dang ky.


Da so thanh vien Chinh phu thong nhat phuong an nay vi khuyen khich cac to chuc chu tri dang ky xac lap quyen so huu cong nghiep doi voi phan ket qua nghien cuu co kha nang bao ho va thuc day thuong mai hoa; dong thoi van bao dam duoc su quan ly cua Nha nuoc.


Phuong an hai la giu nguyen quy dinh hien hanh, quyen dang ky cac doi tuong nay thuoc ve to chuc, co quan nha nuoc lam chu dau tu.


Dai bieu Le Quan (Giam doc Dai hoc Quoc gia Ha Noi) ung ho phuong an 1, trao quyen so huu tri tue cho don vi chu tri nghien cuu. Trong dieu kien hien nay, de linh hoat hon, ong de nghi mo rong them la ngay khi giao nhiem vu khoa hoc cong nghe co the chi dinh mot don vi nao se thuc hien quyen nay. Theo kinh nghiem, cac dai hoc tren the gioi co cac doanh nghiep khoa hoc cong nghe hoac cac vien doi moi sang tao, vien xuc tien, du khong phai don vi chu tri nhung la don vi tiep quan, xuc tien dang ky sang che.


"Chung toi mong co co che khoan 10, tiep can moi cho luat So huu tri tue, lien quan den so huu tri tue den tu dau tu cong, ngan sach nha nuoc, tru nhung dat hang mang tinh chat an ninh quoc phong", ong Quan noi, nhan manh, xet cho cung nghien cuu khoa hoc la de phuc vu xa hoi, dat nuoc, phat trien kinh te va khoi nghiep, doi moi sang tao.


Do do, ai su dung ket qua nghien cuu, khai thac tot ket qua do thi dau tu, nghien cuu da co hieu qua. Con neu rach roi qua ve so huu nha nuoc trong van de nay va quan tam qua viec nha nuoc se thu hoi von nhu the nao tu cac so huu tri tue do thi se thay kho.


Ong cung mong cac dai bieu Quoc hoi ung ho luat So huu tri tue, de moi nghien cuu khoa hoc phuc vu xa hoi duoc tot hon, "khong de trong ngan keo". Muon nhu vay thi "phai bo hanh chinh di, bo cai cua toi trong van de cong tu".


Dai bieu Hoang Minh Hieu (thuong truc Uy ban Phap luat) cung dong tinh voi phuong an 1 ma Chinh phu trinh. Ong cho rang, khong nen de cap den phuong an 2 - giu nguyen quy dinh hien hanh vi khong tao ra su tac dong cu the doi voi su phat trien cua khoa hoc cong nghe.


Vi dai bieu thong tin, viec cho phep cac truong dai hoc, vien nghien cuu duoc dang ky sang che va thuong mai hoa cac san pham nghien cuu la kinh nghiem cac nuoc tren the gioi da thuc hien. Tu nam 1980 o My va sau do o An Do, Philippines, gan day nhat la Trung Quoc, khi ap dung phuong phap nay da tao cu hich rat lon de phat trien khoa hoc cong nghe va doi moi sang tao. Don cu nhu o My, nhieu nghien cuu khoa hoc ma nha nuoc tai tro duoc ap dung manh me trong phat trien cac san pham, vi du nhu dien thoai thong minh, rat nhieu san pham deu co nguon goc tu ket qua nghien cuu khoa hoc do Nha nuoc tai tro, vi du nhu man hinh cam ung, cong cu ho tro GPS, thuat toan google...


Du vay, ong cho rang du thao luat chua de cap den trach nhiem cua nhung to chuc, truong dai hoc duoc giao quyen so huu tri tue, vi vay, ong de nghi Chinh phu nghien cuu ky cac giai phap phu hop de can bang loi ich giua nha nuoc, nguoi nghien cuu, cac truong dai hoc, vien nghien cuu khi duoc ho tro khoan kinh phi nghien cuu khoa hoc. Do khong phai la chia se loi ich ve mat tien bac, kinh phi thu lai, ma la bao ve loi ich tong the xa hoi.


Cu the, ngoai nghien cuu lien quan den an ninh quoc gia, ong de nghi co quy dinh ro, nhu viec thuong mai hoa dien ra o nuoc ngoai thi nha nuoc co quyen thu lai sang che do vi nha nuoc bo tien dau tu, thi cac sang che phai uu tien cho trong nuoc. Ngoai ra, khi mot sang che sau duoc thuong mai hoa, can cam ket cua Nha nuoc la dam bao quyen tiep can cua moi nguoi dan. Vi du nhu dung tien ngan sach nha nuoc de sang che ra mot loai thuoc thi hop dong giua nha nuoc voi chu the co quan nghien cuu do phai co quy dinh la thuoc dam bao nguoi dan binh thuong co the tiep can duoc, khong ban muc gia qua cao.


Theo ong, voi nhung sang che do nha nuoc tai tro thi thoi han phai cong bo, giai mat, khong doc quyen se ngan hon so voi thoi han dang ky khac. Vi du sang che san pham doc quyen 10 nam, thi sang che Nha nuoc cung cap thi thoi gian ngan hon, chi khoang 5-6 nam de dam bao tinh canh tranh. Neu khong thi loi ich ca nhan nhieu ma loi ich xa hoi khong co.


Chu tich Quoc hoi Vuong Dinh Hue danh gia day la du an luat kho, nen soan Luat So huu tri tue "phai rat tri tue". Ong danh gia, du an luat trinh Quoc hoi "co chat luong tot, co ban dap ung duoc cac yeu cau ve cam ket quoc te"; co cac thiet che, che tai de bao ve so huu tri tue tot hon, khuyen khich doi moi sang tao, phong trao start-up nhieu hon.


Ve noi dung chuyen giao quyen so huu tri tue, sang kien, du an... duoc tai tro tu ngan sach nha nuoc, Uy ban Thuong vu Quoc hoi cung thong nhat voi phuong an 1, giao cho co quan chu tri thuc hien. Lanh dao Quoc hoi dong y voi de nghi cua Uy ban Phap luat, can tiep tuc ra soat, hoan thien phuong an nay theo huong bo sung, lam ro "co che phan chia hop ly loi ich giua Nha nuoc, co quan chu tri va tac gia" de the che hoa day du chu truong cua Dang.


Ong cung de xuat sua doi dong bo cac quy dinh ve quyen so huu ket qua nhiem vu khoa hoc va cong nghe co su dung ngan sach nha nuoc trong cac luat hien hanh nhu Luat Khoa hoc va Cong nghe, Luat Chuyen giao cong nghe, Luat Quan ly, su dung tai san cong de bao dam tinh thong nhat cua he thong phap luat.


Hoang Thuy - Viet Tuan


Nên trao quyền đăng ký với sáng chế dùng ngân sách Nhà nước

Góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Quốc hội mong muốn đơn vị chủ trì nghiên cứu khoa học được trao quyền đăng ký sáng chế.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: