Ai đẩy trẻ vào con đường nghiện màn hình?

Người lớn thường đổ lỗi cho trẻ em khi chúng suốt ngày chúi đầu vào điện thoại, máy tính, tivi. Tuy nhiên, trách nhiệm thật sự thuộc về ai?


Bố mẹ của An gọi con vào bàn ăn cơm 5 lần trước khi mẹ cậu ra khỏi bếp, đi vào phòng và tắt máy tính. Như thường lệ, cậu bé òa khóc và giận dữ. Như nhiều phụ huynh khác, bố mẹ đổ lỗi cho An vì dành quá nhiều thời gian xem các loại máy móc.


Ai đẩy trẻ vào con đường nghiện màn hình?
Trẻ từ 2 tuổi đã có thể nghiện màn hình. (Ảnh: Internet)

Con nghiện màn hình không chỉ là lo lắng của gia đình An mà còn của vô số gia đình khác trên toàn thế giới. Dịch Covid-19 buộc bố mẹ, con cái phải ở nhà làm việc, học tập trực tuyến càng làm nỗi lo ấy trở nên sâu sắc hơn. Nghiên cứu của tác giả Boutaina Zemrani và đồng nghiệp chỉ ra tại Italy, thời gian sử dụng màn hình tăng khoảng 4,8 tiếng/ngày với tất cả trẻ em. Ba tháng sau đợt phong tỏa đầu tiên, 37% trẻ em dành hầu hết thời gian thức trước màn hình.


Ngày nay, nhiều trẻ em thà ngồi hàng giờ với điện thoại còn hơn nói chuyện với mọi người và làm những công việc hàng ngày. Một khảo sát trực tuyến diễn ra từ 11 đến 16/1/2018 của Morning Consult với sự tham gia của 2.201 người trưởng thành Mỹ chỉ ra 77% nhận thấy nghiện màn hình ở trẻ là một vấn đề đáng quan ngại. 66% đổ lỗi cho bố mẹ, 13% chĩa mũi dùi vào truyền thông, 10% cho rằng trách nhiệm là của nhà sản xuất.


Như vậy, cuối cùng ai đã đẩy con trẻ vào con đường nghiện màn hình?


Lỗi ở phụ huynh


Theo Tiến sỹ Michael Rich, Giám đốc sáng lập Trung tâm Truyền thông và Sức khỏe nhi tại Bệnh viện Nhi Boston (Mỹ), phụ huynh có quyền và trách nhiệm kiểm soát việc sử dụng các phương tiện điện tử của con.


Trong kỷ nguyên công nghệ, thiết bị điện tử cùng với kho tàng nội dung giải trí vô tận trở thành “vú em” trông con cho nhiều phụ huynh. Trupti, 8 tuổi, bận rộn xem đủ loại chương trình trên iPad, điện thoại, laptop. Trupti là con của hai vợ chồng công chức bận rộn. Sau giờ học, em phải chờ mẹ đến đón và thiết bị điện tử giúp em giết thời gian. Mẹ của Trupti thừa nhận con của mình luôn “cắm mặt” vào điện thoại giống bạn bè đồng trang lứa song không có cách nào vì hai vợ chồng đều phải làm việc từ 9 giờ sáng tới 5 giờ chiều.


Ai đẩy trẻ vào con đường nghiện màn hình?
Cha mẹ là tấm gương của con cái. (Ảnh: Internet)

Trẻ em bắt chước rất nhanh những gì chúng quan sát được. Không phải ngẫu nhiên mà chúng lại thích thú với màn hình đến vậy. Mukta Puntambekar, Giám đốc Trung tâm phục hồi chứng năng Muktangan (Ấn Độ), cho rằng sự ám ảnh với thiết bị ở trẻ xuất hiện từ sớm, ngay cả một đứa trẻ 2 tuổi cũng có thể nghiện, chủ yếu là do bố mẹ. “Tôi chứng kiến nhiều phụ huynh trẻ tuổi vừa cho con ăn vừa cho xem video trên iPad hay điện thoại. Từ đó, nếu không được xem, trẻ sẽ không chịu ăn”. Sau này, trẻ có thể đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe khác.


Một trường hợp khác là cô bé 12 tuổi nhìn thấy mẹ của mình suốt ngày nói chuyện điện thoại và bắt đầu làm theo mẹ của mình. Chỉ cần ra ngoài và nhìn quanh, bạn có thể thấy không ít người lớn cũng dán mắt vào chiếc điện thoại của mình, dù đang cho trẻ chơi ngoài công viên, đi ăn, mua sắm. Trẻ nhìn thấy và trở thành người giống như vậy.


Chuyên gia tâm lý học Seema Darode với hơn 25 năm kinh nghiệm cũng tin rằng phụ huynh gánh trách nhiệm lớn trong chuyện con nghiện màn hình. “Chúng tôi nhìn thấy nhiều gia đình có 1 hoặc 2 con. Bố mẹ làm việc và con cái ở nhà một mình hoặc với ông bà. Đứa trẻ không còn lựa chọn nào khác ngoài Internet và thiết bị. Chúng cảm thấy thoải mái hơn khi lên mạng xã hội hay chơi game”.


Một số phụ huynh khác không nhận ra việc chiều con là làm hư con. Khi trẻ mè nheo muốn có thiết bị điện tử cho bằng bạn bằng bè, họ cũng đồng ý. Dù ban đầu, họ đưa thiết bị cho con để giữ liên lạc, về sau chúng trở nên phụ thuộc vào điện thoại. Nandini Charles, Hiệu trưởng trường Vikhe Patil Memorial (Ấn Độ) khuyên cha mẹ nên nhắc nhở con không dùng điện thoại sau 8 giờ tối.


Trách nhiệm của các hãng công nghệ


Ai đẩy trẻ vào con đường nghiện màn hình?
Nhà sản xuất cũng có lỗi khi trẻ nghiện màn hình. (Ảnh: QZ)

Adam Alter, tác giả cuốn “Irresistible: The Rise of Addictive Technology and the Business of Keeping Us Hooked” (tạm dịch: Không thể cưỡng lại: Sự trỗi dậy của kinh doanh và công nghệ gây nghiện giữ chân chúng ta), đổ lỗi chứng nghiện màn hình ở trẻ cho các hãng công nghệ. Ông đưa ra nhiều lập luận hợp lý về cách các hãng công nghệ lớn vận dụng những nguyên tắc tâm lý học để bảo đảm người dùng dành thời gian cho thiết bị nhiều nhất có thể. Sau tất cả, chúng ta càng xem nhiều, họ càng kiếm được nhiều tiền.


Hiểu biết sâu sắc của ông Alter về tâm lý học của các doanh nghiệp công nghệ vô cùng ấn tượng nhưng đồng thời cũng đáng sợ. Các hãng công nghệ hầu như không quan tâm tới trách nhiệm của mình đối với những hành vi có vấn đề của người dùng.


Ông Alter mô tả 5 kỹ thuật mà doanh nghiệp công nghệ dùng để giữ chân người dùng. Một trong số đó là kỹ thuật “chi viện” mà các sòng bài hay sử dụng để khiến bạn phải quay lại máy đánh bạc. Đôi khi con bạc sẽ thắng, chỉ là không biết khi nào. Kỹ thuật này khiến cho rất khó để ngăn chặn hay loại bỏ một hành vi nào đó. Chẳng hạn, chờ đợi một ai đó phản hồi trên các bài viết Facebook mang đến cảm giác được “thưởng”.


Một kỹ thuật khác là “không có điểm dừng”. Trước đây, chúng ta thường gấp cuốn sách lại sau khi đọc hết chương hoặc xem xong tập phim nào đó và chờ thêm một tuần nữa để xem tập mới. Ngày nay, công nghệ không có điểm dừng như vậy. Bạn không thể kéo xuống cuối cùng của một Bảng tin Facebook vì nó luôn tự động làm mới. Tập phim Netflix hay video YouTube tiếp theo sẽ tự động phát. Trẻ cũng vì thế bị cuốn theo mà “không có điểm dừng”.


Các mục tiêu ảo như đếm bước chân hàng ngày của vòng đeo tay Fitbit hay thu thập vật phẩm trong game cũng là một điểm gây nghiện, buộc người dùng phải quay lại hàng ngày. Bên cạnh đó, những nội dung nối tiếp nhau khiến bạn không thể chờ đợi mà phải vào xem ngay để tìm ra vấn đề nằm ở đâu thay vì chờ đợi. Đây cũng là kỹ thuật mà các hãng công nghệ vận dụng.


David Greenfield, nhà sáng lập Trung tâm Nghiện Internet và Công nghệ (Mỹ), cho rằng smartphone nên có cảnh báo: “Công nghệ có thể gây nghiện và phân tâm”. Các nhà sản xuất điện thoại di động, cung cấp dịch vụ dữ liệu và Internet có trách nhiệm hướng dẫn người dùng. Theo Adam Alter, Giáo sư Tiếp thị Đại học New York, doanh nghiệp nên làm nhiều hơn để chống lại sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử. Chính phủ cũng nên can thiệp bằng cách thay đổi hành vi của các công ty.


Ai là người phải chịu trách nhiệm khi trẻ nghiện màn hình? Tất cả đều có lỗi và cùng có nghĩa vụ phải giải quyết vấn đề. Phụ huynh, nhà trường, doanh nghiệp cần chung tay xử lý “đại dịch” này vì nó có thể gây tổn hại đến trí tuệ và sức khỏe của trẻ em. Công nghệ và màn hình chỉ có lợi nếu được sử dụng hợp lý.


Du Lam









Ai day tre vao con duong nghien man hinh?


Nguoi lon thuong do loi cho tre em khi chung suot ngay chui dau vao dien thoai, may tinh, tivi. Tuy nhien, trach nhiem that su thuoc ve ai?


Bo me cua An goi con vao ban an com 5 lan truoc khi me cau ra khoi bep, di vao phong va tat may tinh. Nhu thuong le, cau be oa khoc va gian du. Nhu nhieu phu huynh khac, bo me do loi cho An vi danh qua nhieu thoi gian xem cac loai may moc.


Ai day tre vao con duong nghien man hinh?
Tre tu 2 tuoi da co the nghien man hinh. (Anh: Internet)

Con nghien man hinh khong chi la lo lang cua gia dinh An ma con cua vo so gia dinh khac tren toan the gioi. Dich Covid-19 buoc bo me, con cai phai o nha lam viec, hoc tap truc tuyen cang lam noi lo ay tro nen sau sac hon. Nghien cuu cua tac gia Boutaina Zemrani va dong nghiep chi ra tai Italy, thoi gian su dung man hinh tang khoang 4,8 tieng/ngay voi tat ca tre em. Ba thang sau dot phong toa dau tien, 37% tre em danh hau het thoi gian thuc truoc man hinh.


Ngay nay, nhieu tre em tha ngoi hang gio voi dien thoai con hon noi chuyen voi moi nguoi va lam nhung cong viec hang ngay. Mot khao sat truc tuyen dien ra tu 11 den 16/1/2018 cua Morning Consult voi su tham gia cua 2.201 nguoi truong thanh My chi ra 77% nhan thay nghien man hinh o tre la mot van de dang quan ngai. 66% do loi cho bo me, 13% chia mui dui vao truyen thong, 10% cho rang trach nhiem la cua nha san xuat.


Nhu vay, cuoi cung ai da day con tre vao con duong nghien man hinh?


Loi o phu huynh


Theo Tien sy Michael Rich, Giam doc sang lap Trung tam Truyen thong va Suc khoe nhi tai Benh vien Nhi Boston (My), phu huynh co quyen va trach nhiem kiem soat viec su dung cac phuong tien dien tu cua con.


Trong ky nguyen cong nghe, thiet bi dien tu cung voi kho tang noi dung giai tri vo tan tro thanh “vu em” trong con cho nhieu phu huynh. Trupti, 8 tuoi, ban ron xem du loai chuong trinh tren iPad, dien thoai, laptop. Trupti la con cua hai vo chong cong chuc ban ron. Sau gio hoc, em phai cho me den don va thiet bi dien tu giup em giet thoi gian. Me cua Trupti thua nhan con cua minh luon “cam mat” vao dien thoai giong ban be dong trang lua song khong co cach nao vi hai vo chong deu phai lam viec tu 9 gio sang toi 5 gio chieu.


Ai day tre vao con duong nghien man hinh?
Cha me la tam guong cua con cai. (Anh: Internet)

Tre em bat chuoc rat nhanh nhung gi chung quan sat duoc. Khong phai ngau nhien ma chung lai thich thu voi man hinh den vay. Mukta Puntambekar, Giam doc Trung tam phuc hoi chung nang Muktangan (An Do), cho rang su am anh voi thiet bi o tre xuat hien tu som, ngay ca mot dua tre 2 tuoi cung co the nghien, chu yeu la do bo me. “Toi chung kien nhieu phu huynh tre tuoi vua cho con an vua cho xem video tren iPad hay dien thoai. Tu do, neu khong duoc xem, tre se khong chiu an”. Sau nay, tre co the doi mat voi nhieu van de suc khoe khac.


Mot truong hop khac la co be 12 tuoi nhin thay me cua minh suot ngay noi chuyen dien thoai va bat dau lam theo me cua minh. Chi can ra ngoai va nhin quanh, ban co the thay khong it nguoi lon cung dan mat vao chiec dien thoai cua minh, du dang cho tre choi ngoai cong vien, di an, mua sam. Tre nhin thay va tro thanh nguoi giong nhu vay.


Chuyen gia tam ly hoc Seema Darode voi hon 25 nam kinh nghiem cung tin rang phu huynh ganh trach nhiem lon trong chuyen con nghien man hinh. “Chung toi nhin thay nhieu gia dinh co 1 hoac 2 con. Bo me lam viec va con cai o nha mot minh hoac voi ong ba. Dua tre khong con lua chon nao khac ngoai Internet va thiet bi. Chung cam thay thoai mai hon khi len mang xa hoi hay choi game”.


Mot so phu huynh khac khong nhan ra viec chieu con la lam hu con. Khi tre me nheo muon co thiet bi dien tu cho bang ban bang be, ho cung dong y. Du ban dau, ho dua thiet bi cho con de giu lien lac, ve sau chung tro nen phu thuoc vao dien thoai. Nandini Charles, Hieu truong truong Vikhe Patil Memorial (An Do) khuyen cha me nen nhac nho con khong dung dien thoai sau 8 gio toi.


Trach nhiem cua cac hang cong nghe


Ai day tre vao con duong nghien man hinh?
Nha san xuat cung co loi khi tre nghien man hinh. (Anh: QZ)

Adam Alter, tac gia cuon “Irresistible: The Rise of Addictive Technology and the Business of Keeping Us Hooked” (tam dich: Khong the cuong lai: Su troi day cua kinh doanh va cong nghe gay nghien giu chan chung ta), do loi chung nghien man hinh o tre cho cac hang cong nghe. Ong dua ra nhieu lap luan hop ly ve cach cac hang cong nghe lon van dung nhung nguyen tac tam ly hoc de bao dam nguoi dung danh thoi gian cho thiet bi nhieu nhat co the. Sau tat ca, chung ta cang xem nhieu, ho cang kiem duoc nhieu tien.


Hieu biet sau sac cua ong Alter ve tam ly hoc cua cac doanh nghiep cong nghe vo cung an tuong nhung dong thoi cung dang so. Cac hang cong nghe hau nhu khong quan tam toi trach nhiem cua minh doi voi nhung hanh vi co van de cua nguoi dung.


Ong Alter mo ta 5 ky thuat ma doanh nghiep cong nghe dung de giu chan nguoi dung. Mot trong so do la ky thuat “chi vien” ma cac song bai hay su dung de khien ban phai quay lai may danh bac. Doi khi con bac se thang, chi la khong biet khi nao. Ky thuat nay khien cho rat kho de ngan chan hay loai bo mot hanh vi nao do. Chang han, cho doi mot ai do phan hoi tren cac bai viet Facebook mang den cam giac duoc “thuong”.


Mot ky thuat khac la “khong co diem dung”. Truoc day, chung ta thuong gap cuon sach lai sau khi doc het chuong hoac xem xong tap phim nao do va cho them mot tuan nua de xem tap moi. Ngay nay, cong nghe khong co diem dung nhu vay. Ban khong the keo xuong cuoi cung cua mot Bang tin Facebook vi no luon tu dong lam moi. Tap phim Netflix hay video YouTube tiep theo se tu dong phat. Tre cung vi the bi cuon theo ma “khong co diem dung”.


Cac muc tieu ao nhu dem buoc chan hang ngay cua vong deo tay Fitbit hay thu thap vat pham trong game cung la mot diem gay nghien, buoc nguoi dung phai quay lai hang ngay. Ben canh do, nhung noi dung noi tiep nhau khien ban khong the cho doi ma phai vao xem ngay de tim ra van de nam o dau thay vi cho doi. Day cung la ky thuat ma cac hang cong nghe van dung.


David Greenfield, nha sang lap Trung tam Nghien Internet va Cong nghe (My), cho rang smartphone nen co canh bao: “Cong nghe co the gay nghien va phan tam”. Cac nha san xuat dien thoai di dong, cung cap dich vu du lieu va Internet co trach nhiem huong dan nguoi dung. Theo Adam Alter, Giao su Tiep thi Dai hoc New York, doanh nghiep nen lam nhieu hon de chong lai su phu thuoc ngay mot lon vao thiet bi dien tu. Chinh phu cung nen can thiep bang cach thay doi hanh vi cua cac cong ty.


Ai la nguoi phai chiu trach nhiem khi tre nghien man hinh? Tat ca deu co loi va cung co nghia vu phai giai quyet van de. Phu huynh, nha truong, doanh nghiep can chung tay xu ly “dai dich” nay vi no co the gay ton hai den tri tue va suc khoe cua tre em. Cong nghe va man hinh chi co loi neu duoc su dung hop ly.


Du Lam


Ai đẩy trẻ vào con đường nghiện màn hình?

Người lớn thường đổ lỗi cho trẻ em khi chúng suốt ngày chúi đầu vào điện thoại, máy tính, tivi. Tuy nhiên, trách nhiệm thật sự thuộc về ai?
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: