Từ cơn sốt hoa tulip đến sự bùng nổ của cổ phiếu internet: Diễn biến thị trường hiện có điểm gì tương đồng so với những quả bong bóng trước đây?

Rất lâu trước khi SPAC và NFT được ưa chuộng, nhà đầu tư đã đổ dồn sự chú ý đến những bông hoa tulip cho đến công ty Pets.com. Theo những gì từng diễn ra trong lịch sử, một phần của sự đổi mới trong thị trường tài chính có thể sẽ trở thành “cơn mê hoặc” đối với nhà đầu tư và tạo điều kiện cho những kẻ lừa đảo.


Những yếu tố tương đồng với các giai đoạn trong quá khứ


Khoảng 300 năm trước, các cơ quan tài chính ở châu Âu đã đặt kỳ vọng lớn về triển vọng của các công ty thương mại mới được chính phủ Pháp và Anh cấp quyền đặc biệt trong hoạt động thương mại quốc tế. Cổ phiếu của những công ty thương mại – bao gồm South Sea Company của Anh và Mississippi Company của Pháp, tăng vọt và sau đó lao dốc năm 1720.


Những giai đoạn như vậy đã khiến một số nhà sử học kinh tế phải cau mày về những gì đang diễn ra trên thị trường tài chính ở thời điểm hiện tại. Phố Wall một lần nữa lại chìm trong cơn sốt thực sự khó hiểu với những phương tiện đầu tư mới.


Giá Bitcoin đã tăng hơn 6 lần trong năm qua. Trong khi đó, các SPAC ồ ạt niêm yết, mua lại một loạt công ty và huy động được hơn 100 tỷ USD vào năm nay, theo Dealogic. Chưa dừng ở đó, nhà đầu tư còn "săn lùng" những NFT. Vậy, liệu những công cụ đầu tư này đang báo hiệu cho tương lai tươi sáng của thị trường tài chính, hay một điều gì khác?


Những gì diễn ra trong lịch sử cho thấy rằng các cơn sốt đầu tư thường gắn liền với những đổi mới, sáng tạo về tài chính. Nói một cách khác, đây là những công cụ mới được tạo ra bởi các bên trung gian trên Phố Wall, bao trùm quanh đó là sự bí ẩn và kỳ vọng về mức lợi nhuận lớn trong tương lai.


 Từ cơn sốt hoa tulip đến sự bùng nổ của cổ phiếu internet: Diễn biến thị trường hiện có điểm gì tương đồng so với những quả bong bóng trước đây? - Ảnh 1.

Wall Street Journal nhận định, đôi khi, mọi thứ sẽ đi theo hướng rất tồi tệ.


Yếu tố dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 chính là sự bùng nổ của các nghĩa vụ nợ thế chấp và hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng. Trước đó, thập niên 90, những công ty internet không có lợi nhuận đã niêm yết với mức định giá cao "ngất ngưởng". Ở những sự kiện này, nhiều nhà đầu tư đã "cháy tài khoản" khi thậm chí chưa kiếm được 1 cent.


Trước khi các công ty thương mại của những năm 1700 rơi vào khủng hoảng, hiện tượng đầu cơ hoa tulip Hà Lan vào năm 1636 đã diễn ra. Loài hoa này khi đó được đánh giá rất cao vì sự đa dạng và dễ trồng lại.


 Từ cơn sốt hoa tulip đến sự bùng nổ của cổ phiếu internet: Diễn biến thị trường hiện có điểm gì tương đồng so với những quả bong bóng trước đây? - Ảnh 2.

Theo cuốn Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds (Tạm dịch: Những ảo tưởng và sự điên cuồng của đám đông) của tác giả Charles Mackay, một cành Viceroykhi đó có giá trị bằng 2 bó lúa mì, 4 bó lúa mạch đen, 4 con bò, 8 con lợn, 12 con cừu, 2 thùng bia, rượu, bơ, pho mát, một chiếc giường, 1 bộ đồ và 1 chiếc cốc nước bằng bạc.


Yếu tố thu hút giới đầu tư: Sự đổi mới


Robin Greenwood – giáo sư tại Harvard Business School, nhận định: "Những giai đoạn đổi mới lớn thường là điều thú vị với các nhà đầu tư, bởi họ có thể thấy mọi mức định giá là hợp lý." Ông đưa ra một ví dụ điển hình khác là đợt bong bóng vỡ vào những năm 1920 đối với các quỹ đầu tư dạng đóng (closed-end fund). Trước khi TTCK lao dốc năm 1929, số lượng quỹ dạng đóng ra mắt tăng vọt và mức giá cũng cao hơn cả giá trị cơ bản của các khoản đầu tư mà họ nắm giữ.


Ông lưu ý rằng, đôi khi chính sự đổi mới về tài chính có thể "sống sót" qua những đợt sụp đổ và bong bóng vỡ tung, ví dụ như hình thức quỹ đầu tư dạng đóng vào những năm 1920 và cổ phiếu internet vào những năm 1990. Dù những công cụ đầu tư mới bùng nổ một cách kỳ là có thể là dấu hiệu cho thấy sự bất ổn trên thị trường, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.


Greenwood nhận định: "Có những thứ trông giống bong bóng nhưng thực sự không phải." Ông lấy ví dụ về cổ phiếu công nghệ tăng vọt vào đầu những năm 1990, khi nhóm cổ phiếu tiếp tục thăng hoa ở 1 thập kỷ sau đó. Theo ông, sự không chắc chắn là một trong những yếu tố khiến bong bóng có thể xảy ra. Thông thường, nhà đầu tư vẫn phản đối quan điểm cho rằng bong bóng đang cận kề.


 Từ cơn sốt hoa tulip đến sự bùng nổ của cổ phiếu internet: Diễn biến thị trường hiện có điểm gì tương đồng so với những quả bong bóng trước đây? - Ảnh 3.

Willem Buiter – giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Columbia và từng nghiên cứu về những bong bóng khác trong lịch sử, cho biết sự đổi mới là điều luôn tái diễn trên Phố Wall. Điều nổi bật về những đổi mới về tài chính trong thời kỳ bong bóng diễn ra đó là những nhân tố mới trở thành công cụ để đầu cơ.


Theo ông, bản thân sự đổi mới không phải là vấn đề. Vấn đề là khi việc đầu tư vào phương tiện đó lại được thúc đẩy bởi đòn bẩy tăng cao. Buiter nhận định: "Đòn bẩy là kẻ giết người".


Đó chắc chắn là trường hợp đã xảy ra vào những năm 2000, khi các nghĩa vụ nợ thế chấp đã giúp thúc đẩy hoạt động vay thế chấp. Từ năm 2000 đến 2008, các khoản nợ trong lĩnh vực tài chính đã tăng hơn gấp đôi từ 8,7 nghìn tỷ USD lên 18 nghìn tỷ USD. Nợ hộ gia đình tăng gấp đôi từ 7,2 nghìn tỷ USD lên 14,1 nghìn tỷ USD, theo dữ liệu của Fed.


Ở lần này, dù nợ chính phủ đang tăng nhanh, nhưng nợ trong lĩnh vực tài chính vẫn ở dưới mức đỉnh năm 2008 và nợ hộ gia đình cùng tăng chậm hơn so với những năm 2000. Từ năm 2012 đến 2020, nợ hộ gia đình đã tăng từ 13,6 nghìn tỷ USD lên 16,6 nghìn tỷ USD.


Do đó, những con số này phần nào giúp Buiter an tâm. Ông nói: "Đã có những dấu hiệu, chỉ báo cho thấy tình trạng nợ tăng cao, nhưng chúng ta vẫn chưa chứng kiến tình trạng bùng nổ của nợ không bền vững."


Tham khảo Wall Street Journal




Lấy link







Tu con sot hoa tulip den su bung no cua co phieu internet: Dien bien thi truong hien co diem gi tuong dong so voi nhung qua bong bong truoc day?


Rat lau truoc khi SPAC va NFT duoc ua chuong, nha dau tu da do don su chu y den nhung bong hoa tulip cho den cong ty Pets.com. Theo nhung gi tung dien ra trong lich su, mot phan cua su doi moi trong thi truong tai chinh co the se tro thanh “con me hoac” doi voi nha dau tu va tao dieu kien cho nhung ke lua dao.


Nhung yeu to tuong dong voi cac giai doan trong qua khu


Khoang 300 nam truoc, cac co quan tai chinh o chau Au da dat ky vong lon ve trien vong cua cac cong ty thuong mai moi duoc chinh phu Phap va Anh cap quyen dac biet trong hoat dong thuong mai quoc te. Co phieu cua nhung cong ty thuong mai – bao gom South Sea Company cua Anh va Mississippi Company cua Phap, tang vot va sau do lao doc nam 1720.


Nhung giai doan nhu vay da khien mot so nha su hoc kinh te phai cau may ve nhung gi dang dien ra tren thi truong tai chinh o thoi diem hien tai. Pho Wall mot lan nua lai chim trong con sot thuc su kho hieu voi nhung phuong tien dau tu moi.


Gia Bitcoin da tang hon 6 lan trong nam qua. Trong khi do, cac SPAC o at niem yet, mua lai mot loat cong ty va huy dong duoc hon 100 ty USD vao nam nay, theo Dealogic. Chua dung o do, nha dau tu con "san lung" nhung NFT. Vay, lieu nhung cong cu dau tu nay dang bao hieu cho tuong lai tuoi sang cua thi truong tai chinh, hay mot dieu gi khac?


Nhung gi dien ra trong lich su cho thay rang cac con sot dau tu thuong gan lien voi nhung doi moi, sang tao ve tai chinh. Noi mot cach khac, day la nhung cong cu moi duoc tao ra boi cac ben trung gian tren Pho Wall, bao trum quanh do la su bi an va ky vong ve muc loi nhuan lon trong tuong lai.


 Tu con sot hoa tulip den su bung no cua co phieu internet: Dien bien thi truong hien co diem gi tuong dong so voi nhung qua bong bong truoc day? - Anh 1.

Wall Street Journal nhan dinh, doi khi, moi thu se di theo huong rat toi te.


Yeu to dan den cuoc khung hoang tai chinh 2008-2009 chinh la su bung no cua cac nghia vu no the chap va hop dong hoan doi rui ro tin dung. Truoc do, thap nien 90, nhung cong ty internet khong co loi nhuan da niem yet voi muc dinh gia cao "ngat nguong". O nhung su kien nay, nhieu nha dau tu da "chay tai khoan" khi tham chi chua kiem duoc 1 cent.


Truoc khi cac cong ty thuong mai cua nhung nam 1700 roi vao khung hoang, hien tuong dau co hoa tulip Ha Lan vao nam 1636 da dien ra. Loai hoa nay khi do duoc danh gia rat cao vi su da dang va de trong lai.


 Tu con sot hoa tulip den su bung no cua co phieu internet: Dien bien thi truong hien co diem gi tuong dong so voi nhung qua bong bong truoc day? - Anh 2.

Theo cuon Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds (Tam dich: Nhung ao tuong va su dien cuong cua dam dong) cua tac gia Charles Mackay, mot canh Viceroykhi do co gia tri bang 2 bo lua mi, 4 bo lua mach den, 4 con bo, 8 con lon, 12 con cuu, 2 thung bia, ruou, bo, pho mat, mot chiec giuong, 1 bo do va 1 chiec coc nuoc bang bac.


Yeu to thu hut gioi dau tu: Su doi moi


Robin Greenwood – giao su tai Harvard Business School, nhan dinh: "Nhung giai doan doi moi lon thuong la dieu thu vi voi cac nha dau tu, boi ho co the thay moi muc dinh gia la hop ly." Ong dua ra mot vi du dien hinh khac la dot bong bong vo vao nhung nam 1920 doi voi cac quy dau tu dang dong (closed-end fund). Truoc khi TTCK lao doc nam 1929, so luong quy dang dong ra mat tang vot va muc gia cung cao hon ca gia tri co ban cua cac khoan dau tu ma ho nam giu.


Ong luu y rang, doi khi chinh su doi moi ve tai chinh co the "song sot" qua nhung dot sup do va bong bong vo tung, vi du nhu hinh thuc quy dau tu dang dong vao nhung nam 1920 va co phieu internet vao nhung nam 1990. Du nhung cong cu dau tu moi bung no mot cach ky la co the la dau hieu cho thay su bat on tren thi truong, nhung khong phai luc nao cung vay.


Greenwood nhan dinh: "Co nhung thu trong giong bong bong nhung thuc su khong phai." Ong lay vi du ve co phieu cong nghe tang vot vao dau nhung nam 1990, khi nhom co phieu tiep tuc thang hoa o 1 thap ky sau do. Theo ong, su khong chac chan la mot trong nhung yeu to khien bong bong co the xay ra. Thong thuong, nha dau tu van phan doi quan diem cho rang bong bong dang can ke.


 Tu con sot hoa tulip den su bung no cua co phieu internet: Dien bien thi truong hien co diem gi tuong dong so voi nhung qua bong bong truoc day? - Anh 3.

Willem Buiter – giao su thinh giang tai Dai hoc Columbia va tung nghien cuu ve nhung bong bong khac trong lich su, cho biet su doi moi la dieu luon tai dien tren Pho Wall. Dieu noi bat ve nhung doi moi ve tai chinh trong thoi ky bong bong dien ra do la nhung nhan to moi tro thanh cong cu de dau co.


Theo ong, ban than su doi moi khong phai la van de. Van de la khi viec dau tu vao phuong tien do lai duoc thuc day boi don bay tang cao. Buiter nhan dinh: "Don bay la ke giet nguoi".


Do chac chan la truong hop da xay ra vao nhung nam 2000, khi cac nghia vu no the chap da giup thuc day hoat dong vay the chap. Tu nam 2000 den 2008, cac khoan no trong linh vuc tai chinh da tang hon gap doi tu 8,7 nghin ty USD len 18 nghin ty USD. No ho gia dinh tang gap doi tu 7,2 nghin ty USD len 14,1 nghin ty USD, theo du lieu cua Fed.


O lan nay, du no chinh phu dang tang nhanh, nhung no trong linh vuc tai chinh van o duoi muc dinh nam 2008 va no ho gia dinh cung tang cham hon so voi nhung nam 2000. Tu nam 2012 den 2020, no ho gia dinh da tang tu 13,6 nghin ty USD len 16,6 nghin ty USD.


Do do, nhung con so nay phan nao giup Buiter an tam. Ong noi: "Da co nhung dau hieu, chi bao cho thay tinh trang no tang cao, nhung chung ta van chua chung kien tinh trang bung no cua no khong ben vung."


Tham khao Wall Street Journal




Lay link

Từ cơn sốt hoa tulip đến sự bùng nổ của cổ phiếu internet: Diễn biến thị trường hiện có điểm gì tương đồng so với những quả bong bóng trước đây?

Rất lâu trước khi SPAC và NFT được ưa chuộng, nhà đầu tư đã đổ dồn sự chú ý đến những bông hoa tulip cho đến công ty Pets.com. Theo những gì từng diễn ra trong lịch sử, một phần của sự đổi mới trong thị trường tài chính có thể sẽ trở thành “cơn mê hoặc” đối với nhà đầu tư và tạo điều kiện cho những kẻ lừa đảo.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: