Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử

85 tuổi, Brukhanov bây giờ đang sống tàn tật như một người đàn ông vô danh ở Kiev, mà có lẽ, cuộc đời ông ấy không đáng bị như vậy.


LTS: Ngày 26/4/2021 vừa đúng 35 năm sau vụ nổ Chernobyl - thảm họa hạt nhân lớn nhất lịch sử nhân loại. Một số đồng vị phóng xạ mà nó phát tán mới chỉ bước sang vòng bán rã thứ hai. Khu vực bán kính 30km xung quanh lò phản ứng số 4 đã phát nổ vẫn bị khoanh vùng và đánh dấu "không thể sinh sống được" trong ít nhất 28.000 năm nữa.


Cha đẻ nhà máy điện nguyên tử Chernobyl, cựu giám đốc Viktor Brukhanov hiện vẫn còn sống và bước sang tuổi 85. Ông ấy đã phải trả giá - tất nhiên - 250 rem phóng xạ nhiễm vào người và bản án 10 năm tù lao động khổ sai ở Donetsk.


Nhưng ít người biết, nếu phải tìm ai đó để đổ lỗi ở Chernobyl năm đó thì Brukhanov sẽ là người đáng thương nhất. Vào thời điểm nhà máy phát nổ, ông ấy vẫn còn đang ngủ. Sai sót của cấp dưới, những áp lực và sự che đậy lỗ hổng trong thiết kế lò phản ứng RBMK từ cấp trên vô tình kẹp Brukhanov vào giữa, đẩy ông ấy ra trước vành móng ngựa để nhận lấy bản án không phải là của mình.


Trước đó, Brukhanov đã được trao Cờ đỏ Lao động và cả Huân chương Cách mạng Tháng Mười, hai trong số ba giải thưởng dân sự cao quý nhất ở Liên Xô thập niên 80. Ông cũng là người khai sinh ra Pripyat, một thị trấn được mệnh danh là "atomgrad",thiên đường nguyên tử kiểu mẫu dành cho những công dân Liên Xô làm việc ở Chernobyl thời đó.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 1.

Trong suốt sự nghiệp thời trai trẻ, Brukhanov đã đi lên từ chính thực lực của mình, bắt đầu từ một cậu sinh viên mới ra trường làm việc trong phòng tuabin máy - ngạch thấp nhất của một nhà máy điện - để vươn lên trở thành giám đốc tổ hợp điện nguyên tử lớn nhất hành tinh.


Nhưng thảm họa Chernobyl cuối cùng đã đẩy ông ấy xuống hố sâu một cách nghiệt ngã. Brukhanov bây giờ đang sống tàn tật như một người đàn ông vô danh ở Kiev, mà có lẽ, cuộc đời ông ấy không đáng bị như vậy.


Genk thực hiện loạt bài Minimag này dựa trên những ghi chép và phỏng vấn Brukhanov ngoài đời thực. Bạn sẽ thấy đó là một Brukhanov hoàn toàn khác với nhân vật phản diện, nóng nảy và ngu ngốc được thủ vai bởi Con O’Neill trong seri phim Chernobyl (2019) của HBO.


Trích lời Oleg Brukhanov, con trai của ông sau khi xem cả 5 tập của bộ phim: "Có những thứ đã bị thổi phồng quá đáng. Có một số điều không hoàn toàn đúng về cha tôi". Bản thân Brukhanov bây giờ đã quá yếu để xem được bộ phim đó và nhận xét về chân dung của mình. Cả hai mắt ông ấy đã mù lòa vĩnh viễn.


***


Ngày 20 tháng 2 năm 1970, một chiếc trực thăng quay những cánh quạt ồn ã của nó tiến gần đến lưu vực sông Pripyat. Những con chim sợ hãi bay ra khỏi chỗ trú ẩn, sải cánh trốn thoát qua một vùng đầm lầy chỉ toàn cỏ dại và những con lạch chằng chịt.


Phía bên dưới, một người đàn ông nhỏ nhắn đang đứng ngập chân trong tuyết: Viktor Brukhanov, giám đốc nhà máy Slavyansk, tổ hợp nhiệt điện có quy mô lớn nhất Ukraine hồi hộp chờ đợi chiếc trực thăng dần hạ cánh.


Đó là đoàn nomenklatura đến từ Moscow. Tất cả đều là cấp trên của ông, những người đàn ông thuộc nhóm quyền lực nhất Liên Xô đang nắm giữ trong tay vận mệnh của cả nền đại công nghiệp Đông Âu, mà trái tim nóng hổi đem lại sức sống cho tất cả guồng máy đó, không thể thiếu, chính là những nhà máy điện.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 2.

Dẫn đầu đoàn nomenklatura là Pyotr S. Neporozhny, Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Điện khí hóa, theo sau là các quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Ukraine. Cùng với nhau, hơn 10 người tiến đến bờ sông nơi Brukhanov đang đứng.


Họ nói chuyện với nhau một lúc, và rồi, lẫn trong tiếng gió rít lạnh buốt người ta có thể nghe thấy tiếng một chai rượu cognac được bật. Tất cả là để ăn mừng cho kế hoạch của Brukhanov đã được duyệt.


Bộ trưởng Neporozhny tiến lên trong tay cầm một chiếc búa đã được chuẩn bị trước. Ông nặng nề cúi xuống mặt đất, vạch một dấu chữ thập trên tuyết rồi đóng chiếc cọc xuyên xuống nền đất rắn như đá. Chiếc cọc ngập xuống từng centimet một trong ánh mắt háo hức của tất cả mọi người.


Và đó... là cách mà người ta đã khai sinh cho Chernobyl – tổ hợp điện nguyên tử lớn nhất hành tinh. Viktor Bryukhanov bây giờ chính thức được bổ nhiệm là giám đốc nhà máy, tổng công trình sư chịu trách nhiệm cho một giấc mơ vĩ đại của toàn thể Xô Viết.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 3.

Đầu thập niên 70, khi người Mỹ đã đặt được chân lên Mặt Trăng, các nhà lãnh đạo Liên Xô nghĩ rằng họ cần ghi dấu ấn bằng một thứ gì đó vĩ đại ngay dưới mặt đất. Vừa lúc, Bộ Năng lượng và Điện khí hóa nghĩ rằng để có thể phát triển nền đại công nghiệp, Liên Xô sẽ cần một nguồn năng lượng khổng lồ.


Dựa trên cả hai nhu cầu, Bộ trưởng Neporozhny muốn bắn một mũi tên trúng hai đích. Ông ấy đặt mục tiêu xây hàng loạt nhà máy điện hạt nhân khắp Đông Âu và Liên Xô, tạo thành một mạng lưới các lò phản ứng khổng lồ kéo dài từ Vịnh Phần Lan đến Biển Caspian.


Với số tiền đầu tư khổng lồ lên tới gần 400 triệu rúp, Chernobyl được các nhà hoạch định trung ương dự tính sẽ trở thành tổ hợp điện hạt nhân lớn nhất thế giới, một biểu tượng cho niềm tự hào của Liên Bang Xô Viết.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 4.

34 tuổi, thông minh và đầy tham vọng, Brukhanov được Neporozhny giao nhiệm vụ tới Ukraine khảo sát cho nhà máy trọng điểm Chernobyl. Tốt nghiệp ngành kỹ thuật điện từ Học viện Bách khoa Tashkentm, Brukhanov đã phấn đấu từ một kỹ thuật viên tuabin trong nhà máy thủy điện Uzbek, rồi dần trở thành giám đốc của nhà máy nhiệt điện Slavyansk.


Với nhiệm vụ vừa được giao phó, bây giờ, ông ấy vừa là cha đẻ, vừa là giám đốc và vừa là nhân viên đầu tiên của Trạm năng lượng nguyên tử Chernobyl - khi nó vẫn chỉ là những nét vẽ trên giấy.


Việc đầu tiên trong kế hoạch mà Brukhanov muốn làm là xây dựng cơ sở hạ tầng -một nhà máy trước khi mọc lên sẽ cần những con đường, ít nhất là những con đường hỗ trợ.


Ông ấy cần một ray tàu hỏa chạy từ nhà ga ở Yanov gần đó, một bến tàu mới trên sông để nhận sỏi và bê tông cốt thép, những con đường nhựa xuyên rừng thật rộng để những chiếc BelAZ khổng lồ cũng có thể chạy qua.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 5.

Những người công nhân sẽ cần một nơi trú ẩn, vậy là một ngôi làng nhỏ có tên là Lesnoy được dựng lên ngay trong rừng. Và bởi họ đều là những người rất trẻ tuổi, Brukhanov cho xây ngay một nhà trẻ và một trường học để những công nhân có thể yên tâm chuyển cả gia đình của mình tới.


Bản thân Brukhanov cũng đưa vợ, Valentina và hai con của mình về Lesnoy, một bé gái 6 tuổi và một bé trai mới sinh. Gần như mỗi ngày, ông đều phải bắt xe bus trở về Kiev để nộp bản thu chi và xin ký quỹ. Những ngày không có xe bus, Brukhanov tự đạp xe. Thời điểm ban đầu dự án không có kế toán và bảng lương, ông đơn giản là làm việc không công.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 6. Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 7.


Mười lăm năm là khoảng thời gian Brukhanov đã cống hiến hết mình cho dự án là giấc mơ của toàn Xô Viết. Cô con gái 6 tuổi theo ông tới đây từ những ngày đầu nhà máy được xây dựng, nay đã trở thành thiếu nữ đi lấy chồng. Cậu con trai của Brukhanov đã vào trung học. Một tháng trước khi bản thân ông bước sang tuổi 50, nhà máy điện nguyên tử Chernobyl được khánh thành.


Đó là ngày 7 tháng 11 năm 1985, mọc lên từ những đồng cỏ và đầm lầy là một đế chế bê tông trắng với 4 tổ máy RBMK (reaktor bolshoy moschnosti kanalnyy) đã đi vào hoạt động. Hai tổ máy vẫn còn đang xây dựng, khi hoàn thành sẽ chính thức biến Chernobyl thành tổ hợp năng lượng hạt nhân lớn nhất trên Trái Đất.


RBMK là một công nghệ lò phản ứng mới cho công suất cao, mạnh hơn bất kể một lò phản ứng nào khác ở Phương Tây thời điểm đó. Mỗi lò phản ứng của nó có thể tạo ra 1.000 megawatt điện, đủ cho hơn 1 triệu gia đình ở Liên Xô sử dụng cùng lúc.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 9. Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 10. Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 11.

Không chỉ được coi là hình mẫu cho ngành công nghiệp điện hạt nhân Liên Xô, Chernobyl còn có một mô hình thành phố nguyên tử đáng mơ ước.


Lesnoy, từ một ngôi làng nhỏ trong rừng, bây giờ đã biến thành thị trấn Pripyat với 50 ngàn dân. Tất cả đều là những công dân trẻ với độ tuổi trung bình chỉ 26. Họ đến để phục vụ giấc mơ năng lượng của Liên bang Xô Viết, đem theo tất cả gia đình của mình, hoặc bắt đầu tìm nhau để xây dựng một gia đình mới ở đây - "atomgrad", thiên đường nguyên tử.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 12. Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 13. Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 14.

Giữa một nền kinh tế trì trệ ở Liên Xô trong thập niên 80, Pripyat giống như một ốc đảo trên sa mạc khô cằn. Mức sống ở thị trấn nguyên tử này còn cao hơn cả thủ đô Kiev.


Trong một bán kính nhỏ chỉ mất 20 phút đi bộ, các tòa nhà chung cư mọc lên xen kẽ với 5 trường học, 3 bể bơi và 35 sân chơi. Có một rạp chiếu phim trong thành phố, một quảng trường, thậm chí những "bãi biển" nhân tạo với bờ cát bên sông.


Tất cả những tiện ích của một thành phố tiêu chuẩn hơn 1 triệu dân ở Liên Xô được gói gọn vào Pripyat. Ở đó luôn có thực phẩm tốt, thịt lợn, thịt bê, dưa chuột, cà chua tươi và 5 loại xúc xích khác nhau. Người dân có thể mua những bộ đồ bếp và dao dĩa của Áo, trung tâm thương mại sẽ bán đồ hiệu và cả nước hoa Pháp.


Những người phụ nữ có một tiệm làm đẹp. Những người đàn ông có một câu lạc bộ du thuyền. Còn trẻ em chơi trong các công viên với bánh đu quay khổng lồ, xe điện và cầu trượt...


Cuộc sống ở Atomgrad: Thiên đường nguyên tử Pripyat trước thảm họa hạt nhân Chernobyl năm 1986


Dưới bàn tay của Brukhanov, Chernobyl và Pripyat đã cùng nhau tạo thành một thiên đường nguyên tử. Thiên đường được đánh dấu bằng những bức phù điêu, tranh tường, những công trình biểu tượng cho Đảng Cộng sản Liên Xô và sức mạnh khoa học công nghệ.


Brukhanov đặc biệt thích một bức tượng ngay phía trước rạp phim Pripyat, tưởng niệm cho một vị thần Hy Lạp cổ xưa. Cao 6 mét và được đúc hoàn toàn bằng đồng, bức tượng là một Titan khổng lồ, trần truồng bên trong nếp gấp áo choàng đang giơ những lưỡi lửa lên cao.


Đó chính là Prometheus, người xuống trần gian từ đỉnh Olympus mang theo một món quà cho con người là ngọn lửa bị đánh cắp. Với lửa, con người đã có được ánh sáng, sự ấm áp và nền văn minh.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 16.

Ở đây cũng vậy, Brukhanov đem đến Chernobyl những lõi uranium trong lò phản ứng RBMK. Chúng cũng sẽ thắp sáng cho hàng triệu hộ gia đình Liên Xô. Nhưng như một điềm báo, câu chuyện trong thần thoại Hy Lạp có một kết thúc không mấy có hậu.


Khi phát hiện ngọn lửa đã bị Prometheus đánh cắp, Zeus đã tức giận trói vị thần Titan vào một tảng đá, để những con đại bàng mổ gan của ông ấy mỗi ngày. Người phàm cũng không thoát khỏi quả báo vì đã nhận món quà Prometheus. Đối với họ, Zeus đã gửi xuống một người phụ nữ đầu tiên, Pandora mang theo chiếc hộp mà một khi nó được mở ra, mọi tai ương và bất hạnh sẽ ập đến.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 17.

Hầu như tất cả mọi thứ trong vũ trụ đều được tạo thành từ các nguyên tử, những mảnh vỡ ra từ những ngôi sao đã tạo nên mọi vật chất. Nhỏ hơn một triệu lần so với chiều rộng của một sợi tóc, phần lớn nguyên tử chỉ là không gian trống rỗng cho các electron bé nhỏ của chúng thoắt ẩn thoắt hiện.


Thế nhưng, trái ngược với vỏ electron của nó, ở giữa trung tâm của mọi nguyên tử bạn sẽ tìm thấy một hạt nhân đặc không thể tưởng tượng nổi. Nó giống như 6 tỷ chiếc ô tô bị nghiền nát để nhét vừa vào một chiếc túi du lịch.


Lực liên kết các thành tố trong hạt nhân nguyên tử lại với nhau được gọi là lực mạnh. Cùng với lực điện từ và lực hấp dẫn đó một trong 4 lực chính ràng buộc và tạo nên vũ trụ.


Các nhà khoa học từng tin rằng lực đang gắn kết các proton và neutron lại với nhau mạnh đến mức nó khiến hạt nhân nguyên tử trở thành thứ bất khả xâm phạm. Không có gì có thể chia tách được các hạt này và tạo ra các hạt nhỏ hơn.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 18.

Nhưng đến năm 1905, Albert Einstein đã lật ngược ý tưởng. Ông cho rằng nếu các nguyên tử có thể bị xé toạc bằng cách nào đó, quá trình này sẽ chuyển đổi khối lượng nhỏ bé của chúng thành một năng lượng khổng lồ được giải phóng.


Ông đúc kết lý thuyết này thành một phương trình đơn giản: E = mc2, với E là năng lượng tương đối của một khối lượng m, c là hằng số vận tốc ánh sáng có giá trị gần 300.000.000 m/s.


Phải mất tới hơn 30 năm, phương trình lý thuyết của Einstein mới được kiểm chứng bằng thực nghiệm nhưng sau đó, nó đã lập tức làm thay đổi thế giới.


Năm 1938, hai nhà khoa học người Đức Lise Meitner và Otto Frisch làm việc dưới quyền Niels Bohr đã dùng neutron bắn phá nguyên tử uranium để giải phóng năng lượng hạt nhân. Họ nhận thấy chỉ với một nguyên tử uranium bị phân hạch đã giải phóng tới 200 triệu volt điện.


Nguồn năng lượng khủng khiếp này ngay lập tức thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học đến từ khắp thế giới. Họ lặp lại thí nghiệm với uranium ở mọi nơi, họ tập hợp lại với nhau thành các nhóm nghiên cứu, những dự án và viện nghiên cứu năng lượng nguyên tử bắt đầu mọc lên như nấm sau mưa ở Châu Âu, Mỹ và Liên Xô.


Vậy là các nguyên tử đã cho loài người năng lượng. Nhưng sử dụng năng lượng đó để làm gì thì còn tùy thuộc vào mục đích của từng người. Dưới áp lực của các chính trị gia, một nhóm các nhà khoa học đã khai thác nguyên tử để tạo ra bom và vũ khí hủy diệt. Một nhóm khác chỉ đơn thuần là muốn sử dụng chúng để chạy các tua-bin phát điện, phục vụ cho cuộc sống của con người.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 19.

"Хай будет атом робитником, A не солдатом!" – "Hãy để nguyên tử trở thành một người công nhân, thay vì trở thành một người lính". Dòng chữ khổng lồ được dựng trên nóc của một tòa chung cư 10 tầng nhìn ra quảng trường trung tâm thị trấn Pripyat. Đó là lời tuyên bố rõ ràng của Bộ Năng lượng và Điện khí hóa Ukraine đối với nhà máy điện hạt nhân Chernobyl.


Ở đây, họ đang sở hữu 4 lò phản ứng RBMK – là thế hệ lò phản ứng hạt nhân thứ 2 và có công suất mạnh nhất thế giới bấy giờ. Các lò phản ứng RBMK được coi là đỉnh cao và niềm tự hào của công nghệ hạt nhân Xô Viết.


Được thiết kế và phát triển bởi các nhà khoa học ở Viện Kurchatov và Viện Nghiên cứu Phát triển Kỹ thuật Năng lượng (NIKIET), lò phản ứng RBMK có kích thước và sản lượng lớn gấp hàng chục lần các lò phản ứng của Phương Tây. Nó đã hiện thực hóa những mong muốn nóng vội của các nhà lãnh đạo Xô Viết thời kỳ đó:


Một thiết kế lò phản ứng hạt nhân công suất lớn, chế tạo đơn giản, dễ nhân rộng, bảo trì và vận hành cũng dễ dàng đến nỗi những thực tập sinh mới vào nhà máy cũng có thể làm việc được. Hơn thế nữa, RBMK có thể đốt được cả uranium tự nhiên, giá rẻ không cần làm giàu, nó được làm mát đơn giản bằng nước nhẹ, không cần đến nước nặng và điều điết phản ứng bằng than chì.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 20.

Đổi lại với tất cả những ưu điểm này là sự thiếu an toàn của nó, lò phản ứng RBMK có hệ số rỗng dương lớn nhất trong số tất cả các lò phản ứng hạt nhân từng được chế tạo. Khi lõi lò phản ứng nóng lên, đun sôi nước làm mát, nó sinh ra các bong bóng khí, làm giảm khả năng hấp thụ neutron của nước.


Điều này tạo ra vòng phản hồi tích cực, khiến neutron tích tụ gây ra phản ứng mạnh hơn. Phản ứng mạnh hơn bây giờ lại đun sôi nước làm mát, tạo ra bong bóng khí và cứ thế khiến phản ứng có thể rơi vào trạng thái không thể kiểm soát được.


Hệ số rỗng dương đặc biệt nguy hiểm khi lò RBMK chạy ở mức công suất thấp, đòi hỏi hệ thống điều khiển phải cực kỳ đáng tin cậy và nhân viên phòng điều khiển phải được đào tạo nghiêm ngặt về đặc thù của hệ thống. Nhưng cả hai yêu cầu này đã đều không được đáp ứng tại Chernobyl.


Viện Kurchatov và NIKIET đã đóng dấu mật vào các hồ sơ thiết kế của RBMK, giấu những sai sót thiết kế của nó để tuyên bố sự an toàn tuyệt đối của lò phản ứng. Họ nghĩ rằng chỉ cần họ tuân thủ chặt chẽ các quy định an toàn và quy trình vận hành, thì các lỗi thiết kế của RBMK sẽ được khỏa lấp.


Ngay cả Brukhanov, trong suốt 16 năm trên cương vị giám đốc nhà máy điện hạt nhân Chernobyl cũng tin rằng một lò phản ứng RBMK không bao giờ có thể phát nổ. Ông đã thiết kế một hầm trú ẩn ngăn bức xạ bên dưới trung tâm điều hành – nhưng chỉ để phòng cho trường hợp quân đội Mỹ tấn công và ném bom nhà máy.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 21.

Đó cũng là lý do tại sao sau những báo cáo đầu tiên về thảm họa năm 1986, không một ai từ Brukhanov xuống tới kỹ sư trưởng của Chernobyl, Nikoai Fomin và Anatoly Dyatlov phó kỹ sư trưởng trực tiếp vận hành nhà máy nghĩ rằng lò phản ứng của họ đã nổ và lõi của nó đã tan chảy – chỉ trừ chính những công nhân đã tận mắt trông thấy điều đó.


Về cơ bản, NIKIET và Viện Kurchatov đã đặt vào trong tay Brukhanov một bản thiết kế bom hẹn giờ và nói với ông ấy rằng chiếc đồng hồ sẽ không bao giờ đếm ngược được về 0. Nhưng tic tac từng phút một, nó giống như trò rullet Nga, nếu lò phản ứng ở Chernobyl không phát nổ, hẳn sẽ có một lò RBMK ở nơi khác vướng vào định mệnh ấy.


Và sẽ có một vị giám đốc khác phải chịu thay số phận cho Brukhanov, một đội cứu hoả khác phải đi vào hiểm địa và hàng chục ngàn người dân ở một thị trấn khác sẽ phải di tản.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 22.

Brukhanov bị đánh thức bởi tiếng chuông điện thoại vào lúc 1 giờ 25 phút sáng. Những cuộc gọi từ nhà máy điện vào nửa đêm không phải chuyện gì quá bất thường. Valentina đã quen với điều đó nhưng khi cô liếc nhìn khuôn mặt của chồng lần này, nó cắt không còn một giọt máu. Brukhanov gác điện thoại, mặc đồ trong im lặng và ra khỏi nhà mà không nói bất kỳ một lời nào.


Vào khoảnh khắc ông lái xe tới nhà máy và nhìn vào ánh lửa âm ỉ cháy bên trong đống đổ nát của Lò phản ứng số 4 ở Chernobyl, Brukhanov biết chuyện tồi tệ đã xảy ra. Ông đá một mảnh than chì vỡ dưới đất và tự nhủ: "Mình sắp phải vào tù ngồi đến nơi rồi".


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 23.

Vụ nổ ở Chernobyl xảy ra vào lúc 1 giờ 23 phút sáng ngày 26 tháng 4 năm 1986, chỉ 2 phút trước khi chuông điện thoại reo lên trong căn hộ của Brukhanov. Các kỹ sư điều khiển Lò phản ứng số 4 khi đó đang cố gắng thực hiện một thử nghiệm an toàn phòng cho sự cố mất điện.


Như đã nói, các lò phản ứng RBMK của Liên Xô được thiết kế với hệ thống làm mát bằng nước tuần hoàn quanh lõi lò bơm bằng bơm điện. Lò phản ứng số 4 ở Chernobyl có 1.661 kênh nhiên liệu trong lõi, mỗi kênh yêu cầu một lưu lượng nước lên tới 28.000 lít/giờ chảy qua để ngăn không cho chúng bị nóng chảy.


Hệ thống bơm này vô cùng quan trọng, đến nỗi họ phải thiết kế tới 3 máy phát điện dự phòng chạy bằng diezel cho chúng. Nếu bơm không chạy đủ công suất, lõi lò nóng lên sẽ khiến các kênh nhiên liệu phóng xạ bị nóng chảy và rò rỉ vào nước. Nhiệt độ tiếp tục làm nóng bể nước, đun sôi nó và có thể tạo ra một vụ nổ bể hơi phát tán chất phóng xạ ra môi trường.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 24.

Vấn đề với sự cố mất điện là các máy phát bằng diezel phải mất tới hơn 1 phút từ khi khởi động đến khi đạt được công suất tối đa. Trong khoảng thời gian đó, bơm làm mát sẽ hoạt động dưới ngưỡng.


Các kỹ sư ở Chernobyl bây giờ muốn biết liệu họ có thể lấy chính nguồn điện từ tuabin hạt nhân để phát qua cho hệ thống bơm được hay không. Mặc dù tốc độ tuabin cũng giảm dần khi bị mất điện, nhưng tính toán cho thấy nó có thể cung cấp đủ điện năng để chạy các máy bơm trong 45 giây, giảm thời gian chờ đợi máy phát điện dự phòng khởi động xong.


Thử nghiệm với hệ thống điện của lò hạt nhân vốn dĩ rất đơn giản. Ở thời điểm đó, Chernobyl có toàn quyền tự chủ thực hiện. Kỹ sư trưởng của họ Fomin đã ký giấy và thử nghiệm dạng này không cần báo cáo cho cơ quan quản lý an toàn hạt nhân Liên Xô cũng như cơ quan thiết kế lò phản ứng NIKIET.


Nhưng đó chính là lỗ hổng trong quy trình, những người đặt ra thử nghiệm này không biết lò phản ứng có thể hoạt động bất thường khi chạy ở mức công suất thấp. Từ Brukhanov cho đến Fomin trở xuống, các nhà khoa học ở NIKIET đã giấu họ.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 25.

Trong đêm thảm hoạ xảy ra, cả Brukhanov và Fomin đều đang ngủ. Nhiệm vụ giám sát thí nghiệm được trao cho Anatoly Diatlov, phó kỹ sư trưởng tại Chernobyl và kip trực đêm gồm Aleksandr Akimov trưởng ca, Leonid Toptunov, một kỹ sư trẻ mới vào làm việc tại Chernobyl được 3 tháng điều khiển lò phản ứng.


Đầu tiên, thử nghiệm giả lập sự cố mất điện yêu cầu giảm công suất lò phản ứng xuống khoảng 700 MW. Nhưng vì sự sản sinh ra xenon-135, một sản phẩm phụ của quá trình phân hạch hấp thụ neutron, công suất của lò giảm quá mức xuống 30 MW. Để không làm tắt lò phản ứng, Diatlov đã ra lệnh rút dần thanh điều khiển ra khỏi lõi lò.


Có thể hiểu các thanh điều khiển này chính là hệ thống phanh hãm của lò phản ứng RBMK. Chúng được làm bằng Bo cacbua, một vật liệu hấp thụ neutron. Khi neutron sinh ra từ phản ứng phân hạch uranium bị thanh điều khiển hấp thụ, phản ứng dây chuyền sẽ bị phanh hãm lại do có ít neutron bắn phá uranium hơn.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 26.

Ngược lại, khi rút thanh điều khiển ra khỏi lò, phản ứng dây chuyền sẽ mạnh trở lại và công suất lò phản ứng số 4 khi đó đã được nâng lên mức 200 MW. Mặc dù đã rút hết các phanh hãm ra khỏi lõi, đây vẫn là một mức công suất quá thấp của lò RBMK, đưa nó vào tình trạng hoạt động không ổn định.


Do sự mất ổn định này chưa bao giờ được NIKIET nhắc tới, Diatlov, Akmov và Toptunov không biết họ đang vận hành một quả bom hẹn giờ. 1 giờ 23 phút sáng, họ bắt đầu tiến hành thử nghiệm với mức công suất thấp. Các máy bơm làm mát tuần hoàn bị ngắt điện và nối sang tua bin hạt nhân cũng đang chạy theo quán tính. Hệ thống máy phát diezel dự phòng được tự động bật lên.


Khi tua bin chạy theo quán tính, nó đã bị ngắt khỏi lò hơi khiến hơi nước tích tụ. Bơm làm mát không chạy ở công suất tối đa khiến nước làm mát nóng lên, tạo ra các bong bóng hơi làm hệ số rỗng của lò RBMK gia tăng. Nước làm mát không hấp thụ được thêm neutron làm tăng công suất lò phản ứng đẩy nó vào trạng thái cực kỳ mất ổn định.


Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử - Ảnh 27.

1 giờ 23 phút 45 giây, nút AZ5 trong phòng điều khiển được nhấn để kích hoạt cơ chế bảo vệ lò phản ứng khẩn cấp. AZ5 giống như một hệ thống phanh khẩn cấp, nó sẽ nhúng toàn bộ các thanh điều khiển Bo cacbua trở lại lõi lò để hấp thụ neutron và dập tắt phản ứng.


AZ5 có trong quy trình tắt lò RBMK, và các nhà điều tra hiện vẫn không rõ tại sao nó lại được nhấn: Liệu một trong số Diatlov, Akmov và Toptunov đã nhận ra vấn đề và muốn tắt lò khẩn cấp hay họ chỉ đang tắt lò theo đúng kế hoạch sau khi nghĩ thí nghiệm đã hoàn thành? Hiện đó vẫn là một bí ẩn.


Nhưng có một điều chắc chắn, thay vì tắt lò phản ứng, AZ5 đã dẫn đến thảm họa. Các thanh điều khiển của lò RBMK được NIKIET thiết kế với có lõi chính làm bằng Bo cacbua, nhưng phần đầu của nó lại được làm bằng than chì. Khi đầu than chì được nhúng trở lại lõi lò, nó sẽ thay thế nước đang hấp thụ neutron nên đột ngột thúc đẩy phản ứng dây chuyền xảy ra mạnh hơn.


Trong khoảnh khắc tất cả các thanh điều khiển đi vào lõi lò phản ứng số 4 cùng lúc, nó đã khiến công suất lò tăng đột ngột, lên tới ngưỡng 30 GW, gấp 10 lần công suất hoạt động thông thường của nó.


Các thanh nhiên liệu uranium tan chảy, đun sôi nước làm mát thành hơi và khiến lò phản ứng phát nổ. Vụ nổ đã gây ra chấn động tương đương một trận động đất 2,5 độ Richter đánh thức người dân trong thị trấn Pripyat cách đó 3 km.


Trên tầng 4 của tòa nhà 13/34 nhìn ra Phố Kurchatov, điện thoại trong căn hộ của Brukhanov bắt đầu đổ chuông.


Còn tiếp


Lấy link







Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu


85 tuoi, Brukhanov bay gio dang song tan tat nhu mot nguoi dan ong vo danh o Kiev, ma co le, cuoc doi ong ay khong dang bi nhu vay.


LTS: Ngay 26/4/2021 vua dung 35 nam sau vu no Chernobyl - tham hoa hat nhan lon nhat lich su nhan loai. Mot so dong vi phong xa ma no phat tan moi chi buoc sang vong ban ra thu hai. Khu vuc ban kinh 30km xung quanh lo phan ung so 4 da phat no van bi khoanh vung va danh dau "khong the sinh song duoc" trong it nhat 28.000 nam nua.


Cha de nha may dien nguyen tu Chernobyl, cuu giam doc Viktor Brukhanov hien van con song va buoc sang tuoi 85. Ong ay da phai tra gia - tat nhien - 250 rem phong xa nhiem vao nguoi va ban an 10 nam tu lao dong kho sai o Donetsk.


Nhung it nguoi biet, neu phai tim ai do de do loi o Chernobyl nam do thi Brukhanov se la nguoi dang thuong nhat. Vao thoi diem nha may phat no, ong ay van con dang ngu. Sai sot cua cap duoi, nhung ap luc va su che day lo hong trong thiet ke lo phan ung RBMK tu cap tren vo tinh kep Brukhanov vao giua, day ong ay ra truoc vanh mong ngua de nhan lay ban an khong phai la cua minh.


Truoc do, Brukhanov da duoc trao Co do Lao dong va ca Huan chuong Cach mang Thang Muoi, hai trong so ba giai thuong dan su cao quy nhat o Lien Xo thap nien 80. Ong cung la nguoi khai sinh ra Pripyat, mot thi tran duoc menh danh la "atomgrad",thien duong nguyen tu kieu mau danh cho nhung cong dan Lien Xo lam viec o Chernobyl thoi do.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 1.

Trong suot su nghiep thoi trai tre, Brukhanov da di len tu chinh thuc luc cua minh, bat dau tu mot cau sinh vien moi ra truong lam viec trong phong tuabin may - ngach thap nhat cua mot nha may dien - de vuon len tro thanh giam doc to hop dien nguyen tu lon nhat hanh tinh.


Nhung tham hoa Chernobyl cuoi cung da day ong ay xuong ho sau mot cach nghiet nga. Brukhanov bay gio dang song tan tat nhu mot nguoi dan ong vo danh o Kiev, ma co le, cuoc doi ong ay khong dang bi nhu vay.


Genk thuc hien loat bai Minimag nay dua tren nhung ghi chep va phong van Brukhanov ngoai doi thuc. Ban se thay do la mot Brukhanov hoan toan khac voi nhan vat phan dien, nong nay va ngu ngoc duoc thu vai boi Con O’Neill trong seri phim Chernobyl (2019) cua HBO.


Trich loi Oleg Brukhanov, con trai cua ong sau khi xem ca 5 tap cua bo phim: "Co nhung thu da bi thoi phong qua dang. Co mot so dieu khong hoan toan dung ve cha toi". Ban than Brukhanov bay gio da qua yeu de xem duoc bo phim do va nhan xet ve chan dung cua minh. Ca hai mat ong ay da mu loa vinh vien.


***


Ngay 20 thang 2 nam 1970, mot chiec truc thang quay nhung canh quat on a cua no tien gan den luu vuc song Pripyat. Nhung con chim so hai bay ra khoi cho tru an, sai canh tron thoat qua mot vung dam lay chi toan co dai va nhung con lach chang chit.


Phia ben duoi, mot nguoi dan ong nho nhan dang dung ngap chan trong tuyet: Viktor Brukhanov, giam doc nha may Slavyansk, to hop nhiet dien co quy mo lon nhat Ukraine hoi hop cho doi chiec truc thang dan ha canh.


Do la doan nomenklatura den tu Moscow. Tat ca deu la cap tren cua ong, nhung nguoi dan ong thuoc nhom quyen luc nhat Lien Xo dang nam giu trong tay van menh cua ca nen dai cong nghiep Dong Au, ma trai tim nong hoi dem lai suc song cho tat ca guong may do, khong the thieu, chinh la nhung nha may dien.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 2.

Dan dau doan nomenklatura la Pyotr S. Neporozhny, Bo truong Bo Nang luong va Dien khi hoa, theo sau la cac quan chuc cap cao cua Dang Cong san Ukraine. Cung voi nhau, hon 10 nguoi tien den bo song noi Brukhanov dang dung.


Ho noi chuyen voi nhau mot luc, va roi, lan trong tieng gio rit lanh buot nguoi ta co the nghe thay tieng mot chai ruou cognac duoc bat. Tat ca la de an mung cho ke hoach cua Brukhanov da duoc duyet.


Bo truong Neporozhny tien len trong tay cam mot chiec bua da duoc chuan bi truoc. Ong nang ne cui xuong mat dat, vach mot dau chu thap tren tuyet roi dong chiec coc xuyen xuong nen dat ran nhu da. Chiec coc ngap xuong tung centimet mot trong anh mat hao huc cua tat ca moi nguoi.


Va do... la cach ma nguoi ta da khai sinh cho Chernobyl – to hop dien nguyen tu lon nhat hanh tinh. Viktor Bryukhanov bay gio chinh thuc duoc bo nhiem la giam doc nha may, tong cong trinh su chiu trach nhiem cho mot giac mo vi dai cua toan the Xo Viet.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 3.

Dau thap nien 70, khi nguoi My da dat duoc chan len Mat Trang, cac nha lanh dao Lien Xo nghi rang ho can ghi dau an bang mot thu gi do vi dai ngay duoi mat dat. Vua luc, Bo Nang luong va Dien khi hoa nghi rang de co the phat trien nen dai cong nghiep, Lien Xo se can mot nguon nang luong khong lo.


Dua tren ca hai nhu cau, Bo truong Neporozhny muon ban mot mui ten trung hai dich. Ong ay dat muc tieu xay hang loat nha may dien hat nhan khap Dong Au va Lien Xo, tao thanh mot mang luoi cac lo phan ung khong lo keo dai tu Vinh Phan Lan den Bien Caspian.


Voi so tien dau tu khong lo len toi gan 400 trieu rup, Chernobyl duoc cac nha hoach dinh trung uong du tinh se tro thanh to hop dien hat nhan lon nhat the gioi, mot bieu tuong cho niem tu hao cua Lien Bang Xo Viet.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 4.

34 tuoi, thong minh va day tham vong, Brukhanov duoc Neporozhny giao nhiem vu toi Ukraine khao sat cho nha may trong diem Chernobyl. Tot nghiep nganh ky thuat dien tu Hoc vien Bach khoa Tashkentm, Brukhanov da phan dau tu mot ky thuat vien tuabin trong nha may thuy dien Uzbek, roi dan tro thanh giam doc cua nha may nhiet dien Slavyansk.


Voi nhiem vu vua duoc giao pho, bay gio, ong ay vua la cha de, vua la giam doc va vua la nhan vien dau tien cua Tram nang luong nguyen tu Chernobyl - khi no van chi la nhung net ve tren giay.


Viec dau tien trong ke hoach ma Brukhanov muon lam la xay dung co so ha tang -mot nha may truoc khi moc len se can nhung con duong, it nhat la nhung con duong ho tro.


Ong ay can mot ray tau hoa chay tu nha ga o Yanov gan do, mot ben tau moi tren song de nhan soi va be tong cot thep, nhung con duong nhua xuyen rung that rong de nhung chiec BelAZ khong lo cung co the chay qua.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 5.

Nhung nguoi cong nhan se can mot noi tru an, vay la mot ngoi lang nho co ten la Lesnoy duoc dung len ngay trong rung. Va boi ho deu la nhung nguoi rat tre tuoi, Brukhanov cho xay ngay mot nha tre va mot truong hoc de nhung cong nhan co the yen tam chuyen ca gia dinh cua minh toi.


Ban than Brukhanov cung dua vo, Valentina va hai con cua minh ve Lesnoy, mot be gai 6 tuoi va mot be trai moi sinh. Gan nhu moi ngay, ong deu phai bat xe bus tro ve Kiev de nop ban thu chi va xin ky quy. Nhung ngay khong co xe bus, Brukhanov tu dap xe. Thoi diem ban dau du an khong co ke toan va bang luong, ong don gian la lam viec khong cong.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 6. Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 7.


Muoi lam nam la khoang thoi gian Brukhanov da cong hien het minh cho du an la giac mo cua toan Xo Viet. Co con gai 6 tuoi theo ong toi day tu nhung ngay dau nha may duoc xay dung, nay da tro thanh thieu nu di lay chong. Cau con trai cua Brukhanov da vao trung hoc. Mot thang truoc khi ban than ong buoc sang tuoi 50, nha may dien nguyen tu Chernobyl duoc khanh thanh.


Do la ngay 7 thang 11 nam 1985, moc len tu nhung dong co va dam lay la mot de che be tong trang voi 4 to may RBMK (reaktor bolshoy moschnosti kanalnyy) da di vao hoat dong. Hai to may van con dang xay dung, khi hoan thanh se chinh thuc bien Chernobyl thanh to hop nang luong hat nhan lon nhat tren Trai Dat.


RBMK la mot cong nghe lo phan ung moi cho cong suat cao, manh hon bat ke mot lo phan ung nao khac o Phuong Tay thoi diem do. Moi lo phan ung cua no co the tao ra 1.000 megawatt dien, du cho hon 1 trieu gia dinh o Lien Xo su dung cung luc.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 9. Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 10. Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 11.

Khong chi duoc coi la hinh mau cho nganh cong nghiep dien hat nhan Lien Xo, Chernobyl con co mot mo hinh thanh pho nguyen tu dang mo uoc.


Lesnoy, tu mot ngoi lang nho trong rung, bay gio da bien thanh thi tran Pripyat voi 50 ngan dan. Tat ca deu la nhung cong dan tre voi do tuoi trung binh chi 26. Ho den de phuc vu giac mo nang luong cua Lien bang Xo Viet, dem theo tat ca gia dinh cua minh, hoac bat dau tim nhau de xay dung mot gia dinh moi o day - "atomgrad", thien duong nguyen tu.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 12. Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 13. Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 14.

Giua mot nen kinh te tri tre o Lien Xo trong thap nien 80, Pripyat giong nhu mot oc dao tren sa mac kho can. Muc song o thi tran nguyen tu nay con cao hon ca thu do Kiev.


Trong mot ban kinh nho chi mat 20 phut di bo, cac toa nha chung cu moc len xen ke voi 5 truong hoc, 3 be boi va 35 san choi. Co mot rap chieu phim trong thanh pho, mot quang truong, tham chi nhung "bai bien" nhan tao voi bo cat ben song.


Tat ca nhung tien ich cua mot thanh pho tieu chuan hon 1 trieu dan o Lien Xo duoc goi gon vao Pripyat. O do luon co thuc pham tot, thit lon, thit be, dua chuot, ca chua tuoi va 5 loai xuc xich khac nhau. Nguoi dan co the mua nhung bo do bep va dao dia cua Ao, trung tam thuong mai se ban do hieu va ca nuoc hoa Phap.


Nhung nguoi phu nu co mot tiem lam dep. Nhung nguoi dan ong co mot cau lac bo du thuyen. Con tre em choi trong cac cong vien voi banh du quay khong lo, xe dien va cau truot...


Cuoc song o Atomgrad: Thien duong nguyen tu Pripyat truoc tham hoa hat nhan Chernobyl nam 1986


Duoi ban tay cua Brukhanov, Chernobyl va Pripyat da cung nhau tao thanh mot thien duong nguyen tu. Thien duong duoc danh dau bang nhung buc phu dieu, tranh tuong, nhung cong trinh bieu tuong cho Dang Cong san Lien Xo va suc manh khoa hoc cong nghe.


Brukhanov dac biet thich mot buc tuong ngay phia truoc rap phim Pripyat, tuong niem cho mot vi than Hy Lap co xua. Cao 6 met va duoc duc hoan toan bang dong, buc tuong la mot Titan khong lo, tran truong ben trong nep gap ao choang dang gio nhung luoi lua len cao.


Do chinh la Prometheus, nguoi xuong tran gian tu dinh Olympus mang theo mot mon qua cho con nguoi la ngon lua bi danh cap. Voi lua, con nguoi da co duoc anh sang, su am ap va nen van minh.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 16.

O day cung vay, Brukhanov dem den Chernobyl nhung loi uranium trong lo phan ung RBMK. Chung cung se thap sang cho hang trieu ho gia dinh Lien Xo. Nhung nhu mot diem bao, cau chuyen trong than thoai Hy Lap co mot ket thuc khong may co hau.


Khi phat hien ngon lua da bi Prometheus danh cap, Zeus da tuc gian troi vi than Titan vao mot tang da, de nhung con dai bang mo gan cua ong ay moi ngay. Nguoi pham cung khong thoat khoi qua bao vi da nhan mon qua Prometheus. Doi voi ho, Zeus da gui xuong mot nguoi phu nu dau tien, Pandora mang theo chiec hop ma mot khi no duoc mo ra, moi tai uong va bat hanh se ap den.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 17.

Hau nhu tat ca moi thu trong vu tru deu duoc tao thanh tu cac nguyen tu, nhung manh vo ra tu nhung ngoi sao da tao nen moi vat chat. Nho hon mot trieu lan so voi chieu rong cua mot soi toc, phan lon nguyen tu chi la khong gian trong rong cho cac electron be nho cua chung thoat an thoat hien.


The nhung, trai nguoc voi vo electron cua no, o giua trung tam cua moi nguyen tu ban se tim thay mot hat nhan dac khong the tuong tuong noi. No giong nhu 6 ty chiec o to bi nghien nat de nhet vua vao mot chiec tui du lich.


Luc lien ket cac thanh to trong hat nhan nguyen tu lai voi nhau duoc goi la luc manh. Cung voi luc dien tu va luc hap dan do mot trong 4 luc chinh rang buoc va tao nen vu tru.


Cac nha khoa hoc tung tin rang luc dang gan ket cac proton va neutron lai voi nhau manh den muc no khien hat nhan nguyen tu tro thanh thu bat kha xam pham. Khong co gi co the chia tach duoc cac hat nay va tao ra cac hat nho hon.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 18.

Nhung den nam 1905, Albert Einstein da lat nguoc y tuong. Ong cho rang neu cac nguyen tu co the bi xe toac bang cach nao do, qua trinh nay se chuyen doi khoi luong nho be cua chung thanh mot nang luong khong lo duoc giai phong.


Ong duc ket ly thuyet nay thanh mot phuong trinh don gian: E = mc2, voi E la nang luong tuong doi cua mot khoi luong m, c la hang so van toc anh sang co gia tri gan 300.000.000 m/s.


Phai mat toi hon 30 nam, phuong trinh ly thuyet cua Einstein moi duoc kiem chung bang thuc nghiem nhung sau do, no da lap tuc lam thay doi the gioi.


Nam 1938, hai nha khoa hoc nguoi Duc Lise Meitner va Otto Frisch lam viec duoi quyen Niels Bohr da dung neutron ban pha nguyen tu uranium de giai phong nang luong hat nhan. Ho nhan thay chi voi mot nguyen tu uranium bi phan hach da giai phong toi 200 trieu volt dien.


Nguon nang luong khung khiep nay ngay lap tuc thu hut su quan tam cua cac nha khoa hoc den tu khap the gioi. Ho lap lai thi nghiem voi uranium o moi noi, ho tap hop lai voi nhau thanh cac nhom nghien cuu, nhung du an va vien nghien cuu nang luong nguyen tu bat dau moc len nhu nam sau mua o Chau Au, My va Lien Xo.


Vay la cac nguyen tu da cho loai nguoi nang luong. Nhung su dung nang luong do de lam gi thi con tuy thuoc vao muc dich cua tung nguoi. Duoi ap luc cua cac chinh tri gia, mot nhom cac nha khoa hoc da khai thac nguyen tu de tao ra bom va vu khi huy diet. Mot nhom khac chi don thuan la muon su dung chung de chay cac tua-bin phat dien, phuc vu cho cuoc song cua con nguoi.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 19.

"Хай будет атом робитником, A не солдатом!" – "Hay de nguyen tu tro thanh mot nguoi cong nhan, thay vi tro thanh mot nguoi linh". Dong chu khong lo duoc dung tren noc cua mot toa chung cu 10 tang nhin ra quang truong trung tam thi tran Pripyat. Do la loi tuyen bo ro rang cua Bo Nang luong va Dien khi hoa Ukraine doi voi nha may dien hat nhan Chernobyl.


O day, ho dang so huu 4 lo phan ung RBMK – la the he lo phan ung hat nhan thu 2 va co cong suat manh nhat the gioi bay gio. Cac lo phan ung RBMK duoc coi la dinh cao va niem tu hao cua cong nghe hat nhan Xo Viet.


Duoc thiet ke va phat trien boi cac nha khoa hoc o Vien Kurchatov va Vien Nghien cuu Phat trien Ky thuat Nang luong (NIKIET), lo phan ung RBMK co kich thuoc va san luong lon gap hang chuc lan cac lo phan ung cua Phuong Tay. No da hien thuc hoa nhung mong muon nong voi cua cac nha lanh dao Xo Viet thoi ky do:


Mot thiet ke lo phan ung hat nhan cong suat lon, che tao don gian, de nhan rong, bao tri va van hanh cung de dang den noi nhung thuc tap sinh moi vao nha may cung co the lam viec duoc. Hon the nua, RBMK co the dot duoc ca uranium tu nhien, gia re khong can lam giau, no duoc lam mat don gian bang nuoc nhe, khong can den nuoc nang va dieu diet phan ung bang than chi.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 20.

Doi lai voi tat ca nhung uu diem nay la su thieu an toan cua no, lo phan ung RBMK co he so rong duong lon nhat trong so tat ca cac lo phan ung hat nhan tung duoc che tao. Khi loi lo phan ung nong len, dun soi nuoc lam mat, no sinh ra cac bong bong khi, lam giam kha nang hap thu neutron cua nuoc.


Dieu nay tao ra vong phan hoi tich cuc, khien neutron tich tu gay ra phan ung manh hon. Phan ung manh hon bay gio lai dun soi nuoc lam mat, tao ra bong bong khi va cu the khien phan ung co the roi vao trang thai khong the kiem soat duoc.


He so rong duong dac biet nguy hiem khi lo RBMK chay o muc cong suat thap, doi hoi he thong dieu khien phai cuc ky dang tin cay va nhan vien phong dieu khien phai duoc dao tao nghiem ngat ve dac thu cua he thong. Nhung ca hai yeu cau nay da deu khong duoc dap ung tai Chernobyl.


Vien Kurchatov va NIKIET da dong dau mat vao cac ho so thiet ke cua RBMK, giau nhung sai sot thiet ke cua no de tuyen bo su an toan tuyet doi cua lo phan ung. Ho nghi rang chi can ho tuan thu chat che cac quy dinh an toan va quy trinh van hanh, thi cac loi thiet ke cua RBMK se duoc khoa lap.


Ngay ca Brukhanov, trong suot 16 nam tren cuong vi giam doc nha may dien hat nhan Chernobyl cung tin rang mot lo phan ung RBMK khong bao gio co the phat no. Ong da thiet ke mot ham tru an ngan buc xa ben duoi trung tam dieu hanh – nhung chi de phong cho truong hop quan doi My tan cong va nem bom nha may.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 21.

Do cung la ly do tai sao sau nhung bao cao dau tien ve tham hoa nam 1986, khong mot ai tu Brukhanov xuong toi ky su truong cua Chernobyl, Nikoai Fomin va Anatoly Dyatlov pho ky su truong truc tiep van hanh nha may nghi rang lo phan ung cua ho da no va loi cua no da tan chay – chi tru chinh nhung cong nhan da tan mat trong thay dieu do.


Ve co ban, NIKIET va Vien Kurchatov da dat vao trong tay Brukhanov mot ban thiet ke bom hen gio va noi voi ong ay rang chiec dong ho se khong bao gio dem nguoc duoc ve 0. Nhung tic tac tung phut mot, no giong nhu tro rullet Nga, neu lo phan ung o Chernobyl khong phat no, han se co mot lo RBMK o noi khac vuong vao dinh menh ay.


Va se co mot vi giam doc khac phai chiu thay so phan cho Brukhanov, mot doi cuu hoa khac phai di vao hiem dia va hang chuc ngan nguoi dan o mot thi tran khac se phai di tan.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 22.

Brukhanov bi danh thuc boi tieng chuong dien thoai vao luc 1 gio 25 phut sang. Nhung cuoc goi tu nha may dien vao nua dem khong phai chuyen gi qua bat thuong. Valentina da quen voi dieu do nhung khi co liec nhin khuon mat cua chong lan nay, no cat khong con mot giot mau. Brukhanov gac dien thoai, mac do trong im lang va ra khoi nha ma khong noi bat ky mot loi nao.


Vao khoanh khac ong lai xe toi nha may va nhin vao anh lua am i chay ben trong dong do nat cua Lo phan ung so 4 o Chernobyl, Brukhanov biet chuyen toi te da xay ra. Ong da mot manh than chi vo duoi dat va tu nhu: "Minh sap phai vao tu ngoi den noi roi".


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 23.

Vu no o Chernobyl xay ra vao luc 1 gio 23 phut sang ngay 26 thang 4 nam 1986, chi 2 phut truoc khi chuong dien thoai reo len trong can ho cua Brukhanov. Cac ky su dieu khien Lo phan ung so 4 khi do dang co gang thuc hien mot thu nghiem an toan phong cho su co mat dien.


Nhu da noi, cac lo phan ung RBMK cua Lien Xo duoc thiet ke voi he thong lam mat bang nuoc tuan hoan quanh loi lo bom bang bom dien. Lo phan ung so 4 o Chernobyl co 1.661 kenh nhien lieu trong loi, moi kenh yeu cau mot luu luong nuoc len toi 28.000 lit/gio chay qua de ngan khong cho chung bi nong chay.


He thong bom nay vo cung quan trong, den noi ho phai thiet ke toi 3 may phat dien du phong chay bang diezel cho chung. Neu bom khong chay du cong suat, loi lo nong len se khien cac kenh nhien lieu phong xa bi nong chay va ro ri vao nuoc. Nhiet do tiep tuc lam nong be nuoc, dun soi no va co the tao ra mot vu no be hoi phat tan chat phong xa ra moi truong.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 24.

Van de voi su co mat dien la cac may phat bang diezel phai mat toi hon 1 phut tu khi khoi dong den khi dat duoc cong suat toi da. Trong khoang thoi gian do, bom lam mat se hoat dong duoi nguong.


Cac ky su o Chernobyl bay gio muon biet lieu ho co the lay chinh nguon dien tu tuabin hat nhan de phat qua cho he thong bom duoc hay khong. Mac du toc do tuabin cung giam dan khi bi mat dien, nhung tinh toan cho thay no co the cung cap du dien nang de chay cac may bom trong 45 giay, giam thoi gian cho doi may phat dien du phong khoi dong xong.


Thu nghiem voi he thong dien cua lo hat nhan von di rat don gian. O thoi diem do, Chernobyl co toan quyen tu chu thuc hien. Ky su truong cua ho Fomin da ky giay va thu nghiem dang nay khong can bao cao cho co quan quan ly an toan hat nhan Lien Xo cung nhu co quan thiet ke lo phan ung NIKIET.


Nhung do chinh la lo hong trong quy trinh, nhung nguoi dat ra thu nghiem nay khong biet lo phan ung co the hoat dong bat thuong khi chay o muc cong suat thap. Tu Brukhanov cho den Fomin tro xuong, cac nha khoa hoc o NIKIET da giau ho.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 25.

Trong dem tham hoa xay ra, ca Brukhanov va Fomin deu dang ngu. Nhiem vu giam sat thi nghiem duoc trao cho Anatoly Diatlov, pho ky su truong tai Chernobyl va kip truc dem gom Aleksandr Akimov truong ca, Leonid Toptunov, mot ky su tre moi vao lam viec tai Chernobyl duoc 3 thang dieu khien lo phan ung.


Dau tien, thu nghiem gia lap su co mat dien yeu cau giam cong suat lo phan ung xuong khoang 700 MW. Nhung vi su san sinh ra xenon-135, mot san pham phu cua qua trinh phan hach hap thu neutron, cong suat cua lo giam qua muc xuong 30 MW. De khong lam tat lo phan ung, Diatlov da ra lenh rut dan thanh dieu khien ra khoi loi lo.


Co the hieu cac thanh dieu khien nay chinh la he thong phanh ham cua lo phan ung RBMK. Chung duoc lam bang Bo cacbua, mot vat lieu hap thu neutron. Khi neutron sinh ra tu phan ung phan hach uranium bi thanh dieu khien hap thu, phan ung day chuyen se bi phanh ham lai do co it neutron ban pha uranium hon.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 26.

Nguoc lai, khi rut thanh dieu khien ra khoi lo, phan ung day chuyen se manh tro lai va cong suat lo phan ung so 4 khi do da duoc nang len muc 200 MW. Mac du da rut het cac phanh ham ra khoi loi, day van la mot muc cong suat qua thap cua lo RBMK, dua no vao tinh trang hoat dong khong on dinh.


Do su mat on dinh nay chua bao gio duoc NIKIET nhac toi, Diatlov, Akmov va Toptunov khong biet ho dang van hanh mot qua bom hen gio. 1 gio 23 phut sang, ho bat dau tien hanh thu nghiem voi muc cong suat thap. Cac may bom lam mat tuan hoan bi ngat dien va noi sang tua bin hat nhan cung dang chay theo quan tinh. He thong may phat diezel du phong duoc tu dong bat len.


Khi tua bin chay theo quan tinh, no da bi ngat khoi lo hoi khien hoi nuoc tich tu. Bom lam mat khong chay o cong suat toi da khien nuoc lam mat nong len, tao ra cac bong bong hoi lam he so rong cua lo RBMK gia tang. Nuoc lam mat khong hap thu duoc them neutron lam tang cong suat lo phan ung day no vao trang thai cuc ky mat on dinh.


Chuyen chua ke ve cha de nha may dien hat nhan Chernobyl: Phan 1 - Nguoi di xay thien duong nguyen tu - Anh 27.

1 gio 23 phut 45 giay, nut AZ5 trong phong dieu khien duoc nhan de kich hoat co che bao ve lo phan ung khan cap. AZ5 giong nhu mot he thong phanh khan cap, no se nhung toan bo cac thanh dieu khien Bo cacbua tro lai loi lo de hap thu neutron va dap tat phan ung.


AZ5 co trong quy trinh tat lo RBMK, va cac nha dieu tra hien van khong ro tai sao no lai duoc nhan: Lieu mot trong so Diatlov, Akmov va Toptunov da nhan ra van de va muon tat lo khan cap hay ho chi dang tat lo theo dung ke hoach sau khi nghi thi nghiem da hoan thanh? Hien do van la mot bi an.


Nhung co mot dieu chac chan, thay vi tat lo phan ung, AZ5 da dan den tham hoa. Cac thanh dieu khien cua lo RBMK duoc NIKIET thiet ke voi co loi chinh lam bang Bo cacbua, nhung phan dau cua no lai duoc lam bang than chi. Khi dau than chi duoc nhung tro lai loi lo, no se thay the nuoc dang hap thu neutron nen dot ngot thuc day phan ung day chuyen xay ra manh hon.


Trong khoanh khac tat ca cac thanh dieu khien di vao loi lo phan ung so 4 cung luc, no da khien cong suat lo tang dot ngot, len toi nguong 30 GW, gap 10 lan cong suat hoat dong thong thuong cua no.


Cac thanh nhien lieu uranium tan chay, dun soi nuoc lam mat thanh hoi va khien lo phan ung phat no. Vu no da gay ra chan dong tuong duong mot tran dong dat 2,5 do Richter danh thuc nguoi dan trong thi tran Pripyat cach do 3 km.


Tren tang 4 cua toa nha 13/34 nhin ra Pho Kurchatov, dien thoai trong can ho cua Brukhanov bat dau do chuong.


Con tiep


Lay link

Chuyện chưa kể về cha đẻ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl: Phần 1 - Người đi xây thiên đường nguyên tử

85 tuổi, Brukhanov bây giờ đang sống tàn tật như một người đàn ông vô danh ở Kiev, mà có lẽ, cuộc đời ông ấy không đáng bị như vậy.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: