Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa

Các nhà khoa học đã phát hiện ra loài khủng long khát máu nhỏ bé có tên Timurlengia euotica, và đây cũng chính là loài đưa ra chìa khóa tiết lộ bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa.


Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (PNAS) đã đăng một bài nghiên cứu có tiêu đề "Khủng long bạo chúa được phát hiện ở Uzbekistan trong kỷ giữa kỷ Phấn trắng, cho thấy hướng tiến hóa của kích thước khổng lồ và hệ thống nhận thức của Khủng long bạo chúa", trong bài nghiên cứu này đã đề cập đến một loài khủng long mới, một thành viên của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Timurlengia euotica.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 1.

Hóa thạch của loài khủng long này được tìm thấy ở Uzbekistan trong Hệ tầng Bissekty Formation. Trên thực tế, ngay từ năm 1944, các nhà điều tra Liên Xô đã phát hiện ra các vật liệu hóa thạch giống khủng long bạo chúa ở đây.


60 năm sau, vào năm 2004, một nhóm điều tra cổ sinh vật học đã phát hiện ra một mảnh hộp sọ tại cùng một vị trí với những nhà điều tra Liên Xô trong quá khứ. Vai trò của mảnh xương này trên hộp sọ có thể là cố định cơ cổ và bảo vệ não và ống tai. Hóa thạch này sau đó được bảo quản tại Viện Hàn lâm Khoa học Nga (Russian Academy of Sciences) và nằm trong kho của Viện Động vật học.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 2.

Mười năm sau, vào năm 2014, Stephen Louis Brusatte, một chuyên gia về Khủng long bạo chúa đến từ Đại học Edinburgh, Vương quốc Anh, đến thăm Viện Động vật học và sau khi xem xét mẫu hóa thạch kể trên, ông đã cho rằng nó thuộc về một khủng long hoàn toàn mới thuộc họ Tyrannosaurus.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 3.

Không lâu sau, một nhóm gồm các nhà cổ sinh vật học từ Nga, Anh và Mỹ đã bắt đầu nghiên cứu loài khủng long mới này. Ngoài mẫu vật (số ZIN PH 1146/16), các nhà cổ sinh vật học đã tìm thấy 16 mẫu hóa thạch khác của loài Timurlengia euotica, những hóa thạch đến từ các cá thể khác nhau, bao gồm xương hàm dưới, xương vuông, xương răng, đốt sống cổ, đốt sống lưng, đốt sống đuôi, móng vuốt...


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 4.

Trong họ Khủng long bạo chúa, loài Timurlengia euotica có kích thước tương đối nhỏ, với chiều dài cơ thể từ 3 đến 4 mét và trọng lượng từ 170 đến 270 kg, tương đương với kích thước của một con ngựa hiện đại. Nhưng tuy có ngoại hình nhỏ bé, chúng vẫn có thể được xem là một loài khủng long khát máu và sở hữu những đặc điểm ngoại hình cơ bản của Khủng long bạo chúa, với cái đầu lớn và dài, theo đó là hai hàng răng sắc nhọn cong về phía sau ở trong miệng. Cổ của chúng hơi cong với một cơ thể có vẻ hơi "gầy" và một cái đuôi không dài. Cũng giống như Tyrannosaurus, chi trước của Timurlengia ngắn, chỉ có hai ngón trên bàn tay, nhưng bù lại chi sau của chúng khá dài và mạnh.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 5.

Mặc dù những mô hình phục hồi ngoại hình của loài khủng long này có xuất hiện lông, nhưng cho tới nay vẫn chưa có bất cứ manh mối nào chứng minh rằng cơ thể chúng có lông hay không.


Như đã đề cập ở trên, hóa thạch của loài Timurlengia euotica được tìm thấy ở Hệ tầng Besketi, nằm trong sa mạc Kyzyl Kum ở Uzbekistan ngày nay. Hệ tầng Bissekty Formation có niên đại khoảng 90 đến 85 triệu năm trước, thuộc về đầu kỷ Phấn trắng muộn.


Ngày nay, vị trí của Hệ tầng Bissekty Formation trông giống như một sa mạc, nhưng 90 triệu năm về trước thì vùng đất này được bao phủ bởi một vùng biển nông và đất liền. Theo các hóa thạch được tìm thấy, Hệ tầng Bissekty Formation đại diện cho sự pha trộn giữa hệ động vật biển, nước lợ, nước ngọt và trên cạn, bao gồm động vật chân đốt, nhuyễn thể, cá, động vật lưỡng cư, bò sát, chim, động vật có vú và cả khủng long.


Có thể kể tên một số loài như Amtosaurus, Bissektipelta, Gilmoreosaurus, Levnesovia, Turanoceratops, Archaeornithomimus, Caenagnathasia, Euronychodon, Itemirus, Kuszholia... Và đánh giá từ các loài động vật hiện được tìm thấy trong địa tầng của Hệ tầng Hệ tầng Bissekty Formation thì Timurlengia euotica là kẻ săn mồi lớn nhất và là kẻ thống trị tại thời điểm đó.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 6.

Các nhà nghiên cứu cho rằng kích thước khác biệt giữa Timulengia và T-rex cho thấy cả hai loài khủng long đều tiến hóa về kích thước một cách nhanh chóng trong khoảng 20 triệu năm cuối cùng của kỷ Phấn trắng. Điều này chứng tỏ giống Tyrannosaur đã trở thành loài động vật săn mồi nguy hiểm trước khi kích thước của chúng lớn lên.


Việc phát hiện ra Timurlengia euotica có ý nghĩa vô cùng to lớn, bởi xét từ khía cạnh vật liệu hóa thạch, có một số lỗ hổng về mặt thời gian trong quá trình tiến hóa của siêu họ Tyrannosaurus và Tyrannosaurus: khoảng 100 đến 80 triệu năm trước. Việc phát hiện ra loài khủng long có kích thước nhỏ bé này đã đặt dấu chấm hết cho lỗ hổng 20 triệu năm này trong lịch sử tiến hóa của Khủng long bạo chúa. Khám phá này giúp chúng ta hiểu được những gì đã xảy ra trong suốt 20 triệu năm, điều gì đã khiến Tyrannosaurus trở thành một động vật ăn thịt tiến hóa thành động vật ăn thịt hàng đầu.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 7.

Nghiên cứu về hóa thạch của Timurlengia cho thấy loài khủng long này có kích thước tương đương một con ngựa, nhỏ hơn gấp nhiều lần so với T-rex. Bù lại, chúng sở hữu não bộ phát triển vượt bậc và giác quan vô cùng nhạy bén, đặc biệt khả năng là khả năng nghe âm thanh tần số thấp, tương tự như T-rex.


Bằng cách sử dụng công nghệ CT để quét các hóa thạch hộp sọ được phát hiện, các nhà cổ sinh vật học phát hiện ra rằng Timurlengia euotica đã sở hữu bộ não và đặc điểm tai trong của Khủng long bạo chúa sau này.


Nói cách khác, trước khi Khủng long bạo chúa bắt đầu phát triển về kích thước, chúng đã sở hữu được bộ não với trí thông minh vượt trội và các giác quan được phát triển mạnh hơn nhiều so với những loài khủng long ăn thịt khác ở cùng khoảng thời gian tồn tại.


Việc phát hiện ra Timurlengia euotica cũng đã chứng minh rằng lý do tại sao Tyrannosaurus có thể trở thành kẻ săn mồi thành công nhất trong kỷ Phấn trắng muộn - chúng đã sớm nắm bắt được lợi thế về trí tuệ.


Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa - Ảnh 8.

Theo các nhà khoa học, các hóa thạch của Timurlengia được các nhà nghiên cứu đến từ Đại học Edinburgh của Anh tìm thấy tại Uzbekistan. Tuy Timulengia thuộc gia đình khủng long Tyrannosaur song không phải là tổ tiên trực tiếp của T-rex.


Lấy link







Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua


Cac nha khoa hoc da phat hien ra loai khung long khat mau nho be co ten Timurlengia euotica, va day cung chinh la loai dua ra chia khoa tiet lo bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua.


Ky yeu cua Vien Han lam Khoa hoc Quoc gia Hoa Ky (PNAS) da dang mot bai nghien cuu co tieu de "Khung long bao chua duoc phat hien o Uzbekistan trong ky giua ky Phan trang, cho thay huong tien hoa cua kich thuoc khong lo va he thong nhan thuc cua Khung long bao chua", trong bai nghien cuu nay da de cap den mot loai khung long moi, mot thanh vien cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Timurlengia euotica.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 1.

Hoa thach cua loai khung long nay duoc tim thay o Uzbekistan trong He tang Bissekty Formation. Tren thuc te, ngay tu nam 1944, cac nha dieu tra Lien Xo da phat hien ra cac vat lieu hoa thach giong khung long bao chua o day.


60 nam sau, vao nam 2004, mot nhom dieu tra co sinh vat hoc da phat hien ra mot manh hop so tai cung mot vi tri voi nhung nha dieu tra Lien Xo trong qua khu. Vai tro cua manh xuong nay tren hop so co the la co dinh co co va bao ve nao va ong tai. Hoa thach nay sau do duoc bao quan tai Vien Han lam Khoa hoc Nga (Russian Academy of Sciences) va nam trong kho cua Vien Dong vat hoc.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 2.

Muoi nam sau, vao nam 2014, Stephen Louis Brusatte, mot chuyen gia ve Khung long bao chua den tu Dai hoc Edinburgh, Vuong quoc Anh, den tham Vien Dong vat hoc va sau khi xem xet mau hoa thach ke tren, ong da cho rang no thuoc ve mot khung long hoan toan moi thuoc ho Tyrannosaurus.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 3.

Khong lau sau, mot nhom gom cac nha co sinh vat hoc tu Nga, Anh va My da bat dau nghien cuu loai khung long moi nay. Ngoai mau vat (so ZIN PH 1146/16), cac nha co sinh vat hoc da tim thay 16 mau hoa thach khac cua loai Timurlengia euotica, nhung hoa thach den tu cac ca the khac nhau, bao gom xuong ham duoi, xuong vuong, xuong rang, dot song co, dot song lung, dot song duoi, mong vuot...


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 4.

Trong ho Khung long bao chua, loai Timurlengia euotica co kich thuoc tuong doi nho, voi chieu dai co the tu 3 den 4 met va trong luong tu 170 den 270 kg, tuong duong voi kich thuoc cua mot con ngua hien dai. Nhung tuy co ngoai hinh nho be, chung van co the duoc xem la mot loai khung long khat mau va so huu nhung dac diem ngoai hinh co ban cua Khung long bao chua, voi cai dau lon va dai, theo do la hai hang rang sac nhon cong ve phia sau o trong mieng. Co cua chung hoi cong voi mot co the co ve hoi "gay" va mot cai duoi khong dai. Cung giong nhu Tyrannosaurus, chi truoc cua Timurlengia ngan, chi co hai ngon tren ban tay, nhung bu lai chi sau cua chung kha dai va manh.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 5.

Mac du nhung mo hinh phuc hoi ngoai hinh cua loai khung long nay co xuat hien long, nhung cho toi nay van chua co bat cu manh moi nao chung minh rang co the chung co long hay khong.


Nhu da de cap o tren, hoa thach cua loai Timurlengia euotica duoc tim thay o He tang Besketi, nam trong sa mac Kyzyl Kum o Uzbekistan ngay nay. He tang Bissekty Formation co nien dai khoang 90 den 85 trieu nam truoc, thuoc ve dau ky Phan trang muon.


Ngay nay, vi tri cua He tang Bissekty Formation trong giong nhu mot sa mac, nhung 90 trieu nam ve truoc thi vung dat nay duoc bao phu boi mot vung bien nong va dat lien. Theo cac hoa thach duoc tim thay, He tang Bissekty Formation dai dien cho su pha tron giua he dong vat bien, nuoc lo, nuoc ngot va tren can, bao gom dong vat chan dot, nhuyen the, ca, dong vat luong cu, bo sat, chim, dong vat co vu va ca khung long.


Co the ke ten mot so loai nhu Amtosaurus, Bissektipelta, Gilmoreosaurus, Levnesovia, Turanoceratops, Archaeornithomimus, Caenagnathasia, Euronychodon, Itemirus, Kuszholia... Va danh gia tu cac loai dong vat hien duoc tim thay trong dia tang cua He tang He tang Bissekty Formation thi Timurlengia euotica la ke san moi lon nhat va la ke thong tri tai thoi diem do.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 6.

Cac nha nghien cuu cho rang kich thuoc khac biet giua Timulengia va T-rex cho thay ca hai loai khung long deu tien hoa ve kich thuoc mot cach nhanh chong trong khoang 20 trieu nam cuoi cung cua ky Phan trang. Dieu nay chung to giong Tyrannosaur da tro thanh loai dong vat san moi nguy hiem truoc khi kich thuoc cua chung lon len.


Viec phat hien ra Timurlengia euotica co y nghia vo cung to lon, boi xet tu khia canh vat lieu hoa thach, co mot so lo hong ve mat thoi gian trong qua trinh tien hoa cua sieu ho Tyrannosaurus va Tyrannosaurus: khoang 100 den 80 trieu nam truoc. Viec phat hien ra loai khung long co kich thuoc nho be nay da dat dau cham het cho lo hong 20 trieu nam nay trong lich su tien hoa cua Khung long bao chua. Kham pha nay giup chung ta hieu duoc nhung gi da xay ra trong suot 20 trieu nam, dieu gi da khien Tyrannosaurus tro thanh mot dong vat an thit tien hoa thanh dong vat an thit hang dau.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 7.

Nghien cuu ve hoa thach cua Timurlengia cho thay loai khung long nay co kich thuoc tuong duong mot con ngua, nho hon gap nhieu lan so voi T-rex. Bu lai, chung so huu nao bo phat trien vuot bac va giac quan vo cung nhay ben, dac biet kha nang la kha nang nghe am thanh tan so thap, tuong tu nhu T-rex.


Bang cach su dung cong nghe CT de quet cac hoa thach hop so duoc phat hien, cac nha co sinh vat hoc phat hien ra rang Timurlengia euotica da so huu bo nao va dac diem tai trong cua Khung long bao chua sau nay.


Noi cach khac, truoc khi Khung long bao chua bat dau phat trien ve kich thuoc, chung da so huu duoc bo nao voi tri thong minh vuot troi va cac giac quan duoc phat trien manh hon nhieu so voi nhung loai khung long an thit khac o cung khoang thoi gian ton tai.


Viec phat hien ra Timurlengia euotica cung da chung minh rang ly do tai sao Tyrannosaurus co the tro thanh ke san moi thanh cong nhat trong ky Phan trang muon - chung da som nam bat duoc loi the ve tri tue.


Giai ma bi an ve su troi day cua ho Tyrannosaurus - Khung long bao chua - Anh 8.

Theo cac nha khoa hoc, cac hoa thach cua Timurlengia duoc cac nha nghien cuu den tu Dai hoc Edinburgh cua Anh tim thay tai Uzbekistan. Tuy Timulengia thuoc gia dinh khung long Tyrannosaur song khong phai la to tien truc tiep cua T-rex.


Lay link

Giải mã bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa

Các nhà khoa học đã phát hiện ra loài khủng long khát máu nhỏ bé có tên Timurlengia euotica, và đây cũng chính là loài đưa ra chìa khóa tiết lộ bí ẩn về sự trỗi dậy của họ Tyrannosaurus - Khủng long bạo chúa.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: