Phát hiện ba loài voọc mới

Voọc lá Đông Nam Á mới được xác định gồm ba loài riêng biệt, hai trong số đó thuộc nhóm linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất.


Hơn một thế kỷ qua, voọc lá sống ẩn dật trên những tán cây ở khu vực Đông Nam Á luôn được coi là một loài đơn nhất. Chúng phân bố trong phạm vi rộng lớn, trên khắp Myanmar, Thái Lan, Malaysia, Singapore và Indonesia, nên không được coi là có nguy cơ tuyệt chủng. Tuy nhiên, trong một nghiên cứu được công bố gần đây trên tạp chí Scientific Reports, các nhà sinh vật học đã tìm ra những điểm khác biệt rất nhỏ để phân loại voọc lá Đông Nam Á thành ba loài riêng biệt, bao gồm Presbytis femoralis, Presbytis robinsoni và Presbytis percura.  Trong khi P. robinsoni chỉ được xem là sắp bị đe dọa, hai loài còn lại nằm trong diện cực kỳ nguy cấp và cần được bảo vệ khẩn cấp. Phát hiện mới nêu lên khả năng sửa chữa các lỗi phân loài trong hàng thế kỷ qua của các công cụ giải trình tự gene. Điều này rất được quan tâm vì các lỗi phân loài có thể là nguyên do khiến nhiều trường hợp cần bảo tồn khẩn cấp nhưng không được chú ý. "Những điều con người biết về đa dạng sinh học vẫn còn hạn chế. Nếu không nhận ra sớm thì chúng ta sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất đi sự đa dạng đó", tác giả chính của nghiên cứu Andie Ang từ Quỹ bảo tồn động vật hoang dã Singapore chia sẻ.  Ang bắt đầu tìm hiểu về loài voọc lá Đông Nam Á từ một thập kỷ trước. Nếu chỉ đánh giá qua bề ngoài bằng mắt thường thì rất khó phân biệt ba loài mới. Chúng có bộ lông đen trông rất giống nhau và chỉ có sự khác biệt rất nhỏ ở đốm lông màu trắng xung quanh khuôn mặt và vùng bụng.Ngay từ đầu, Ang đã nghi ngờ P. femoralis là một loài riêng biệt. Nhà nghiên cứu đã dẫn đầu một nhóm thám hiểm đi tìm kiếm thông tin để chứng minh điều đó, nhưng mọi chuyện không hề dễ dàng.Voọc nổi tiếng là loài vật rất khó quan sát vì lối sống ẩn dật, di chuyển liên tục và dành phần lớn thời gian trên ngọn cây. Chúng thường lẩn đi ngay nếu nhận thấy bất cứ dấu hiệu xâm nhập nào của con người, nên rất khó chụp ảnh hoặc phóng phi tiêu để lấy mẫu máu.Để vượt qua những thách thức này, Ang và các đồng nghiệp quyết định chuyển sang nghiên cứu mẫu phân. Theo Ang, phân động vật là một nguồn tài nguyên mà chưa được các nhà khoa học khai thác. Nó chứa rất nhiều thông tin từ DNA đến chế độ ăn uống, hệ vi sinh vật và ký sinh trùng.Mặc dù vậy, nhóm nghiên cứu vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu thập mẫu vật này. Họ cần phải định vị được đàn voọc trong rừng, sau đó lặng lẽ chờ đợi trong nhiều giờ liền cho đến khi chúng rời đi mới có thể tìm kiếm mẫu phân bên dưới các gốc cây."Nhiều khi chờ đợi cả ngày trời mà lũ voọc không thải ra chút phân nào, hoặc không thể tìm thấy phân của chúng vì dưới đất đầy những thứ trông giống hệt như thế", Ang chia sẻ. Bằng cách xử lý các mẫu này, nhóm của Ang đã thành công trong việc phân giải trình tự toàn bộ bộ gene của 11 cá thể voọc và so sánh với cơ sở dữ liệu di truyền của các mẫu trước đó. Để được coi là một loài khác, trình tự ty thể của động vật có vú thường phải khác nhau khoảng 5%. Trong trường hợp này, sự khác biệt giữa 3 loài voọc là 6%-10%.Nhóm nghiên cứu ước tính các loài đã phân chia từ trước thế Cánh Tân cách đây 3 triệu năm trước. "Chúng thậm chí còn không phải họ hàng gần gũi", Ang nói thêm.P. femoralis và P. percura hiện đủ điều kiện để phân loại là loài cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ IUCN do quần thể nhỏ và môi trường sống giới hạn.Quần thể P. femoralis ước tính chỉ dao động từ 300 đến 400 con, trong đó có khoảng 60 con phân bố ở Singapore và số còn lại sống rải rác ở phía nam bán đảo Malaysia. Loài P. percura thì chỉ được tìm thấy tại tỉnh Riau trên đảo Sumatra - khu vực có nguy cơ cao về cháy rừng, săn trộm cũng như tỷ lệ phá rừng đáng báo động. Trong khi đó, P. robinsoni phân bố rộng rãi hơn nhưng vẫn được Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên (IUCN) xếp vào loại sắp nguy cấp. "Hiện tại, chúng không thực sự có nguy cơ tuyệt chủng nhưng với đà phát triển đô thị và nạn phá rừng đang gia tăng, P. robinsoni cuối cùng cũng sẽ rơi vào tình trạng khẩn cấp tương tự hai loài kia", Ang cho biết thêm.Ang và các đồng nghiệp đang làm việc với những đối tác tại các trường đại học và tổ chức phi lợi nhuận ở Malaysia, Indonesia và Singapore để khuyến khích thực hiện nhiều nghiên cứu hơn về các loài mới và vận động tăng cường bảo vệ ở cấp chính phủ.Đoàn Dương (Theo National Geographic)







Phat hien ba loai vooc moi


Vooc la Dong Nam A moi duoc xac dinh gom ba loai rieng biet, hai trong so do thuoc nhom linh truong co nguy co tuyet chung cao nhat.


Hon mot the ky qua, vooc la song an dat tren nhung tan cay o khu vuc Dong Nam A luon duoc coi la mot loai don nhat. Chung phan bo trong pham vi rong lon, tren khap Myanmar, Thai Lan, Malaysia, Singapore va Indonesia, nen khong duoc coi la co nguy co tuyet chung. Tuy nhien, trong mot nghien cuu duoc cong bo gan day tren tap chi Scientific Reports, cac nha sinh vat hoc da tim ra nhung diem khac biet rat nho de phan loai vooc la Dong Nam A thanh ba loai rieng biet, bao gom Presbytis femoralis, Presbytis robinsoni va Presbytis percura.  Trong khi P. robinsoni chi duoc xem la sap bi de doa, hai loai con lai nam trong dien cuc ky nguy cap va can duoc bao ve khan cap. Phat hien moi neu len kha nang sua chua cac loi phan loai trong hang the ky qua cua cac cong cu giai trinh tu gene. Dieu nay rat duoc quan tam vi cac loi phan loai co the la nguyen do khien nhieu truong hop can bao ton khan cap nhung khong duoc chu y. "Nhung dieu con nguoi biet ve da dang sinh hoc van con han che. Neu khong nhan ra som thi chung ta se phai doi mat voi nguy co mat di su da dang do", tac gia chinh cua nghien cuu Andie Ang tu Quy bao ton dong vat hoang da Singapore chia se.  Ang bat dau tim hieu ve loai vooc la Dong Nam A tu mot thap ky truoc. Neu chi danh gia qua be ngoai bang mat thuong thi rat kho phan biet ba loai moi. Chung co bo long den trong rat giong nhau va chi co su khac biet rat nho o dom long mau trang xung quanh khuon mat va vung bung.Ngay tu dau, Ang da nghi ngo P. femoralis la mot loai rieng biet. Nha nghien cuu da dan dau mot nhom tham hiem di tim kiem thong tin de chung minh dieu do, nhung moi chuyen khong he de dang.Vooc noi tieng la loai vat rat kho quan sat vi loi song an dat, di chuyen lien tuc va danh phan lon thoi gian tren ngon cay. Chung thuong lan di ngay neu nhan thay bat cu dau hieu xam nhap nao cua con nguoi, nen rat kho chup anh hoac phong phi tieu de lay mau mau.De vuot qua nhung thach thuc nay, Ang va cac dong nghiep quyet dinh chuyen sang nghien cuu mau phan. Theo Ang, phan dong vat la mot nguon tai nguyen ma chua duoc cac nha khoa hoc khai thac. No chua rat nhieu thong tin tu DNA den che do an uong, he vi sinh vat va ky sinh trung.Mac du vay, nhom nghien cuu van gap rat nhieu kho khan trong viec thu thap mau vat nay. Ho can phai dinh vi duoc dan vooc trong rung, sau do lang le cho doi trong nhieu gio lien cho den khi chung roi di moi co the tim kiem mau phan ben duoi cac goc cay."Nhieu khi cho doi ca ngay troi ma lu vooc khong thai ra chut phan nao, hoac khong the tim thay phan cua chung vi duoi dat day nhung thu trong giong het nhu the", Ang chia se. Bang cach xu ly cac mau nay, nhom cua Ang da thanh cong trong viec phan giai trinh tu toan bo bo gene cua 11 ca the vooc va so sanh voi co so du lieu di truyen cua cac mau truoc do. De duoc coi la mot loai khac, trinh tu ty the cua dong vat co vu thuong phai khac nhau khoang 5%. Trong truong hop nay, su khac biet giua 3 loai vooc la 6%-10%.Nhom nghien cuu uoc tinh cac loai da phan chia tu truoc the Canh Tan cach day 3 trieu nam truoc. "Chung tham chi con khong phai ho hang gan gui", Ang noi them.P. femoralis va P. percura hien du dieu kien de phan loai la loai cuc ky nguy cap trong Sach Do IUCN do quan the nho va moi truong song gioi han.Quan the P. femoralis uoc tinh chi dao dong tu 300 den 400 con, trong do co khoang 60 con phan bo o Singapore va so con lai song rai rac o phia nam ban dao Malaysia. Loai P. percura thi chi duoc tim thay tai tinh Riau tren dao Sumatra - khu vuc co nguy co cao ve chay rung, san trom cung nhu ty le pha rung dang bao dong. Trong khi do, P. robinsoni phan bo rong rai hon nhung van duoc Lien minh Quoc te Bao ton Thien nhien va Tai nguyen Thien nhien (IUCN) xep vao loai sap nguy cap. "Hien tai, chung khong thuc su co nguy co tuyet chung nhung voi da phat trien do thi va nan pha rung dang gia tang, P. robinsoni cuoi cung cung se roi vao tinh trang khan cap tuong tu hai loai kia", Ang cho biet them.Ang va cac dong nghiep dang lam viec voi nhung doi tac tai cac truong dai hoc va to chuc phi loi nhuan o Malaysia, Indonesia va Singapore de khuyen khich thuc hien nhieu nghien cuu hon ve cac loai moi va van dong tang cuong bao ve o cap chinh phu.Doan Duong (Theo National Geographic)

Phát hiện ba loài voọc mới

Voọc lá Đông Nam Á mới được xác định gồm ba loài riêng biệt, hai trong số đó thuộc nhóm linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: