Vì sao loài chuột bạch có mặt khắp nơi trên thế giới?

Nghiên cứu mới đã tìm ra quá trình thuần hóa loài chuột bạch và con đường để loài vật này có mặt khắp nơi trên thế giới.


Các nhà nghiên cứu ở Trường đại học Otago, New Zealand, vừa công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí khoa học quốc tế “Báo cáo Khoa học”, cho biết họ đã tìm hiểu DNA lấy từ mẫu vật chuột bạch khảo cổ và phát hiện ra dấu vết cho thấy cách đây 10.000 năm, loài vật này được con người săn bắt trong tự nhiên làm thức ăn, rồi dần dần được thuần hóa và trở thành vật nuôi được nhiều người yêu thích hoặc để làm vật thí nghiệm y học.Cách đây nhiều năm, Giáo sư Lisa Matisoo-Smith, chuyên gia ngành nhân loại học sinh vật, đã nghiên cứu DNA của các loài sinh vật mà người định cư ở Thái Bình Dương mang theo trên những chiếc thuyền di cư của mình và bà dùng DNA này làm chuẩn để xác định nguồn gốc cư dân cũng như theo dõi sự di cư của họ xung quanh vùng Thái Bình Dương. Tiếp thu kết quả nghiên cứu của Giáo sư Matisoo-Smith, các nhà khoa học khác trên thế giới đã tìm hiểu nguồn gốc loài chuột bạch, từ đâu mà chúng đến được những hòn đảo ở vùng biển Caribe. Theo giáo sư Matisoo-Smith, loài chuột bạch ngày nay vốn được người dân ở vùng Andes, nay là Peru, thuần hóa. Không chỉ là nguồn thức ăn quan trọng, chúng còn được sử dụng trong các buổi tế lễ tôn giáo và sau đó được vận chuyển và mua bán khắp vùng nam Mỹ. Vào khoảng năm 500 sau Công nguyên, chuột bạch được đem đến các hòn đảo vùng Caribe theo con đường buôn bán thương mại. Ban đầu, các nhà nghiên cứu cho rằng chuột bạch ở vùng Caribe đến từ Colombia, một trong những địa điểm ở Nam Mỹ nằm gần Caribe nhất. Nhưng qua nghiên cứu DNA cổ đại của những xác chuột bạch tìm thấy ở một số địa điểm khảo cổ ở Caribe, Peru, Colombia, Bolivia, châu Âu và Bắc Mỹ, họ phát hiện ra rằng chuột bạch ở Caribe không xuất phát từ Colombia mà từ Peru. Điều ngạc nhiên hơn nữa là xác chuột bạch tìm thấy ở cao nguyên Colombia thuộc những loài chuột bạch hoàn toàn khác. Điều này cho thấy việc thuần hóa chuột bạch đã được con người thực hiện cả ở Peru và Colombia hoàn toàn độc lập với nhau. Thông tin di truyền cùng với điều kiện khảo cổ cũng cho thấy qua mỗi giai đoạn, chuột bạch lại được sử dụng vào các mục đích khác nhau. Giáo sư Matisoo-Smith giải thích “khi đó và đến tận ngày nay, chúng vẫn là nguồn thức ăn quan trọng ở nhiều vùng ở Nam Mỹ và ở những nền văn hóa bắt nguồn từ Nam Mỹ. Con người đã đem những con chuột này còn sống đến những hòn đảo xa xôi để trao đổi lấy những hàng hóa khác. Chuột bạch được người Tây Ban Nha đem đến châu Âu vào cuối những năm 1500, đầu 1600, sau đó đến Bắc Mỹ vào đầu những năm 1800 để làm thú cảnh. Trong thế kỷ XIIX, chuột bạch bắt đầu được dùng làm vật thí nghiệm y học vì chúng có nhiều đặc điểm sinh học giống với con người, từ đó bắt đầu xuất hiện cụm từ “dùng làm chuột bạch” trong công tác nghiên cứu. Tất cả những loài chuột bạch ngày nay, những con được bán để làm thịt ở Nam Mỹ và Puerto Rico, và những con được dùng cho thí nghiệm y học, đều có nguồn gốc từ chuột bạch đã được thuần hóa ở Peru xưa kia.” Vì sao chuột bạch được coi là thú cảnh ở một số nơi trong khi lại là nguồn thực phẩm ở một số nơi khác thì có lẽ là do quan niệm từ lâu đời ở mỗi nơi về cái gì có thể làm thức ăn và cái gì không. Giáo sư Matisoo-Smith nói rằng nghiên cứu đã chứng minh lịch sử của chuột bạch phức tạp hơn so với những gì chúng ta từng nghĩ và cũng gợi ý cho những nghiên cứu khác về quá trình thuần hóa, di chuyển và phân bố các loài động vật có vú. Việc tìm ra nguồn gốc của chuột bạch vùng Caribe đã giúp chúng ta hiểu về các mạng lưới giao thương của con người trong 1.000 năm qua. Qua phân tích DNA của những con chuột bạch cổ đại, chúng ta hiểu rõ hơn lịch sử giao thoa xã hội loài người trong hàng nghìn năm xuyên suốt ba châu lục. Kết quả nghiên cứu này còn góp phần dự báo tính đa dạng di truyền của chuột bạch và mối quan hệ của con người với loài vật nuôi quan trọng này. Phạm Hường  Theo Science Daily Tag : chuột bạch







Vi sao loai chuot bach co mat khap noi tren the gioi?


Nghien cuu moi da tim ra qua trinh thuan hoa loai chuot bach va con duong de loai vat nay co mat khap noi tren the gioi.


Cac nha nghien cuu o Truong dai hoc Otago, New Zealand, vua cong bo ket qua nghien cuu tren tap chi khoa hoc quoc te “Bao cao Khoa hoc”, cho biet ho da tim hieu DNA lay tu mau vat chuot bach khao co va phat hien ra dau vet cho thay cach day 10.000 nam, loai vat nay duoc con nguoi san bat trong tu nhien lam thuc an, roi dan dan duoc thuan hoa va tro thanh vat nuoi duoc nhieu nguoi yeu thich hoac de lam vat thi nghiem y hoc.Cach day nhieu nam, Giao su Lisa Matisoo-Smith, chuyen gia nganh nhan loai hoc sinh vat, da nghien cuu DNA cua cac loai sinh vat ma nguoi dinh cu o Thai Binh Duong mang theo tren nhung chiec thuyen di cu cua minh va ba dung DNA nay lam chuan de xac dinh nguon goc cu dan cung nhu theo doi su di cu cua ho xung quanh vung Thai Binh Duong. Tiep thu ket qua nghien cuu cua Giao su Matisoo-Smith, cac nha khoa hoc khac tren the gioi da tim hieu nguon goc loai chuot bach, tu dau ma chung den duoc nhung hon dao o vung bien Caribe. Theo giao su Matisoo-Smith, loai chuot bach ngay nay von duoc nguoi dan o vung Andes, nay la Peru, thuan hoa. Khong chi la nguon thuc an quan trong, chung con duoc su dung trong cac buoi te le ton giao va sau do duoc van chuyen va mua ban khap vung nam My. Vao khoang nam 500 sau Cong nguyen, chuot bach duoc dem den cac hon dao vung Caribe theo con duong buon ban thuong mai. Ban dau, cac nha nghien cuu cho rang chuot bach o vung Caribe den tu Colombia, mot trong nhung dia diem o Nam My nam gan Caribe nhat. Nhung qua nghien cuu DNA co dai cua nhung xac chuot bach tim thay o mot so dia diem khao co o Caribe, Peru, Colombia, Bolivia, chau Au va Bac My, ho phat hien ra rang chuot bach o Caribe khong xuat phat tu Colombia ma tu Peru. Dieu ngac nhien hon nua la xac chuot bach tim thay o cao nguyen Colombia thuoc nhung loai chuot bach hoan toan khac. Dieu nay cho thay viec thuan hoa chuot bach da duoc con nguoi thuc hien ca o Peru va Colombia hoan toan doc lap voi nhau. Thong tin di truyen cung voi dieu kien khao co cung cho thay qua moi giai doan, chuot bach lai duoc su dung vao cac muc dich khac nhau. Giao su Matisoo-Smith giai thich “khi do va den tan ngay nay, chung van la nguon thuc an quan trong o nhieu vung o Nam My va o nhung nen van hoa bat nguon tu Nam My. Con nguoi da dem nhung con chuot nay con song den nhung hon dao xa xoi de trao doi lay nhung hang hoa khac. Chuot bach duoc nguoi Tay Ban Nha dem den chau Au vao cuoi nhung nam 1500, dau 1600, sau do den Bac My vao dau nhung nam 1800 de lam thu canh. Trong the ky XIIX, chuot bach bat dau duoc dung lam vat thi nghiem y hoc vi chung co nhieu dac diem sinh hoc giong voi con nguoi, tu do bat dau xuat hien cum tu “dung lam chuot bach” trong cong tac nghien cuu. Tat ca nhung loai chuot bach ngay nay, nhung con duoc ban de lam thit o Nam My va Puerto Rico, va nhung con duoc dung cho thi nghiem y hoc, deu co nguon goc tu chuot bach da duoc thuan hoa o Peru xua kia.” Vi sao chuot bach duoc coi la thu canh o mot so noi trong khi lai la nguon thuc pham o mot so noi khac thi co le la do quan niem tu lau doi o moi noi ve cai gi co the lam thuc an va cai gi khong. Giao su Matisoo-Smith noi rang nghien cuu da chung minh lich su cua chuot bach phuc tap hon so voi nhung gi chung ta tung nghi va cung goi y cho nhung nghien cuu khac ve qua trinh thuan hoa, di chuyen va phan bo cac loai dong vat co vu. Viec tim ra nguon goc cua chuot bach vung Caribe da giup chung ta hieu ve cac mang luoi giao thuong cua con nguoi trong 1.000 nam qua. Qua phan tich DNA cua nhung con chuot bach co dai, chung ta hieu ro hon lich su giao thoa xa hoi loai nguoi trong hang nghin nam xuyen suot ba chau luc. Ket qua nghien cuu nay con gop phan du bao tinh da dang di truyen cua chuot bach va moi quan he cua con nguoi voi loai vat nuoi quan trong nay. Pham Huong  Theo Science Daily Tag : chuot bach

Vì sao loài chuột bạch có mặt khắp nơi trên thế giới?

Nghiên cứu mới đã tìm ra quá trình thuần hóa loài chuột bạch và con đường để loài vật này có mặt khắp nơi trên thế giới.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: