Tin vui dành cho những người muốn chinh phục đỉnh Everest, độ khó của thử thách này đang giảm xuống, cho phép ngày càng nhiều người có thể chinh phục nóc nhà thế giới hơn, với tỷ lệ thành công cao hơn.
Một nghiên cứu trên tạp chí PLOS ONE cho thấy trong 15 năm gần đây, tỷ lệ thành công của những chuyến chinh phục Everest đã tăng gấp đôi so với 15 năm trước đó. Ngược lại, tỷ lệ tử vong trong những chuyến hành trình mạo hiểm này vẫn giữ nguyên ở mức thấp khoảng 1%.
Điều đó cho thấy mặc dù ngày càng có nhiều người tử nạn khi chinh phục Everest, nó chỉ xuất phát từ việc có nhiều người hơn muốn chinh phục thử thách này. Tỷ lệ tử vong khi leo Everest không bị ảnh hưởng bởi những hàng dài người ùn tắc trên Himalaya như nhiều người lo lắng trước đó.
Kẻ thù lớn nhất của những người leo núi vẫn là thời tiết xấu và những cơn bão tuyết ập đến bất chợt. Qua nghiên cứu mới, các nhà khoa học cũng cho bạn một số lời khuyên hữu ích nếu muốn chinh phục Everest một lần trong đời mình.
Everest giờ đã an toàn hơn trước
Nghiên cứu mới được thực hiện bởi Raymond Huey, một nhà sinh vật học tiến hóa và là giáo sư danh dự tại Đại học Washington. Bản thân không phải là người thích leo núi, nhưng ông đã bị cuốn vào chủ đề này sau khi nghe bài giảng của Reinhold Messner.
Messner là một nhà leo núi nổi tiếng, một trong những người đầu tiên leo lên đỉnh Everest mà không cần nạp oxy vào năm 1978. Sau khi nghe ông ấy nói chuyện, Huey đã cảm thấy bị thôi thúc xem liệu chuyên môn của mình có thể áp dụng vào việc phân tích lịch sử leo núi Everest hay không.
"Tôi tự hỏi liệu mình có thể áp dụng các kỹ thuật phân tích trong sinh học tiến hóa và dịch tễ học để đánh giá điều gì là an toàn hay rủi ro trên đỉnh Himalaya hay không?" Huey nói.
Và để làm điều đó, Huey đã mời thêm với các nhà thống kê Cody Carroll và Jane-Ling Wang cùng tham gia vào nghiên cứu. Họ cũng hợp tác với Richard Sainsbury, một nhà leo núi Himalaya có chuyên môn phân tích dữ liệu nhưng hiện đã nghỉ hưu.
Sainsbury chính là một trong những người đồng sáng lập Cơ sở dữ liệu Himalaya, một hồ sơ đặt mục tiêu lưu trữ lại kết quả của tất cả những chuyến chinh phục đỉnh Everest và hàng trăm ngọn núi khác thuộc dãy Himalaya.
Tư liệu về các cuộc chinh phục này đã được dày công thu thập từ năm 1905 đến tận mùa xuân năm 2020 bởi Elizabeth Hawley, một nhà báo đã qua đời vào năm 2018 ở tuổi 94. Mặc dù các hồ sơ ghi chép lại của Hawley đôi khi vẫn gây ra những tranh cãi, nhìn chung cộng đồng leo núi rất ngưỡng mộ bà ấy. Chính phủ Nepal thậm chí đã lấy tên của Hawley đặt cho một đỉnh núi vào năm 2014.
Với những hồ sơ của Hawley lưu trữ lại được, Huey và nhóm của ông đã phân tích tỷ lệ thành công và tỷ lệ tử vong của những chuyến chinh phục Everest trong hai giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất từ từ năm 1990 đến 2005, giai đoạn thứ hai tính từ năm 2006 đến năm 2019.
Kết quả cho thấy trong giai đoạn 15 năm đầu tiên kể từ thập niên 90, đã có hơn 2.200 người (không kể các hướng dẫn viên được gọi là sherpas) tham gia vào các cuộc chinh phục Everest. Con số trong giai đoạn 15 năm tiếp theo là hơn 3.600.
So sánh tỷ lệ thành công giữa hai khoảng thời gian đó, các nhà khoa học đã nhìn thấy một sự cải thiện rõ ràng về khả năng chinh phục nóc nhà thế giới của con người.
"Xác suất lên tới đỉnh và sống sót trở về đã tăng vọt trong những thập kỷ gần đây: Khoảng 2/3 số người leo núi trong thời gian từ năm 2006 đến 2019 đã lên tới đỉnh và sống sót", Huey cho biết. Trong khi đó, tỷ lệ của những chuyến chinh phục Everest thành công từ năm 1990 đến năm 2005 chỉ khoảng một phần ba.
Mặc dù vậy, xác suất tử vong về cơ bản không thay đổi. Trong suốt 30 năm, cứ 100 người chinh phục đỉnh Everest thì sẽ có một người phải bỏ mạng. Tỷ lệ tử vong là 1%.
Các kết quả nghiên cứu hiện đã được công bố trên tạp chí PLOS-ONE.
Tắc đường trên Himalaya: Đừng sợ hãi
Các số liệu mà Huey và nhóm của mình thống kê được tiếp tục cho chúng ta nhiều góc nhìn thú vị. Chẳng hạn như tỷ lệ những người phụ nữ muốn chinh phục nóc nhà thế giới đã ngày càng tăng. Trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2019, có khoảng 15% những người leo Everest là phụ nữ.
Tỷ lệ thành công giữa nam và nữ là như nhau.
Trong khi đó, những người leo Everest cũng ngày một lớn tuổi. Trong những năm gần đây hơn một nửa trong số họ là những người trên 40. Và phải nói rằng họ là nhóm có nguy cơ tử vong cao hơn một chút so với những người trẻ tuổi.
Mặc dù chinh phục Everest vẫn là một mục tiêu mạo hiểm, nhưng phát hiện mới từ nghiên cứu của Huey và cộng sự đã cung cấp một số thông tin rõ ràng hơn để đánh giá sự mạo hiểm này. Nó cho thấy hành trình lên đỉnh Everest bây giờ nhìn chung an toàn hơn trước.
Trong những năm gần đây, nhiều người bắt đầu lo ngại Everest đang dần trở thành một điểm đến chết chóc, chỉ bởi họ nghe thấy nhiều thông tin hơn về những hàng người dài ùn tắc trên Himalaya.
Những bức ảnh chụp hàng trăm người nối đuôi nhau đi trên một sống lưng tuyết giữa hai bờ vực thẳm liên tục ám ảnh những người không thực sự tham gia vào thử thách. Những bài báo mô tả người leo Everest phải bước chân qua những thi thể đông lạnh không được chôn lấp cũng đã khiến nhiều người nhụt chí.
Nhưng trong nghiên cứu mới của Huey, ông không tìm thấy bằng chứng nào khẳng định sự đông đúc của những người leo Everest trong những năm gần đây có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn hoặc cơ hội thành công thấp hơn như một số chuyên gia đã lo lắng.
Sự cố nguy hiểm nhất mà Huey lưu ý vẫn là những trận tuyết lở hoặc bão tuyết ập đến không đúng lúc. Trong quá khứ, đó cũng là yếu tố nguy hiểm nhất mà các nhà leo núi mạo hiểm phải đối mặt. Còn những lần ùn tắc trên Himalaya thực sự không mấy nguy hiểm, nó chỉ khiến thời gian chinh phục Everest bị kéo dài ra mà thôi.
Ngoài ra, nghiên cứu của Huey cũng không cho thấy mối liên hệ giữa việc tập luyện trước với những ngọn núi khác ở Nepal với tỷ lệ thành công khi chinh phục Everest. Điều đó có nghĩa là một người leo núi mạo hiểm không nhất thiết phải chinh phục một đỉnh núi khó khăn ở Nepal để tập dượt cho chuyến leo Everest của mình.
Huey giải thích đó có thể là vì các chuyến leo Everest ngày nay đang được tổ chức theo hướng thương mại nhiều hơn. Trong các chuyến leo này, hầu hết bạn sẽ có các sherpas dẫn đường, những người dày dặn kinh nghiệm có thể đã leo Everest hàng chục lần trước đó. Họ biết phải xử lý mọi tình huống như thế nào để đảm bảo an toàn và thành công cho cả đoàn.
Ngoài một sherpas có kinh nghiệm, các yếu tố khác đóng góp vào thành công có thể bao gồm dự báo thời tiết tốt hơn và việc sử dụng nhiều hơn các dây cố định dọc theo ngọn núi, cho phép mọi người giảm nguy cơ bị ngã.
Lời khuyên nào cho những người muốn chinh phục Everest?
Cuối cùng, Huey cho biết nếu bạn muốn chinh phục Everest một lần trong đời mình, đây là những yếu tố mà ông rút ra được từ nghiên cứu của mình để khuyên bạn:
Thứ nhất, hãy leo Everest khi còn trẻ. Khoảng thời gian tốt nhất mà bạn nên thực hiện chuyến đi của mình là từ năm 20-45 tuổi mặc dù Huey cho biết vẫn có một nhà leo núi 80 tuổi chinh phục thành công Everest nhưng nhìn chung tuổi trẻ sẽ giúp bạn làm điều đó dễ dàng hơn.
Thứ hai, bạn không nhất thiết phải tới Nepal để thực hiện một chuyến tập luyện với một đỉnh núi nào đó thấp hơn Everest ở đây. Công thức một đỉnh núi ở Nepal rồi đến Everest không thực sự đúng.
Nhưng Huey khuyên mọi người chinh phục Everest nên thử sức mình với một đỉnh núi cao ở bất kỳ đâu, có thể tại quốc gia của họ, để làm quen với cao độ, nhiệt độ thấp, không khí loãng và các tình huống bất ngờ.
Cuối cùng, ông cho biết mọi người không phải lo lắng về những hàng người dài trên Everest có thể khiến tỷ lệ thành công của họ giảm sút. Điều họ cần làm quen chỉ là tập cho mình thói quen bình tĩnh khi xếp hàng, hãy đem sự kiên nhẫn của mình từ quầy thu ngân ở siêu thị lên Himalaya.
Tham khảo Gizmodo
Lấy link