Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ

Những kẻ trộm mộ đã đập vỡ mũi của tượng trong lăng tẩm, đền thờ. Nhưng tại sao chúng lại làm như vậy?


Với Edward Bleiberg - người phụ trách viện bảo tàng, câu hỏi lớn nhất luôn lởn vởn trong tâm trí ông khi tới dự Bảo tàng Ai Cập tại Brooklyn (Anh) là: Tại sao các bức tượng ở đây, mũi đều bị phá vỡ?


Thực ra, Bleiberg đã từng được hỏi câu này khá nhiều lần, và ông cũng đã rất ngạc nhiên nên phải tiến hành kiểm tra những bức tượng vỡ. Với nền tảng học thuật về Ai Cập học, ông có thể mường tượng được vẻ ngoài của những bức tượng ấy khi chúng còn nguyên vẹn ra sao.


Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ - Ảnh 1.

Những bức tượng Ai Cập thường bị phá hủy phần mũi


Rõ ràng là sau hàng ngàn năm, một cổ vật sẽ có những hư hại do tác động của thời gian. Nhưng qua quan sát, Bleiberg nhận ra những chiếc mũi bị hư hại kia là do tác động cố ý, từ đó tạo ra nền tảng để tìm hiểu nguyên nhân sâu xa phía sau.


"Sự tương đồng giữa các vết hư hại cho thấy có yếu tố cố ý ở đây," - Bleiberg cho biết, đồng thời đề cập đến rất nhiều nguyên nhân, bao gồm cả chính trị, tôn giáo và các hoạt động phi pháp nhằm phỉ báng đến tượng cổ. Theo ông, quả thực chiếc mũi nhô lên như vậy rất dễ bị hư hại, nhưng đa số các bức tượng mất mũi chủ yếu là vì cố ý.


Và dĩ nhiên, mọi chuyện đều có lý do.


Trộm mộ và những bức tượng có sức mạnh

Văn hóa của người Ai Cập cổ đại thể hiện sự trân trọng tuyệt đối dành cho tranh ảnh, tượng có hình người. Họ tin rằng, sức mạnh của một vị thần nằm ngay trong hình ảnh được thể hiện của vị thần đó. Ngay cả với người phàm, những bức tượng được cho là nơi linh hồn họ cư ngụ. Và việc phá hoại chiếc mũi là để "phá giải sức mạnh của các bức tượng," - Bleiberg nhận định.


Bleiberg cho biết, các lăng mộ và đền thờ được lập ra nhằm phục vụ cho mục đích tâm linh. "Tất cả đều liên quan đến nền kinh tế thờ phụng lực lượng siêu nhiên," - ông chia sẻ. Chẳng hạn trong một lăng mộ, người sống sẽ dâng tặng cho người đã khuất ở thế giới bên kia những món quà, như thực phẩm hoặc tiền bạc. Còn tại đền thờ, tượng thần sẽ có những món quà từ pharaoh đương nhiệm, hoặc ít nhất là những quan chức cấp cao trong triều.


Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ - Ảnh 2.

"Trong văn hóa Ai Cập, các vị vua của họ sẽ đối đãi, dâng tặng cho thần linh, để đổi lại sự bảo hộ cho toàn quốc." - Bleiberg giải thích. Những bức tượng và phù điêu có thể xem là điểm giao thoa giữa thế giới tâm linh và đời thực. Và hành động đập phá tượng sẽ khiến sức mạnh của thần linh giảm đi.


"Những phần bị đập vỡ của bức tượng sẽ bị mất 'chức năng'. Chẳng hạn, đập vỡ tai của tượng sẽ khiến thần linh không thể nghe được lời khẩn cầu của công chúng. Phá vỡ tay thì không thể đưa ra sự cứu vớt."


"Trong thời đại của các Pharaoh, ai cũng lo sợ không rõ sức mạnh của những bức tượng là như thế nào. Ngay cả một tên trộm mộ khi đứng trước kho báu trong lăng tẩm, gã cũng sẽ cảm thấy sợ bị người đã khuất trả thù. Bởi vậy, mũi của các bức tượng bị đập bỏ - một cách để 'giết chết tượng' thêm một lần nữa."


Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ - Ảnh 3.

Người Ai Cập cổ đã làm mọi cách để bảo vệ các bức tượng của họ. Tượng được đặt sâu trong đền thờ hoặc lăng mộ, được bảo vệ bằng 3 mặt tường, thậm chí xây tường chắn phía trước, chỉ để lại 2 hốc nhỏ để cầu nguyện. "Họ đã làm mọi thứ, nhưng có vẻ chẳng có tác dụng."


Theo Bleiberg, kẻ muốn giết linh hồn thường là những tên trộm mộ. Chúng đập bỏ phần mũi của bức tượng, nhằm ngăn không cho linh hồn người chết trả thù.


Cũng cần biết rằng trong lịch sử Ai Cập cổ cũng có rất nhiều lần các vật thể mô phỏng con người bị phá hủy. Chẳng hạn, các xác ướp thường bị phá hủy một cách có chủ đích để người chết có thể yên nghỉ.


Các tài liệu cổ chỉ ra rằng người Ai Cập xưa đã đốt tượng sáp mô phỏng lại hình tượng các binh lính gây gổ với nhau, để đe dọa rằng pharaoh sẽ trừng phạt những ai tự làm tổn thương đồng bào của mình. Sau này, người phương Tây đến Ai Cập và cũng phá hủy rất nhiều bức tượng, nhằm ngăn " những con quỷ ngoại đạo" hồi sinh.


Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ - Ảnh 4.

Riêng về việc "cắt mũi" tượng thì không chỉ tồn tại ở Ai Cập. Trong lịch sử của Hy Lạp, La Mã và đế chế Ba Tư cũng có hành động tương tự. Theo Mark Bradley, chuyên gia sử học tại ĐH Nottingham (Anh Quốc), việc "đập mũi" trong văn hóa các quốc gia này không mang nghĩa "giết tượng" như người Ai Cập, mà là để biểu thị cho hình phạt "cắt mũi" thực sự mà họ áp dụng lên tội nhân.


Hình phạt này khá phổ biến tại nhiều nền văn hóa - bao gồm Nam Mỹ cổ, châu Âu Trung cổ, Ấn Độ và Arab. Chẳng hạn như Hoàng đế Justinian II của đế quốc Đông La Mã (Byzantine) đã bị chặt mũi khi ngai vàng bị lật đổ, để ông không thể quay lại đòi ngôi được nữa (dù thực tế thì Justinian II vẫn tiếp tục đảo chính sau đó).


"Đây là một trong những biểu tượng nổi tiếng dùng để nhạo báng, sỉ nhục, tước danh dự và thể hiện sự đau đớn," - Bradley cho biết. Và bởi nó nổi tiếng, nên ngày nay chúng ta mới được thấy nhiều đến vậy.


Nguồn: CNN




Lấy link







Ly do tai sao rat nhieu tuong Ai Cap co bi mat mui: Bi an gay dau dau va dap an den tu nhung ke trom mo


Nhung ke trom mo da dap vo mui cua tuong trong lang tam, den tho. Nhung tai sao chung lai lam nhu vay?


Voi Edward Bleiberg - nguoi phu trach vien bao tang, cau hoi lon nhat luon lon von trong tam tri ong khi toi du Bao tang Ai Cap tai Brooklyn (Anh) la: Tai sao cac buc tuong o day, mui deu bi pha vo?


Thuc ra, Bleiberg da tung duoc hoi cau nay kha nhieu lan, va ong cung da rat ngac nhien nen phai tien hanh kiem tra nhung buc tuong vo. Voi nen tang hoc thuat ve Ai Cap hoc, ong co the muong tuong duoc ve ngoai cua nhung buc tuong ay khi chung con nguyen ven ra sao.


Ly do tai sao rat nhieu tuong Ai Cap co bi mat mui: Bi an gay dau dau va dap an den tu nhung ke trom mo - Anh 1.

Nhung buc tuong Ai Cap thuong bi pha huy phan mui


Ro rang la sau hang ngan nam, mot co vat se co nhung hu hai do tac dong cua thoi gian. Nhung qua quan sat, Bleiberg nhan ra nhung chiec mui bi hu hai kia la do tac dong co y, tu do tao ra nen tang de tim hieu nguyen nhan sau xa phia sau.


"Su tuong dong giua cac vet hu hai cho thay co yeu to co y o day," - Bleiberg cho biet, dong thoi de cap den rat nhieu nguyen nhan, bao gom ca chinh tri, ton giao va cac hoat dong phi phap nham phi bang den tuong co. Theo ong, qua thuc chiec mui nho len nhu vay rat de bi hu hai, nhung da so cac buc tuong mat mui chu yeu la vi co y.


Va di nhien, moi chuyen deu co ly do.


Trom mo va nhung buc tuong co suc manh

Van hoa cua nguoi Ai Cap co dai the hien su tran trong tuyet doi danh cho tranh anh, tuong co hinh nguoi. Ho tin rang, suc manh cua mot vi than nam ngay trong hinh anh duoc the hien cua vi than do. Ngay ca voi nguoi pham, nhung buc tuong duoc cho la noi linh hon ho cu ngu. Va viec pha hoai chiec mui la de "pha giai suc manh cua cac buc tuong," - Bleiberg nhan dinh.


Bleiberg cho biet, cac lang mo va den tho duoc lap ra nham phuc vu cho muc dich tam linh. "Tat ca deu lien quan den nen kinh te tho phung luc luong sieu nhien," - ong chia se. Chang han trong mot lang mo, nguoi song se dang tang cho nguoi da khuat o the gioi ben kia nhung mon qua, nhu thuc pham hoac tien bac. Con tai den tho, tuong than se co nhung mon qua tu pharaoh duong nhiem, hoac it nhat la nhung quan chuc cap cao trong trieu.


Ly do tai sao rat nhieu tuong Ai Cap co bi mat mui: Bi an gay dau dau va dap an den tu nhung ke trom mo - Anh 2.

"Trong van hoa Ai Cap, cac vi vua cua ho se doi dai, dang tang cho than linh, de doi lai su bao ho cho toan quoc." - Bleiberg giai thich. Nhung buc tuong va phu dieu co the xem la diem giao thoa giua the gioi tam linh va doi thuc. Va hanh dong dap pha tuong se khien suc manh cua than linh giam di.


"Nhung phan bi dap vo cua buc tuong se bi mat 'chuc nang'. Chang han, dap vo tai cua tuong se khien than linh khong the nghe duoc loi khan cau cua cong chung. Pha vo tay thi khong the dua ra su cuu vot."


"Trong thoi dai cua cac Pharaoh, ai cung lo so khong ro suc manh cua nhung buc tuong la nhu the nao. Ngay ca mot ten trom mo khi dung truoc kho bau trong lang tam, ga cung se cam thay so bi nguoi da khuat tra thu. Boi vay, mui cua cac buc tuong bi dap bo - mot cach de 'giet chet tuong' them mot lan nua."


Ly do tai sao rat nhieu tuong Ai Cap co bi mat mui: Bi an gay dau dau va dap an den tu nhung ke trom mo - Anh 3.

Nguoi Ai Cap co da lam moi cach de bao ve cac buc tuong cua ho. Tuong duoc dat sau trong den tho hoac lang mo, duoc bao ve bang 3 mat tuong, tham chi xay tuong chan phia truoc, chi de lai 2 hoc nho de cau nguyen. "Ho da lam moi thu, nhung co ve chang co tac dung."


Theo Bleiberg, ke muon giet linh hon thuong la nhung ten trom mo. Chung dap bo phan mui cua buc tuong, nham ngan khong cho linh hon nguoi chet tra thu.


Cung can biet rang trong lich su Ai Cap co cung co rat nhieu lan cac vat the mo phong con nguoi bi pha huy. Chang han, cac xac uop thuong bi pha huy mot cach co chu dich de nguoi chet co the yen nghi.


Cac tai lieu co chi ra rang nguoi Ai Cap xua da dot tuong sap mo phong lai hinh tuong cac binh linh gay go voi nhau, de de doa rang pharaoh se trung phat nhung ai tu lam ton thuong dong bao cua minh. Sau nay, nguoi phuong Tay den Ai Cap va cung pha huy rat nhieu buc tuong, nham ngan " nhung con quy ngoai dao" hoi sinh.


Ly do tai sao rat nhieu tuong Ai Cap co bi mat mui: Bi an gay dau dau va dap an den tu nhung ke trom mo - Anh 4.

Rieng ve viec "cat mui" tuong thi khong chi ton tai o Ai Cap. Trong lich su cua Hy Lap, La Ma va de che Ba Tu cung co hanh dong tuong tu. Theo Mark Bradley, chuyen gia su hoc tai DH Nottingham (Anh Quoc), viec "dap mui" trong van hoa cac quoc gia nay khong mang nghia "giet tuong" nhu nguoi Ai Cap, ma la de bieu thi cho hinh phat "cat mui" thuc su ma ho ap dung len toi nhan.


Hinh phat nay kha pho bien tai nhieu nen van hoa - bao gom Nam My co, chau Au Trung co, An Do va Arab. Chang han nhu Hoang de Justinian II cua de quoc Dong La Ma (Byzantine) da bi chat mui khi ngai vang bi lat do, de ong khong the quay lai doi ngoi duoc nua (du thuc te thi Justinian II van tiep tuc dao chinh sau do).


"Day la mot trong nhung bieu tuong noi tieng dung de nhao bang, si nhuc, tuoc danh du va the hien su dau don," - Bradley cho biet. Va boi no noi tieng, nen ngay nay chung ta moi duoc thay nhieu den vay.


Nguon: CNN




Lay link

Lý do tại sao rất nhiều tượng Ai Cập cổ bị mất mũi: Bí ẩn gây đau đầu và đáp án đến từ những kẻ trộm mộ

Những kẻ trộm mộ đã đập vỡ mũi của tượng trong lăng tẩm, đền thờ. Nhưng tại sao chúng lại làm như vậy?
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: