Thông tin được PGS.TS Đinh Văn Trung, Viện trưởng Vật lý thuộc Viện Hàn lâm, một trong những thành viên tham gia xây dựng chiến lược lượng tử, cho biết tại hội thảo "Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới" tổ chức ngày 23/6. Theo đó Việt Nam dự kiến xác định 4 trụ cột công nghệ: bảo mật và truyền thông lượng tử; cảm biến lượng tử và đo lường chính xác; tính toán mô phỏng và thuật toán lượng tử; vật liệu và linh kiện hỗ trợ.
Trong đó, bảo mật hậu lượng tử là ưu tiên, lý do việc rà soát chuyển đổi sẽ cần nhiều năm, trong khi các hệ thống thông tin, năng lượng, tài chính sử dụng các hệ mã hóa hiện nay đều có thể bị giải mã khi xuất hiện một máy tính lượng tử đủ mạnh. Các nhóm tin tặc có thể thu thập dữ liệu từ bây giờ để chờ giải mã khi có đủ điều kiện kỹ thuật.
"Để đảm bảo về an ninh dữ liệu và chủ quyền số, cần phải rà soát toàn bộ hệ thống trọng yếu và xây dựng được lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử", TS Trung cho biết.
Mục tiêu 2030 cũng xác định thành lập trung tâm quốc gia điều phối chung về công nghệ lượng tử, phát triển nguồn nhân lực, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử kết nối nhà nước, viện trường, doanh nghiệp và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.
Theo GS.TS Trần Hồng Thái, Phó trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam, nhiều nội dung của công nghệ lượng tử trên thế giới đang được nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm chứng. Nhưng nếu chờ khi các tiêu chuẩn đã được xác định, thị trường và chuỗi cung ứng đã được kiểm soát thì Việt Nam không còn cơ hội tham gia. Theo đó, từ nay đến 2030, mục tiêu gần nhất của Việt Nam là xây dựng chiến lược quốc gia, định hướng sự phát triển của ngành công nghệ lượng tử.
Đại diện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, tiếp tục hoàn thiện cách tiếp cận công nghệ lượng tử theo hướng hệ sinh thái, bao gồm cơ chế đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro, hạ tầng dùng chung, giải pháp xây dựng nguồn nhân lực và các công nghệ ưu tiên phù hợp với điều kiện Việt Nam.
"Cơ chế đầu tư chiến lược cho công nghệ lượng tử cần chấp nhận rủi ro và chấp nhận việc không phải tất cả sản phẩm đều có giá trị, nhưng đạt được mục đích cuối cùng là ngành lượng tử Việt Nam phát triển", TS Thái nói.
TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Công nghệ lượng tử thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất chiến lược lượng tử quốc gia của Việt Nam nên xác định rõ mục tiêu theo từng giai đoạn, từ nghiên cứu nền tảng đến phát triển hạ tầng, ứng dụng và thương mại hóa. "Điểm yếu hiện nay của Việt Nam là chưa có đội ngũ kỹ thuật mạnh về công nghệ lượng tử", ông nói, khuyến nghị xây dựng chương trình quốc gia về nguồn nhân lực, kết hợp giữa đào tạo chuyên sâu và đào tạo tăng cường năng lực.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Hoàng Dương, Phó trưởng ban Khoa học và công nghệ Viện Hàn lâm, cho rằng cần phát triển nguồn nhân lực dài hạn thông qua cả đào tạo và chính sách thu hút. Đồng thời, nhà nước cần đầu tư phòng thí nghiệm trọng điểm, hạ tầng nghiên cứu và thử nghiệm dùng chung phục vụ R&D, đào tạo.
Về các công nghệ Việt Nam đặt mục tiêu phát triển, ông Nguyễn Vũ Hà, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Viettel, cho rằng cần bổ sung máy tính lượng tử, giúp Việt Nam chủ động hơn trong phát triển ứng dụng, sản phẩm và hạn chế ảnh hưởng từ các biến động như cấm vận.
"Các trụ cột dự kiến chưa tập trung vào phần lõi của công nghệ là tính toán lượng tử. Chúng tôi đề xuất chiến lược lượng tử quốc gia nên đi vào công nghệ lõi", ông nói.
Nam Nguyễn