Chiếc X-59, mẫu máy bay trình diễn công nghệ có phần mũi kéo dài đặc trưng, được phát triển nhằm thử nghiệm các giải pháp giúp giảm tiếng nổ siêu thanh xuống mức tối thiểu. Chuyến bay lịch sử diễn ra vào ngày 5/6, hơn sáu tháng sau lần đầu tiên cất cánh.
Máy bay thử nghiệm siêu thanh yên tĩnh X-59 của NASA lần đầu tiên vượt tốc độ âm thanh vào ngày 5/6/2026. Ảnh: NASA Phát biểu sau sự kiện, Michael Kratsios, Trợ lý Tổng thống Mỹ về Khoa học và Công nghệ kiêm Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, cho biết thành công này là minh chứng cho năng lực dẫn đầu lâu dài của nước Mỹ trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và đổi mới hàng không vũ trụ.
“Chuyến bay siêu thanh đầu tiên của X-59 là minh chứng cho vị thế lãnh đạo bền vững của Mỹ trong khoa học, kỹ thuật và đổi mới hàng không vũ trụ”, ông nhấn mạnh.
Chinh phục Mach 1.1 sau hơn một giờ bay thử
Chuyến bay được thực hiện tại Căn cứ Không quân Edwards, bang California, một trong những trung tâm thử nghiệm hàng không nổi tiếng nhất thế giới.
Điều khiển chiếc X-59 là phi công của NASA Jim “Clue” Less. Máy bay cất cánh lúc 14h08 theo giờ miền Đông nước Mỹ và hạ cánh sau 81 phút hoạt động trên không.
Trong suốt chuyến bay, X-59 đạt độ cao tối đa 13.228m. Máy bay cũng tăng tốc lên 713 dặm/giờ, tương đương 1.147 km/h, đạt vận tốc khoảng Mach 1.1, tức nhanh hơn tốc độ âm thanh 10%.
Công nghệ siêu thanh của Nga ‘khủng’ cỡ nào mà khiến Mỹ-Trung đứng ngồi không yên?
Tốc độ âm thanh không phải là một giá trị cố định mà thay đổi tùy theo nhiệt độ không khí. Ở mực nước biển, nơi không khí ấm hơn, tốc độ âm thanh vào khoảng 1.225 km/h.
Khi lên độ cao lớn hơn với nhiệt độ thấp hơn, ngưỡng này cũng giảm xuống, cho phép X-59 vượt qua rào cản âm thanh ở vận tốc khoảng 1.147 km/h.
Đây là lần đầu tiên chương trình Quesst của NASA chứng minh rằng chiếc máy bay thử nghiệm có thể hoạt động ổn định ở chế độ siêu thanh, mở đường cho các thử nghiệm phức tạp hơn trong tương lai.
Mục tiêu tiếp theo: Bay ở Mach 1.4 và độ cao 16,7km
NASA cho biết đội ngũ phát triển sẽ không dừng lại ở thành công ban đầu. Chỉ vài ngày sau chuyến bay lịch sử này, X-59 dự kiến sẽ thực hiện chuyến bay đầu tiên trong điều kiện nhiệm vụ thực tế.
Ở lần thử nghiệm tiếp theo, máy bay sẽ được đẩy lên tốc độ Mach 1.4, tương đương khoảng 1.700 km/h, đồng thời đạt độ cao khoảng 16.764m.
Hệ thống Tầm nhìn eXternal X-59 của NASA hiển thị Mach1.077 vào ngày 5/6/2026, đánh dấu lần đầu tiên máy bay đạt tốc độ siêu âm để hỗ trợ sứ mệnh Quest của NASA. Ảnh: NASA Đây chính là các thông số hoạt động tiêu chuẩn mà X-59 sẽ sử dụng khi bay qua nhiều khu dân cư trên khắp nước Mỹ trong giai đoạn thử nghiệm tiếp theo.
Mục tiêu của các chuyến bay này không phải để lập kỷ lục tốc độ, mà nhằm thu thập dữ liệu về cách con người cảm nhận âm thanh phát ra từ máy bay siêu thanh thế hệ mới. NASA kỳ vọng người dân sẽ chỉ nghe thấy một tiếng “bụp” nhẹ thay vì tiếng nổ vang trời đặc trưng của các máy bay siêu thanh trước đây.
Chìa khóa hồi sinh ngành hàng không siêu thanh
Một trong những nguyên nhân chính khiến các chuyến bay siêu thanh thương mại biến mất là tiếng nổ siêu thanh (sonic boom).
Khi máy bay vượt qua tốc độ âm thanh, các sóng xung kích tạo ra tiếng nổ cực lớn có thể làm rung cửa kính, gây khó chịu cho người dân và thậm chí ảnh hưởng đến tài sản bên dưới.
Năm 1973, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã cấm các chuyến bay siêu thanh trên đất liền nhằm bảo vệ cộng đồng khỏi những tiếng nổ này. Quy định đó gần như đặt dấu chấm hết cho tham vọng phát triển thị trường vận tải hành khách siêu thanh tại Mỹ.