Loài chuột mù xác định vị trí bằng âm thanh

Chuột sóc lùn Trung Quốc là một trong số ít những loài động vật có thể sử dụng sóng siêu âm để điều hướng môi trường xung quanh.


Dưới bóng tối bao trùm trong các khu rừng miền núi ở Đông Á, những con chuột sóc lùn Trung Quốc, còn được gọi là chuột mù (Typhlomys cinereus), hoạt động rất tích cực cả dưới mặt đất đến cành cây cao để kiếm quả mọng, hạt và côn trùng. Loài gặm nhấm nhỏ bé cỡ chuột nhắt này thu hút sự chú ý của các nhà khoa học vì chúng gần như không có thị lực.


Vậy bằng cách nào mà chuột mù có thể điều hướng môi trường xung quanh? Một nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Science hôm 18/6 tiết lộ rằng chúng xác định vị trí bằng âm thanh, bằng cách phát ra những tiếng rít tần số cao, sau đó lắng nghe tiếng vọng từ các vật thể gần đó.


Các nghiên cứu trước đây cho rằng một họ hàng leo cây khác trong cùng một chi là chuột sóc lùn Việt Nam cũng có khả năng sử dụng sóng siêu âm để điều hướng, nhưng đây là nghiên cứu đầu tiên tập hợp nhiều bằng chứng khác nhau và chứng minh khả năng này có ở cả 4 loài được biết đến trong chi Typhlomys.


Theo nhà sinh vật học Peng Shi từ Viện Động vật học Côn Minh, tác giả chính của nghiên cứu, đến nay có ít nhất 5 nhóm động vật có vú đã phát triển độc lập khả năng định vị bằng tiếng vang, nhưng chỉ có hai bộ Dơi và Cá voi là được nghiên cứu kỹ lưỡng. Chuột chù và chuột Tenrec (động vật đặc hữu của Madagascar) cũng có thể làm được điều này, nhưng kém hiệu quả hơn.


Nhóm nghiên cứu đã giải mã trình tự bộ gene của chuột sóc lùn Trung Quốc và so sánh nó với hai loài dơi và cá heo. Kết quả, họ tìm thấy sự tương đồng cao trong các gene liên quan đến thính giác. Nhóm cũng phát hiện một gene quan trọng liên quan đến thị lực không hoạt động ở cả bốn loài Typhlomys. Điều này cung cấp thêm bằng chứng cho thấy chúng gần như bị mù hoàn toàn.


Trong giai đoạn tiếp theo, Shi và các đồng nghiệp muốn tiếp tục nghiên cứu chuột sóc lùn và cả họ hàng của chúng. Typhomys hiện vẫn chưa được mô tả nhiều và trên thực tế, có thể có nhiều hơn bốn loài trong chi này. "Chúng tôi tin rằng vẫn còn nhiều loài động vật điều hướng môi trường xung quanh bằng tiếng vang đang chờ được phát hiện", Shi nhấn mạnh.


Đoàn Dương (Theo National Geographic)









Loai chuot mu xac dinh vi tri bang am thanh


Chuot soc lun Trung Quoc la mot trong so it nhung loai dong vat co the su dung song sieu am de dieu huong moi truong xung quanh.


Duoi bong toi bao trum trong cac khu rung mien nui o Dong A, nhung con chuot soc lun Trung Quoc, con duoc goi la chuot mu (Typhlomys cinereus), hoat dong rat tich cuc ca duoi mat dat den canh cay cao de kiem qua mong, hat va con trung. Loai gam nham nho be co chuot nhat nay thu hut su chu y cua cac nha khoa hoc vi chung gan nhu khong co thi luc.


Vay bang cach nao ma chuot mu co the dieu huong moi truong xung quanh? Mot nghien cuu moi xuat ban tren tap chi Science hom 18/6 tiet lo rang chung xac dinh vi tri bang am thanh, bang cach phat ra nhung tieng rit tan so cao, sau do lang nghe tieng vong tu cac vat the gan do.


Cac nghien cuu truoc day cho rang mot ho hang leo cay khac trong cung mot chi la chuot soc lun Viet Nam cung co kha nang su dung song sieu am de dieu huong, nhung day la nghien cuu dau tien tap hop nhieu bang chung khac nhau va chung minh kha nang nay co o ca 4 loai duoc biet den trong chi Typhlomys.


Theo nha sinh vat hoc Peng Shi tu Vien Dong vat hoc Con Minh, tac gia chinh cua nghien cuu, den nay co it nhat 5 nhom dong vat co vu da phat trien doc lap kha nang dinh vi bang tieng vang, nhung chi co hai bo Doi va Ca voi la duoc nghien cuu ky luong. Chuot chu va chuot Tenrec (dong vat dac huu cua Madagascar) cung co the lam duoc dieu nay, nhung kem hieu qua hon.


Nhom nghien cuu da giai ma trinh tu bo gene cua chuot soc lun Trung Quoc va so sanh no voi hai loai doi va ca heo. Ket qua, ho tim thay su tuong dong cao trong cac gene lien quan den thinh giac. Nhom cung phat hien mot gene quan trong lien quan den thi luc khong hoat dong o ca bon loai Typhlomys. Dieu nay cung cap them bang chung cho thay chung gan nhu bi mu hoan toan.


Trong giai doan tiep theo, Shi va cac dong nghiep muon tiep tuc nghien cuu chuot soc lun va ca ho hang cua chung. Typhomys hien van chua duoc mo ta nhieu va tren thuc te, co the co nhieu hon bon loai trong chi nay. "Chung toi tin rang van con nhieu loai dong vat dieu huong moi truong xung quanh bang tieng vang dang cho duoc phat hien", Shi nhan manh.


Doan Duong (Theo National Geographic)


Loài chuột mù xác định vị trí bằng âm thanh

Chuột sóc lùn Trung Quốc là một trong số ít những loài động vật có thể sử dụng sóng siêu âm để điều hướng môi trường xung quanh.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: