Sau 10 năm hoạt động, CXMT trở thành nhà sản xuất DRAM hàng đầu Trung Quốc, đại diện cho nỗ lực tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.
Theo AFP, ngày 27/7, CXMT huy động được 66,6 tỷ nhân dân tệ (9,8 tỷ USD) khi chào bán công khai trên sàn chứng khoán STAR Market ở Thượng Hải. Đây là đợt bán cổ phiếu lớn nhất của một doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đại lục, hơn mức 46,3 tỷ nhân dân tệ của SMIC năm 2020, đồng thời đưa CXMT vượt ngân hàng ICBC trở thành công ty đắt giá nhất tại đại lục với giá trị thị trường khoảng 490 tỷ USD.
WSJ đánh giá, CXMT đang là "ngôi sao sáng" trong danh sách công ty bán dẫn Trung Quốc, với kỳ vọng giúp nâng cao vị thế tự chủ trong cuộc đua với Mỹ. Bắc Kinh đang thúc đẩy những doanh nghiệp như CXMT thành cánh chim đầu đàn, bên cạnh SMIC và AMEC.
CXMT được thành lập năm 2016 tại thành phố Hợp Phì thuộc tỉnh An Huy, tên gọi ban đầu là Innotron. Doanh nghiệp này ra đời cùng năm với Fujian Jinhua Integrated Circuit (JHICC) và Xi'an UniIC Semiconductors, hai trong số những nhà máy bán dẫn lớn của Trung Quốc, đặt mục tiêu cạnh tranh với các nhà sản xuất bộ nhớ máy tính toàn cầu.
Đội ngũ sáng lập CXMT không được đề cập, nhưng Zhu Yiming là người lãnh đạo công ty từ đầu. Thông tin trên China Daily cho thấy ông là cựu sinh viên Đại học Thanh Hoa và Đại học Stony Brook (Mỹ). Zhu cũng là người sáng lập GigaDevice Semiconductor, công ty thiết kế chip nhớ và chuyên sản xuất bộ nhớ flash NOR.
Theo hồ sơ IPO của CXMT, Zhu đóng vai trò trung tâm trong quá trình thành lập và phát triển công ty, đóng góp nhiều kinh nghiệm trong ngành công nghiệp chip nhớ.
Chỉ sau một năm thành lập, Innotron công bố xây dựng nhà máy sản xuất trị giá 7,2 tỷ USD, có thể tạo ra 125.000 tấm wafer 300 mm mỗi tháng. Nhà máy hoàn thành giữa năm 2017, lên kế hoạch sản xuất ngay trong năm sau đó. Năm 2018, Yiming đến thăm ASML để thảo luận mua máy quang khắc cực tím (DUV), nhưng kết quả sau đó không được công bố.
Innotron chọn bộ nhớ LPDDR4 8 GB và sản xuất thử nghiệm giữa năm 2018, sử dụng công nghệ xử lý 10G1, tương đương tiến trình 19 nm. Năm 2019, Innotron đổi tên thành CXMT, dường như để tránh các lệnh trừng phạt có thể phát sinh từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, theo Nikkei Asia.
Tháng 12/2019, CXMT tuyên bố sản xuất 20.000 tấm wafer mỗi tháng, chủ yếu là chip 8 GB LPDDR4 và DDR4 trên tiến trình 19 nm. Đến 2024, doanh thu công ty đạt hơn 3 tỷ USD, tăng gấp ba lần so với năm 2022.
Quý I/2025, công ty bắt đầu sản xuất và bán sản phẩm DDR5. Giới phân tích đầu năm ngoái đánh giá năng lực của CXMT về cơ bản đã tiến gần đến trình độ của nhóm sản xuất DRAM hàng đầu thế giới, dù bị Mỹ áp đặt nhiều hạn chế từ năm 2022.
CXMT hiện là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới với 7,7% thị phần toàn cầu, xếp sau Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology.
Danh sách cổ đông của CXMT phản ánh hệ thống cung cấp tài chính được nhà nước bảo đảm cho các doanh nghiệp bán dẫn. Các cổ đông nhà nước Trung Quốc đang kiểm soát 36,29% cổ phần trước IPO, trong đó có Anhui Investment Group và Quỹ Đầu tư Công nghiệp Mạch tích hợp Quốc gia Trung Quốc giai đoạn 2.
Đợt IPO của CXMT được đánh giá mang nhiều ý nghĩa, không chỉ hạn chế trong thị trường vốn. Đây sẽ là phép thử nhằm đánh giá liệu Trung Quốc có thể xây dựng hãng sản xuất bán dẫn nội địa đủ sức cạnh tranh trong lĩnh vực vẫn do các doanh nghiệp nước ngoài quản lý hay không, theo Reuters.
Bất chấp vị thế hiện nay, CXMT vẫn đi sau đối thủ trong những công nghệ bộ nhớ tiên tiến, đặc biệt là chip nhớ băng thông cao (HBM) có vai trò thiết yếu với những bộ xử lý AI của Nvidia. Samsung và SK Hynix hiện thống trị thị trường HBM, với lợi thế từ hàng chục năm kinh nghiệm sản xuất, quy trình sản xuất hiện đại và chứng nhận từ khách hàng trên thế giới. Micron Technology cũng là nhà cung cấp sản phẩm bộ nhớ chủ chốt trong nhiều năm qua.
CXMT cũng đối mặt với chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, khiến công ty không thể sở hữu thiết bị tối tân từ các nhà cung cấp như ASML, gây khó khăn cho nỗ lực thu hẹp khoảng cách công nghệ với Samsung hay SK Hynix. Doanh nghiệp còn gặp những mối đe dọa địa chính trị. Bộ Quốc phòng Mỹ hồi tháng 6 đưa CXMT vào danh sách "công ty thuộc quân đội Trung Quốc", trong khi một ủy ban liên cơ quan của Mỹ được cho là cũng đưa họ vào danh sách thực thể chịu cấm vận.
Tuy nhiên, CXMT cũng có lợi thế riêng, như hưởng lợi từ chính sách trong nước, tiếp cận nguồn vốn dồi dào nhà nước và nhu cầu ngày càng cao từ thị trường nội địa, khi các doanh nghiệp Trung Quốc tìm kiếm phương án thay thế các nhà sản xuất nước ngoài. Những lợi thế đó có thể giúp công ty mở rộng thị phần, ngay cả khi vẫn thua kém công nghệ so với đối thủ.
"Sự xuất hiện của CXMT giải quyết một điểm yếu chiến lược với Trung Quốc. Nước này dành nhiều năm giảm sự phụ thuộc vào chip bán dẫn và công nghệ nước ngoài. Động lực này càng được đẩy mạnh khi Mỹ và đồng minh siết chặt quy định xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất liên quan", Reuters cho hay.
Điệp Anh tổng hợp