Ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn

Sự kiện diễn ra tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện các bộ ngành, tập đoàn bán dẫn quốc tế, viện nghiên cứu và các trường đại học trọng điểm trong ngành.

Đây là trung tâm cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam đóng vai trò kết nối nhu cầu nghiên cứu, thiết kế chip nội địa với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu.

Giải quyết điểm nghẽn chi phí và thời gian

Hiện nay, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam chứng kiến sự phát triển nhanh chóng với khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế, 7.000 kỹ sư vi mạch cùng 166 cơ sở giáo dục đại học triển khai các chương trình đào tạo liên quan.

Năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt 21 tỷ USD, thu hút 14 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài với trên 240 dự án. Thống kê ban đầu cho thấy, đã có 12 đơn vị đăng ký nhu cầu sản xuất thử khoảng 30.000 chip.

Tuy nhiên, hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử trong nước còn hạn chế. Các đơn vị chủ yếu phải đặt sản xuất thử tại các nhà máy nước ngoài, khiến chi phí chuyển từ bản thiết kế sang sản xuất thử chip (tape-out) dao động từ 30.000 đến 200.000 USD cho mỗi thiết kế, trong khi thời gian chờ đợi kéo dài từ 12 đến 24 tháng.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ) thẳng thắn nhìn nhận:

"Để đi sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, Việt Nam cần phải giải quyết một điểm nghẽn rất căn bản: đó là năng lực hiện thực hóa các bản thiết kế chip thành những sản phẩm chip thực tế. Nhiều ý tưởng thiết kế, kết quả nghiên cứu và sản phẩm tiềm năng của các viện trường, doanh nghiệp, nhóm khởi nghiệp trong nước vẫn gặp khó khăn khi bước vào giai đoạn sản xuất thử nghiệm. Chi phí tape-out cao, thiếu đầu mối điều phối, thiếu cơ chế hỗ trợ tiếp cận sản xuất thử, đo kiểm và đánh giá sau chế tạo vẫn là rào cản lớn đối với cộng đồng thiết kế vi mạch Việt Nam".

Trong bối cảnh đó, VNMPW/CC ra đời nhằm tháo gỡ nút thắt này thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW) - cơ chế gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí, rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập, cung cấp hạ tầng dùng chung hỗ trợ toàn bộ chuỗi giá trị từ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử đến thương mại hóa.

Lộ trình ba giai đoạn

Trung tâm được định hướng phát triển theo ba giai đoạn chiến lược. Giai đoạn 2026 - 2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử nhằm kích thích các viện, trường, doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, đồng thời hình thành năng lực vận hành mô hình MPW.

Giai đoạn 2028 - 2030, Nhà nước tiếp tục hỗ trợ một phần chi phí, hoàn thiện hạ tầng dùng chung, hệ thống phòng thí nghiệm và công cụ thiết kế chuyên sâu.

Từ năm 2030 trở đi, Trung tâm hướng tới làm chủ công nghệ tiên tiến, mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip có uy tín tại Đông Nam Á.

Dưới góc nhìn của đơn vị đào tạo và nghiên cứu, PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM chia sẻ một thực tế: Các nhóm nghiên cứu ở các đơn vị vẫn đang thực hiện riêng lẻ và tốn nhiều chi phí, thời gian cũng như thiết lập các quan hệ với các đối tác nước ngoài để được hỗ trợ.

Ông cho rằng, việc tập trung ở một đầu mối xử lý, được ngân sách hỗ trợ chi phí chế tạo thử nghiệm sẽ giúp các kết quả nghiên cứu dễ dàng hoàn thiện thành sản phẩm.

Tại sự kiện, VNMPW/CC đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước, bao gồm các tập đoàn lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys, TSMC, Global Foundries cùng các đại học và doanh nghiệp công nghệ lớn trong nước như Viettel, FPT. Đồng thời, trung tâm công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn chuyên môn gồm 21 chuyên gia uy tín.

Ông Kenneth Tse, Phó Chủ tịch Tập đoàn Intel, Tổng giám đốc Intel Việt Nam nhận định việc thành lập trung tâm là một bước đi chiến lược và kịp thời.

“Trung tâm sẽ đóng vai trò là nền tảng quan trọng để hỗ trợ các hoạt động đổi mới sáng tạo bán dẫn giai đoạn đầu, thúc đẩy sự hợp tác giữa chính phủ, khối hàn lâm và doanh nghiệp, đồng thời đẩy nhanh việc phát triển nguồn lao động kỹ năng cao", ông cho hay.

Về định hướng công nghệ, theo bà Nguyễn Thị Bích Yến - Chủ tịch sáng lập Công ty VSAP Lab, Việt Nam không nên đầu tư dàn trải mà cần tập trung vào ba nhóm nhu cầu thực tế: Chip AI biên (hoặc NPU tối ưu cho tiếng Việt), MCU/SoC IoT bảo mật phục vụ hạ tầng số, và công nghệ chiplet kết hợp đóng gói tiên tiến để đón đầu xu hướng dịch chuyển từ định luật Moore sang tối ưu hóa kiến trúc hệ thống.

Sự ra đời của VNMPW/CC được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, từng bước đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đến năm 2030, tầm nhìn 2050.