Vì sao chính quyền Campuchia thả loạt cá sấu xuống sông?

Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản, kết hợp với Bộ Môi trường Campuchia, và Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) đã thả tự do 10 con cá sấu Xiêm, một trong những loài cá sấu đối mặt với nguy cơ bị tuyệt chủng, xuống sông Srepok, nằm trong khuôn viên Khu Bảo tồn Động vật hoang dã Srepok, thuộc tỉnh Mondulkiri.

Động thái này nhằm tăng cường quần thể cá sấu Xiêm nhỏ và bị cô lập trong hệ thống sông Srepok, đồng thời hỗ trợ phục hồi quần thể của loài cá sấu này thông qua những sự can thiệp bảo tồn dựa trên nghiên cứu khoa học.

Trước đó vào năm 2021, các nhà nghiên cứu của WWF Campuchia đã ghi nhận bằng chứng về trường hợp đầu tiên cá sấu Xiêm nở trong môi trường tự nhiên tại sông Srepok, cho thấy khả năng phục hồi loài cá sấu Xiêm trên con sông này.

Những con cá sấu Xiêm được thả về môi trường tự nhiên đều là cá sấu thuần chủng, đã từng được ấp nở và chăm sóc tại Cơ quan Lâm nghiệp Campuchia. Mỗi cá thể sẽ được cấy thẻ âm thanh để các nhà khoa học giám sát, giúp hiểu rõ hơn về tỷ lệ sống sót và khả năng thích nghi với môi trường tự nhiên của những con cá sấu này.

Nếu những con cá sấu được thả có tỷ lệ sống sót cao và thích nghi tốt với môi trường mới, chính quyền Campuchia sẽ tiếp tục thả thêm những con cá sấu Xiêm đang được nuôi nhốt về tự nhiên.

Trước khi thả cá sấu xuống sông Srepok, chính quyền địa phương đã tham khảo ý kiến và nhận được sự đồng tình của người dân bản địa. Chính quyền cũng đã đào tạo, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân địa phương, giúp tránh những cuộc đụng độ giữa con người và cá sấu trên sông.

Loài cá sấu hiền lành, ít tấn công con người

Cá sấu Xiêm, còn được gọi là cá sấu nước ngọt, tên khoa học Crocodylus siamensis, là loài cá sấu đặc hữu tại khu vực Đông Nam Á, được phân bố tại Campuchia, Indonesia, Lào, Thái Lan và Việt Nam. Tại nước ta, cá sấu Xiêm được tìm thấy tại các tỉnh Tây Nguyên, Nam Bộ và đảo Phú Quốc (Kiên Giang).

Đây là loài cá sấu nước ngọt kích thước trung bình, dài từ 2 đến 3,5m, nặng từ 40 đến 120kg. Trong môi trường nuôi nhốt, cá sấu Xiêm có thể dài đến 4m và nặng hơn 300kg.

Loài cá sấu này sống trong những vùng nước chảy chậm như sông, hồ, đầm lầy, đầm phá, suối, vùng đất ngập nước… trong những khu rừng có độ cao dưới 750m. Thức ăn chính của loài cá sấu này là cá, ếch, rắn, chim, động vật nhỏ… đôi khi chúng ăn cả xác chết của các loài động vật khác.

Cá sấu Xiêm là loài động vật nhút nhát và thường tìm cách lẩn trốn khi đối mặt với con người. Theo số liệu thống kê từ Earth.org và Tổ chức bảo tồn động thực vật Fauna & Flora International, chỉ có khoảng từ 3 đến 5 vụ cá sấu Xiêm tấn công con người được ghi nhận trong suốt 100 năm qua.

Cá sấu Xiêm - Loài động vật bên bờ tuyệt chủng

Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), quần thể cá sấu Xiêm đang bị sụt giảm nghiêm trọng do mất môi trường sống và bị con người săn bắt quá đà, khiến 99% cá sấu Xiêm bị biến mất khỏi môi trường sống ban đầu.

Thậm chí, năm 1992, các nhà khoa học cho rằng loài cá sấu này đã bị tuyệt chủng hoàn toàn ngoài môi trường tự nhiên, cho đến năm 2000, một quần thể cá sấu Xiêm mới được phát hiện tại khu rừng thuộc dãy núi Cardamom (Campuchia).

Cá sấu Xiêm được xem là một trong những loài cá sấu có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới. Tổ chức Cá sấu Thế giới (Crocodiles of the World) ước tính hiện có chưa đến 1.000 cá sấu Xiêm trưởng thành đang sống ngoài môi trường tự nhiên.

Campuchia là quốc gia sở hữu quần thể cá sấu Xiêm lớn nhất thế giới, trở thành môi trường sống quan trọng cho sự sinh tồn của loài động vật này. Chính phủ Campuchia đang nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp nhằm bảo tồn và tăng số lượng cá sấu Xiêm ngoài môi trường tự nhiên.

IUCN hiện xếp cá sấu Xiêm vào nhóm động vật “Cực kỳ nguy cấp”, là loài động vật đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên cực kỳ cao.

Trong khi đó, theo Sách đỏ Việt Nam, quần thể cá sấu Xiêm tại nước ta đã bị suy giảm 80% trong khoảng 75 năm qua, tương ứng với 3 thế hệ. Do đó, cá sấu Xiêm cũng được xếp vào nhóm động vật “Cực kỳ nguy cấp” tại Việt Nam.

Ngoài ra, thông tư số 27/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, xếp cá sấu Xiêm vào Nhóm IB, là nhóm các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng rất cao và cần được ưu tiên bảo vệ.

Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm hoàn toàn các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, tàng trữ, vận chuyển, tiêu thụ hoặc buôn bán các loài động vật thuộc nhóm IB, ngoại trừ các trường hợp được cấp phép đặc biệt cho mục đích bảo tồn, nghiên cứu khoa học hoặc các hoạt động phi thương mại.

Các hành vi săn bắt, buôn bán, vận chuyển hoặc tiêu thụ động vật thuộc nhóm IB đều bị nghiêm cấm và người vi phạm có thể bị xử phạt từ 500 triệu lên đến hàng tỷ đồng và bị xử phạt tù từ 1 đến 15 năm, tùy thuộc vào mức độ vi phạm.