Loài nấm đẹp như trong cổ tích nhưng có thể gây ngộ độc

Phát triển mạnh vào mùa thu, khi độ ẩm cao và nhiệt độ mát mẻ, Russula emetica thường xuất hiện như những “đốm đỏ” nổi bật giữa lớp lá mục và rêu xanh trong các khu rừng ôn đới.

Theo nhiều tài liệu nấm học, Russula emetica, còn được gọi là “nấm gây nôn” (the sickener), là thành viên của chi Russula, phân bố tại châu Âu, Bắc Á và Bắc Mỹ.

Thoạt nhìn, loài nấm này khá bắt mắt với mũ đỏ tươi, cuống trắng và phiến nấm màu trắng ngà. Chính vẻ ngoài nổi bật khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với các loài nấm ăn được.

Tên gọi “emetica” bắt nguồn từ tiếng Latin, mang nghĩa liên quan đến nôn ói. Không thuộc nhóm nấm độc chết người như Amanita phalloides, Russula emetica chủ yếu gây rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, nôn và tiêu chảy.

Các tài liệu mô tả loài nấm này có vị cay gắt, nóng nơi đầu lưỡi. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo không nên thử nếm nấm hoang dã nếu không có kiến thức chuyên sâu.

Chi Russula có hàng trăm loài với màu sắc đa dạng. Nhiều loài có hình thái rất giống nhau, khiến việc phân loại đôi khi phải dựa vào quan sát hiển vi hoặc đặc điểm bào tử thay vì chỉ nhận biết bằng mắt thường.

Russula emetica thường mọc ở nơi ẩm ướt, gần rêu hoặc dưới các cây lá kim như thông và vân sam. Loài nấm này sống cộng sinh với rễ cây, hỗ trợ quá trình trao đổi khoáng chất và nước trong hệ sinh thái rừng.

Một số cộng đồng ở Đông Âu từng áp dụng phương pháp ngâm và luộc nhiều lần để giảm tính kích ứng của Russula emetica trước khi ăn. Tuy nhiên, phần lớn chuyên gia hiện nay không khuyến khích sử dụng các loài nấm hoang dã khó nhận biết do nguy cơ nhầm lẫn với nấm độc nguy hiểm.

Các nhà nấm học cho rằng nguy cơ lớn nhất khi hái nấm ngoài tự nhiên không nằm ở riêng Russula emetica, mà ở khả năng nhầm với những loài độc mạnh có hình thái tương tự.

Ngoài đặc điểm gây kích ứng tiêu hóa, Russula emetica còn được nghiên cứu trong lĩnh vực sinh thái học nhờ mối quan hệ cộng sinh với cây rừng. Một số nghiên cứu sơ bộ cũng ghi nhận hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm từ chi Russula, nhưng chưa có ứng dụng thực tế trong y học hoặc thực phẩm.

Hiện nay, Russula emetica vẫn là loài nấm quen thuộc với các nhà nghiên cứu và nhiếp ảnh thiên nhiên nhờ màu sắc nổi bật trong môi trường rừng ôn đới.