Tàn dư thức ăn trên gốm cổ tiết lộ nền ẩm thực phong phú thời kỳ đồ đá

*:not(:last-child)]:dt-mb-6">

Một nghiên cứu mới cho thấy người cổ đại ở châu Âu biết kết hợp nguyên liệu có chọn lọc, thậm chí hình thành các nền ẩm thực khác nhau theo từng vùng chứ không chỉ săn bắt và hái lượm như suy nghĩ của nhiều người trước đây.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí PLOS One mang lại cái nhìn mới về chế độ ăn của người châu Âu cách đây từ 5.000 đến 8.000 năm.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học York đã phân tích phần thức ăn bị cháy bám trên thành nồi và phát hiện người thời kỳ đồ đá đã sử dụng nhiều loại thực vật và động vật để chế biến món ăn.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích 85 mảnh gốm, trong đó có 58 mẫu chứa dấu tích của thực vật. Những hiện vật này được thu thập từ 13 địa điểm, trải dài từ Đan Mạch ngày nay đến khu vực Ivanovo ở miền đông nước Nga.

Trước tiên, họ tìm dấu vết thực vật trong lớp thức ăn cháy, sau đó sử dụng kính hiển vi để xác định những mẫu còn đủ nguyên vẹn, nhận diện loài cây thông qua cấu trúc tế bào.

Sau khi xác định được một số nguyên liệu, nhóm nghiên cứu đã thử tái hiện các “công thức” nấu ăn cổ.

Giáo sư khảo cổ học Oliver Craig, đồng tác giả của nghiên cứu cho biết họ đã kết hợp cá chép với quả viburnum (một loại quả mọng ở châu Âu); các loại rau thuộc họ rau dền, củ dền và lá sồi nấu trong nồi đất sét mô phỏng trên lửa, sử dụng mẫu đối chiếu với lớp thức ăn cổ.

Theo GS. Craig, các quan niệm phổ biến trước đây cho rằng người sống ở thời kỳ săn bắt, hái lượm chỉ đơn giản ăn uống bằng cách “cho mọi thứ vào lửa để nấu” là không chính xác. Điều này là do phần lớn nghiên cứu trước đây tập trung vào chất béo còn lại trên dụng cụ nấu ăn và xương động vật nên có cách hiểu chưa đầy đủ về việc ăn uống của người cổ đại.

Kết quả nghiên cứu mới này cho thấy con người ở thời đồ đá có những phương pháp nấu ăn phức tạp, có sự chọn lọc trong việc sử dụng nguyên liệu. Cũng theo GS. Craig, những cộng đồng này có hiểu biết sâu sắc về các loại rễ, củ, trái cây và quả mọng xung quanh môi trường sống.

Tuy nhiên khi phân tích các mẫu vật khảo cổ, nhóm nghiên cứu phát hiện chỉ một số ít nguyên liệu được lựa chọn. GS. Craig cho rằng điều này có thể vì người cổ đại phát hiện chúng có hương vị ngon hơn so với các nguyên liệu khác.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy mỗi vùng lại có các cách chế biến riêng biệt. Ví dụ, khu vực gần biên giới Ukraine và Nga ưa chuộng sự kết hợp giữa cá nước ngọt và cỏ dại. Trong khi đó, ở miền trung nước Nga ngày nay, người xưa lại có xu hướng dùng cá với rau dền. Tại Đan Mạch, người cổ đại cũng ưa thích rau dền nhưng ưu tiên sử dụng phần hoa của chúng hơn.

Theo Tiến sĩ Lara González Carretero - tác giả chính của nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đã rất bất ngờ khi xác định được sự hiện diện nhiều lần của quả viburnum. Loại quả này có độc khi ăn sống và ngay cả khi chế biến cũng có vị không dễ chịu. Phát hiện chúng được nấu trong nồi gốm mở ra các tranh luận về cách người cổ đại xử lý thức ăn với mục đích khử độc tính hoặc tăng hương vị.

Những phát hiện khảo cổ cũng giúp làm rõ vai trò của đồ gốm thời kỳ đầu ở châu Âu.

Các phát hiện cũng cho thấy phương pháp nấu ăn của người cổ đại có thể gắn liền với kỹ thuật làm gốm. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện những chiếc nồi được chế tác theo các phương pháp khác nhau dùng để nấu các loại thực phẩm riêng biệt, cho thấy sự phong phú về phương pháp làm gốm cũng như cách người cổ đại từng dùng để chế biến thực phẩm.