Bom UMPB-5R. Ảnh: Defence Blog. Trong cuộc chạy đua vũ khí giữa các cường quốc, Nga đã âm thầm nâng cấp kho vũ khí hàng không của mình với UMPB-5, một loại bom lượn tiên tiến được coi là bước tiến vượt bậc so với các phiên bản trước, giúp máy bay chiến đấu tấn công từ khoảng cách an toàn mà không sợ bị phòng không đối phương bắn hạ.
Loại vũ khí này không chỉ tăng cường sức mạnh hủy diệt mà còn tích hợp công nghệ dẫn đường hiện đại, khiến nó trở thành mối đe dọa lớn trên chiến trường hiện đại, đặc biệt trong các cuộc xung đột kéo dài như ở Ukraine.
UMPB-5, hay còn gọi là Universal Gliding and Correction Module phiên bản nâng cấp, được phát triển dựa trên nền tảng UMPK-500, một bộ kit chuyển đổi bom thông thường thành bom lượn thông minh.
Theo các nguồn tin từ Defence Blog và RBC-Ukraine, Nga đã cải tiến đáng kể về mặt khí động học, bao gồm việc tối ưu hóa hình dạng thân bom và mở rộng diện tích cánh để tăng khả năng lướt gió, giúp bom đạt tầm bắn lên đến khoảng 160 kilomet khi không sử dụng động cơ phụ trợ.
Điều này đạt được nhờ việc phóng từ độ cao lý tưởng khoảng 12.000 mét và tốc độ khoảng 1.000 km/h, cho phép bom duy trì quỹ đạo ổn định mà không cần năng lượng bổ sung.
Bom FAB-500. Ảnh: RIA Novosti Trọng lượng tổng thể của UMPB-5 ước tính khoảng 250 kilogram, dựa trên đầu đạn FAB-250, với phần lớn khối lượng dành cho đầu nổ mạnh mẽ có khả năng phá hủy các mục tiêu kiên cố như boongke hoặc tòa nhà cao tầng.
Hệ thống dẫn đường sử dụng công nghệ vệ tinh GNSS, kết hợp với anten CRPA 16 phần tử để chống nhiễu điện tử, đảm bảo độ chính xác cao ngay cả trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp, như được phân tích bởi chuyên gia Serhii “Flash” Beskrestnov trên Forbes.
Một biến thể nổi bật là UMPB-5R, nơi Nga tích hợp động cơ turbojet nhỏ gọn SW800Pro-Y do hãng Swiwin của Trung Quốc sản xuất, biến bom lượn thành một dạng lai giữa drone và tên lửa hành trình.
Theo báo cáo từ Militarnyi và The War Zone, động cơ phản lực này cung cấp lực đẩy bổ sung, đẩy tầm bắn lên đến 200 kilomet, gấp đôi so với các phiên bản UMPK cơ bản trước đây chỉ đạt 60-80 kilomet.
Động cơ hoạt động trên nguyên tắc turbine khí, với công suất đủ để duy trì tốc độ ổn định trong giai đoạn bay cuối, giúp bom vượt qua các lớp phòng không tầm trung và tấn công sâu vào hậu phương đối phương.
Bom FAB-250 và FAB-500. Ảnh: Cơ quan báo chí Bộ Quốc phòng Liên bang Nga/TASS Thiết kế mô-đun của UMPB-5R giữ nguyên tính linh hoạt, cho phép dễ dàng lắp ráp và sản xuất hàng loạt, với kế hoạch của Nga đạt 120.000 quả bom lượn trong năm 2025, trong đó khoảng 500 quả là phiên bản tầm xa, theo thông tin từ tình báo Ukraine (Ukrainian intelligence).
Công nghệ này không chỉ giảm chi phí sản xuất xuống mức khoảng 20.000 USD mỗi quả mà còn tăng cường khả năng chống chịu với các biện pháp đối phó điện tử, nhờ hệ thống điều khiển tự động điều chỉnh quỹ đạo dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Về mặt ứng dụng, UMPB-5 được triển khai chủ yếu từ các máy bay như Su-34, cho phép phi công Nga thả bom từ lãnh thổ an toàn mà không cần xâm nhập không phận đối phương, như được ghi nhận trong các cuộc tấn công gần đây tại Ukraine, theo United24 Media.
Sự nâng cấp này phản ánh chiến lược của Nga trong việc kết hợp công nghệ dân sự như động cơ model aircraft vào vũ khí quân sự, tạo ra lợi thế về số lượng và phạm vi.
Tuy nhiên, các chuyên gia từ FDD và Long War Journal lưu ý rằng dù mạnh mẽ, UMPB-5 vẫn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và độ cao phóng, với tầm bắn thực tế có thể giảm nếu máy bay phải bay thấp hơn để tránh radar.
UMPB-5 đại diện cho sự tiến hóa trong công nghệ bom lượn Nga, kết hợp giữa hiệu quả chi phí, tầm bắn xa và độ chính xác cao, đang định hình lại cách thức tiến hành tác chiến không quân hiện đại.