Nghiên cứu mới: Loại chất trong cơm giúp chống 2 loại "bệnh thời đại"

Tiềm năng của thực phẩm chứa melatonin

Một nghiên cứu mới từ Brazil vừa chỉ ra chất có trong nhiều thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của người Việt như cơm, cà phê và đậu nành không chỉ cung cấp năng lượng, mà còn có thể giúp giảm nguy cơ béo phì và trầm cảm, hai căn bệnh đang gia tăng nhanh trong xã hội hiện đại.

Công trình được công bố trên "Journal of Human Nutrition and Dietetics" do nhóm khoa học thuộc Đại học Liên bang Viçosa (Brazil) thực hiện, xoay quanh một hợp chất sinh học đặc biệt có trong thực phẩm: melatonin.

Melatonin thường được biết đến như “hormone giấc ngủ”, do tuyến tùng trong não tiết ra để điều chỉnh đồng hồ sinh học.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết melatonin không chỉ được tạo ra trong cơ thể mà còn có thể được bổ sung thông qua chế độ ăn uống, từ đó tác động tới quá trình chuyển hóa và hệ thần kinh.

Không chỉ giúp dễ ngủ hơn, melatonin còn là một chất chống oxy hóa mạnh, có khả năng tham gia điều hòa viêm, kiểm soát mỡ và ổn định cảm xúc. Đây là lý do nhóm nghiên cứu Brazil đặt câu hỏi: liệu lượng melatonin hấp thụ từ thực phẩm hàng ngày có liên quan đến các rối loạn phổ biến như béo phì và trầm cảm hay không.

Để tìm câu trả lời, nhóm khoa học đã phân tích dữ liệu của 8.320 tình nguyện viên, với độ tuổi trung bình gần 36.

Phần lớn người tham gia là nữ giới và không hút thuốc. Khoảng 1/3 trong số này bị thiếu ngủ, và nhiều người đang gặp các vấn đề như rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, béo phì và trầm cảm.

Lượng melatonin mỗi người nạp vào được ước tính thông qua 119 loại thực phẩm trong khẩu phần hàng ngày. Sau đó, các chỉ số này được đối chiếu với tình trạng sức khỏe để tìm mối liên hệ.

Kết quả cho thấy một xu hướng rõ rệt: người tiêu thụ càng nhiều melatonin từ thực phẩm thì nguy cơ béo phì và trầm cảm càng thấp.

Cụ thể, nhóm có mức melatonin nạp vào trung bình và cao có tỉ lệ béo phì thấp hơn đáng kể so với nhóm thấp. Đồng thời, lượng melatonin cũng tỉ lệ nghịch với mức độ trầm cảm, cho thấy hợp chất này có thể góp phần ổn định tâm trạng và hỗ trợ bảo vệ hệ thần kinh.

Theo các tác giả, melatonin không chỉ tác động đến giấc ngủ mà còn ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng năng lượng, tích trữ mỡ và phản ứng với stress, những yếu tố then chốt trong cả béo phì lẫn rối loạn cảm xúc.

Nhiều thực phẩm quen thuộc chứa melatonin

Điều đáng chú ý là nhiều nguồn thực phẩm giàu melatonin lại rất quen thuộc với người Việt. Trong số các loại được nghiên cứu, ba nhóm nổi bật là cà phê, gạo và các loại đậu, đặc biệt là đậu nành.

Ngoài ra, melatonin cũng có nhiều trong chuối, kiwi, cherry, các loại hạt, sữa và sản phẩm từ sữa, cũng như trứng. Đây đều là những thành phần phổ biến trong bữa ăn hàng ngày, đặc biệt ở các nền ẩm thực châu Á dựa trên ngũ cốc và thực vật.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng lưu ý rằng không phải cứ nhiều melatonin là càng tốt. Ví dụ, cà phê tuy giàu melatonin nhưng lại chứa caffeine, chất có thể làm rối loạn giấc ngủ nếu dùng vào buổi tối. Thời điểm và liều lượng tiêu thụ vẫn đóng vai trò quan trọng.

Phát hiện này được đánh giá là có ý nghĩa lớn trong bối cảnh béo phì và trầm cảm đang trở thành hai “bệnh thời đại”.

Béo phì không chỉ là vấn đề ngoại hình mà còn được coi là “bệnh bao hàm bệnh”, vì làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2, tim mạch, đột quỵ và nhiều bệnh mạn tính khác.

Trong khi đó, trầm cảm là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm chất lượng sống và năng suất lao động trên toàn cầu.

Việc cho thấy melatonin từ thực phẩm có thể đồng thời tác động lên chuyển hóa và tâm trạng mở ra một hướng tiếp cận mới, ít phụ thuộc vào thuốc và gắn chặt hơn với lối sống.