Con người xây "két sắt" ở Nam Cực để làm điều chưa từng có tiền lệ

Theo WMO, mới đây, cộng đồng khoa học quốc tế chính thức đánh dấu một cột mốc chưa từng có, khi những lõi băng cổ đại đầu tiên được niêm phong trong khu lưu trữ chuyên biệt tại Nam Cực.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến các sông băng toàn cầu tan nhanh, công trình này không chỉ là một sáng kiến khoa học, mà là lời cảnh báo và cũng là lời nhắn gửi cho tương lai.

Những khối băng ấy không đơn thuần là nước đá đông cứng. Chúng là “hồ sơ khí hậu” ghi lại từng lớp khí quyển, nhiệt độ, dấu vết bụi núi lửa, cả dấu chân hoạt động của con người trong hàng nghìn năm. Khi băng tan, những dữ liệu ấy cũng biến mất vĩnh viễn.

Ký ức Trái Đất trước nguy cơ bị xóa sổ

Trong nhiều thập kỷ, giới khoa học đã cảnh báo về tốc độ tan chảy của các sông băng từ châu Âu đến châu Á, từ dãy Alps đến Himalaya, từ Andes đến Tajikistan. Mỗi mùa băng rút đi là một phần lịch sử khí hậu không thể phục hồi.

Trước nguy cơ đó, dự án Ice Memory được khởi xướng với mục tiêu lưu giữ các lõi băng quý giá từ những vùng băng hà đang “hấp hối”. Hai mẫu lõi đầu tiên được lấy từ dãy Alps, mở đầu cho bộ sưu tập băng hà toàn cầu.

Theo các nhà khoa học, ngay cả trong kịch bản cực đoan, khi phần lớn băng hà trên Trái Đất biến mất, những mẫu băng được bảo tồn vẫn có thể giúp con người tái dựng lịch sử khí hậu, hiểu rõ hơn những biến động đã và đang diễn ra.

Ông Thomas Stocker, Chủ tịch Quỹ Ice Memory, nhấn mạnh rằng việc bảo vệ những dữ liệu có nguy cơ biến mất là trách nhiệm chung của toàn nhân loại, không của riêng một quốc gia nào.

“Két sắt” giữa Nam Cực và lời nhắn gửi cho tương lai

Khu lưu trữ được xây dựng tại Trạm Concordia, nằm ở độ cao khoảng 3.200m giữa trung tâm Nam Cực, cách bờ biển hơn 1.000km. Tại đây, các nhà khoa học đào một hang băng dài khoảng 35m, cao và rộng 5m, sâu gần 10m trong lớp tuyết nén chặt.

Nhờ điều kiện tự nhiên đặc biệt, nhiệt độ trong hang luôn duy trì quanh âm 52 độ C mà không cần bất kỳ hệ thống làm lạnh nhân tạo nào. Chính thiên nhiên trở thành “ổ khóa” hoàn hảo cho két sắt của nhân loại.

Dự án Ice Memory đã được chuẩn bị trong gần 10 năm, vượt qua những thách thức hậu cần khắc nghiệt và các rào cản ngoại giao phức tạp. Trước đó, vào tháng 9, hãng AFP đã ghi nhận việc khoan một lõi băng dài 105 mét tại Tajikistan để phục vụ cho mục tiêu lưu trữ lâu dài.

Theo ông Carlo Barbante, Phó Chủ tịch Quỹ Ice Memory, giá trị cốt lõi của những lõi băng này nằm ở tương lai. Ông tin rằng các thế hệ khoa học sau sẽ sở hữu những công nghệ mà con người hôm nay chưa thể hình dung, để khai thác những thông tin còn ẩn sâu trong từng lớp băng.