Sao Hỏa có thực sự phù hợp cho sự sống của con người?

Trong nhiều thập kỷ, Sao Hỏa luôn là tâm điểm của những cuộc thảo luận về khả năng con người định cư ngoài Trái Đất. Với chu kỳ ngày tương tự Trái Đất, sự hiện diện của băng nước ở hai cực và nguồn tài nguyên dồi dào trong lớp đất đá bề mặt, Hành tinh Đỏ dường như là một lựa chọn lý tưởng.

Tuy nhiên, những lợi thế này không thể che lấp thực tế khắc nghiệt của môi trường Sao Hỏa đối với sự sống con người.

Một trong những mối đe dọa lớn nhất là bức xạ. Với bầu khí quyển mỏng và gần như không có từ trường bảo vệ, bề mặt Sao Hỏa phải hứng chịu lượng bức xạ lên tới khoảng 700 mSv mỗi năm, vượt xa giới hạn an toàn cho cơ thể người.

Các nhà khoa học đang nghiên cứu các giải pháp như xây dựng khu cư trú trong ống dung nham tự nhiên hoặc phủ lớp regolith dày hai mét để giảm mức phơi nhiễm xuống ngưỡng chấp nhận được cho định cư dài hạn.

Trọng lực trên Sao Hỏa chỉ bằng 38% so với Trái Đất, gây ra tình trạng mất xương và cơ nhanh chóng. Nếu không có biện pháp đối phó, con người có thể mất tới 2% mật độ xương mỗi tháng.

Các mô hình khu cư trú quay tạo trọng lực nhân tạo và chế độ tập luyện cường độ cao được xem là giải pháp khả thi để hạn chế suy giảm sức khỏe.

Việc duy trì các hệ thống hỗ trợ sự sống cũng là một bài toán phức tạp. Không khí, nước và thực phẩm đều phải được tái chế gần như hoàn toàn. Công nghệ MOXIE đã chứng minh khả năng sản xuất oxy từ CO₂, trong khi khai thác băng ngầm cung cấp nguồn nước lâu dài.

Trong nông nghiệp, khí canh và xử lý đất nhiễm perchlorate cho phép sản xuất thực phẩm trong điều kiện khép kín.

Thách thức tâm lý cũng không kém phần nghiêm trọng. Những chuyến đi kéo dài 2,5 năm với sự cô lập gần như tuyệt đối có thể gây suy giảm nhận thức và rối loạn tâm trạng. Các giải pháp như mô phỏng Trái Đất bằng thực tế ảo và lịch sinh hoạt nghiêm ngặt được xem là cần thiết để duy trì sức khỏe tinh thần.

Về lâu dài, vấn đề sinh sản và đa dạng di truyền đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì một xã hội bền vững trên Sao Hỏa. Các nghiên cứu cho thấy cần một cộng đồng đủ lớn để tránh thoái hóa di truyền, điều này đòi hỏi hạ tầng và chi phí khổng lồ.

Dù khoa học đã chứng minh con người có thể tồn tại trên Sao Hỏa về mặt kỹ thuật, việc sinh sống và phát triển lâu dài vẫn phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa sinh học con người và các giải pháp công nghệ.

Sao Hỏa vì thế không chỉ là đích đến của tham vọng chinh phục không gian, mà còn là phép thử lớn nhất cho giới hạn thích nghi của loài người trong vũ trụ.