Con người sẽ trở lại Mặt Trăng trong năm 2026 sau nhiều thập kỷ chờ đợi

Kể từ sứ mệnh Apollo 17 năm 1972, khi các phi hành gia NASA hoàn thành ba ngày làm việc trên bề mặt Mặt Trăng, chưa từng có con người nào quay trở lại vệ tinh tự nhiên này.

Tuy nhiên, mục tiêu lịch sử này đang dần trở thành hiện thực thông qua chương trình Artemis của NASA, với sứ mệnh Artemis 2 dự kiến phóng vào năm 2026.

Artemis 2: Chuyến bay lịch sử và phép thử quan trọng

Sứ mệnh Artemis 2 sẽ đánh dấu chuyến bay có người lái đầu tiên của tàu vũ trụ Orion. Trong khoảng 10 ngày, các phi hành gia sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng trước khi trở về Trái Đất. Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ Apollo 17, con người được chiêm ngưỡng Mặt Trăng ở cự ly gần.

Artemis 2 nối tiếp thành công của Artemis 1, sứ mệnh không người lái phóng vào tháng 11/2022. Ban đầu, NASA kỳ vọng Artemis 2 có thể bay vào năm 2023, nhưng do hư hại ở tấm chắn nhiệt đã khiến lịch phóng phải lùi lại nhiều lần.

Trong khuôn khổ chương trình Artemis, NASA đặt mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Từ đó, các nhà khoa học kỳ vọng phát triển những công nghệ sinh tồn, y sinh và vận hành cần thiết để phục vụ các chuyến thám hiểm xa hơn, đặc biệt là Sao Hỏa.

Thách thức và tranh luận

Việc đưa con người trở lại Mặt Trăng đặt ra hàng loạt câu hỏi về an toàn sinh học, phơi nhiễm bức xạ, suy giảm miễn dịch, thay đổi tim mạch và cơ xương trong môi trường không trọng lực và bức xạ cao.

Những vấn đề này từng được ghi nhận trong các sứ mệnh Apollo nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ bằng công cụ hiện đại.

Chương trình Artemis cũng liên tục đối mặt với những tranh luận liên quan tới chi phí, tiến độ và lựa chọn phương tiện đổ bộ Mặt Trăng. Tên lửa SLS của NASA, được phát triển trong hơn một thập kỷ với chi phí gần 50 tỷ USD, đã bị đặt dấu hỏi về tính hiệu quả so với các hệ thống tên lửa tái sử dụng mới.

Song song đó, tàu Starship của SpaceX, được lựa chọn làm phương tiện đổ bộ cho Artemis 3, cũng gặp nhiều thách thức kỹ thuật. Một số chuyên gia lo ngại việc phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất có thể ảnh hưởng tới tiến độ và mức độ an toàn của chương trình.

Con người là "đối tượng nghiên cứu y sinh"

Trong Artemis 2, ngoài nhiệm vụ kiểm tra kỹ thuật tàu Orion, các phi hành gia cũng sẽ tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học. Đáng chú ý, chính cơ thể của họ sẽ trở thành đối tượng nghiên cứu, nhằm thu thập dữ liệu về những thay đổi sinh lý khi con người rời xa Trái Đất trong thời gian dài, điều chưa từng được thực hiện kể từ thời Apollo.

Các nghiên cứu tập trung vào tác động của bức xạ vũ trụ, sự thay đổi của hệ miễn dịch, phản ứng tim mạch, chuyển hóa và sức khỏe tâm lý khi sống và làm việc trong môi trường không gian sâu.

Nếu đúng kế hoạch, Artemis 2 có thể giúp các phi hành gia bay xa Trái Đất hơn bất kỳ sứ mệnh có người lái nào trước đây, thậm chí vượt kỷ lục của Apollo 13 (đưa con người bay xa Trái Đất hơn 400.000km).

Đặc biệt, sứ mệnh này cũng đánh dấu những bước tiến về bình đẳng trong thám hiểm không gian, theo dự kiến, lần đầu tiên một phụ nữ và phi hành gia da màu bay quanh Mặt Trăng.

Đây không chỉ là một chuyến bay vũ trụ, mà là sự tái khẳng định khả năng của con người trong việc sinh tồn, thích nghi và mở rộng hiện diện ra ngoài Trái Đất.