Vì sao khắp nơi đón không khí lạnh còn nhiệt độ tại Úc lại tiệm cận 50 độ C

Trong khi nhiều khu vực tại Bắc bán cầu đang đón không khí lạnh và nhiệt độ giảm sâu, Úc lại đang trải qua đợt nắng nóng cực đoan với nhiệt độ nhiều vùng vượt trên 40 độ C, nhiều thành phố đạt gần 50 độ C.

Tính đến ngày 9/1, Úc đang trải qua một đợt nắng nóng diện rộng và nghiêm trọng do một khối không khí rất nóng và khô di chuyển từ phía tây bắc đất nước đến các vùng phía nam và phía đông.

Hiện tượng trên là kết quả của tổ hợp các yếu tố khí tượng, địa lý và biến đổi khí hậu toàn cầu, đang ảnh hưởng mạnh đến thời tiết tại "lục địa Kangaroo".

Không khí nóng di chuyển và hệ thống áp suất cao

Theo IQAir, một trong những nguyên nhân chính khiến Úc nắng nóng cực độ là sự hình thành và di chuyển khối không khí rất nóng và khô từ phía tây bắc vào phía đông và nam lục địa.

Khối không khí này được đẩy đi bởi gió tây bắc, liên tục mang lượng nhiệt lớn từ nội địa (nơi chịu ảnh hưởng sa mạc và bán sa mạc) xuống các vùng lân cận khiến nhiệt độ tăng cao mạnh hơn mức bình thường.

Đồng thời, hệ thống áp suất cao di chuyển chậm trên biển Tasman (nằm giữa Úc và New Zealand) hoạt động như một "nắp áp lực", ngăn không khí lạnh từ Nam Đại Dương tràn vào, ép khí nóng xuống gần mặt đất, làm tăng nhiệt độ bề mặt.

Trong điều kiện cao áp, không khí bị nén và nóng lên, bầu trời quang đãng cũng khiến mặt đất hấp thu nhiều bức xạ Mặt Trời, đẩy nhiệt độ lên mức cực đoan.

Tháng 12 và tháng 1 là cao điểm mùa hè ở bán cầu Nam, trong giai đoạn này, Úc nằm gần hướng nhận bức xạ Mặt Trời trực diện.

Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ

Theo Financial Times, biến đổi khí hậu do hoạt động của con người là "nền tảng" khiến những đợt nắng nóng trở nên mạnh hơn, kéo dài hơn và phổ biến hơn.

Năm 2025 tại Úc được ghi nhận là một trong những năm ấm nhất trên kỷ lục lịch sử, khiến bất kỳ đợt nóng nào cũng dễ vượt nhiệt độ trung bình nhiều độ so với tiêu chuẩn lịch sử.

Trong những năm gần đây, khí hậu nóng lên khiến nhiệt độ bề mặt đại dương và đất liền tăng liên tục, tăng cường tần suất và mức độ cực đoan của các đợt nóng.

Khí hậu toàn cầu không “đối xứng”

Việc một khu vực lạnh trong mùa đông như khu vực Bắc bán cầu và một nơi đang giữa mùa hè nóng như Úc là hoàn toàn bình thường về địa lý khí hậu.

Tuy nhiên, biến đổi khí hậu toàn cầu đã khiến nhiệt độ Trái Đất tăng đồng thời ở cả hai bán cầu, nên hiện tượng nhiều nơi cùng trải qua giá lạnh hoặc nhiệt độ cực đoan không còn quá hiếm như trước đây.

Các mô hình thời tiết toàn cầu cũng chỉ ra rằng khi nhiệt độ trung bình Trái Đất tăng, biên độ cực đoan của các đợt nóng và lạnh đều mở rộng, nóng hoặc lạnh hơn rất nhiều ở các khu vực nhất định.