NASA phóng tàu chở phi hành gia bay quanh Mặt Trăng
Trong nhiệm vụ Artemis 2, tên lửa Hệ thống Phóng Vũ trụ (SLS) và tàu Orion của NASA sẽ đưa 4 phi hành gia bay quanh Mặt Trăng khoảng 10 ngày. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên tàu chở người bay vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
Phi hành đoàn Artemis 2 gồm chỉ huy Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada). Thời điểm phóng tàu dự kiến là sau ngày 5/2, khung thời gian phóng kéo dài đến tháng 4, nhưng lịch trình chính xác còn phụ thuộc vào vấn đề kỹ thuật.
Artemis 2 sẽ thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống, điều hướng và liên lạc trong không gian sâu nhằm chuẩn bị cho các cuộc đổ bộ Mặt Trăng trong tương lai, bao gồm cả Artemis 3. Thành công của nhiệm vụ sẽ là khởi đầu thực sự cho quá trình đưa con người trở lại Mặt Trăng bền vững của NASA.
SpaceX phóng tên lửa Starship lên quỹ đạo
SpaceX hy vọng 2026 sẽ là năm đột phá với Starship khi đưa siêu tên lửa này lên quỹ đạo Trái Đất lần đầu tiên, đồng thời chứng minh khả năng tiếp nhiên liệu ngay trên quỹ đạo - điều rất quan trọng với các nhiệm vụ không gian sâu như bay tới Mặt Trăng và Sao Hỏa. Elon Musk, CEO công ty, cho rằng việc phóng tàu đến Sao Hỏa năm nay là khả thi, nhưng cũng thừa nhận tỷ lệ thành công chỉ khoảng 50%.
SpaceX cũng đang nỗ lực hướng tới mục tiêu tái sử dụng cả hai bộ phận chính của Starship - tên lửa đẩy Super Heavy (tầng dưới) và tàu Ship (tầng trên). Kể cả khi chưa thể phóng đến thiên thể khác, việc Starship lên tới quỹ đạo, tiếp nhiên liệu và có thể tái sử dụng phần cứng nhanh chóng vẫn sẽ là bước tiến công nghệ quan trọng.
Blue Origin phóng tàu đổ bộ Mặt Trăng
Công ty Mỹ Blue Origin dự định phóng tàu đổ bộ Mặt Trăng Blue Moon Mark 1 (MK1) bằng tên lửa New Glenn đầu năm 2026 với mục tiêu hạ cánh gần hố trũng Shackleton ở cực nam.
MK1 cao khoảng 8 m, là tàu đổ bộ chở hàng thương mại lên Mặt Trăng lớn nhất từng được chế tạo. Con tàu sẽ thử nghiệm những công nghệ hạ cánh và hoạt động bề mặt quan trọng, đánh dấu nỗ lực đầu tiên của Blue Origin nhằm tiếp cận Mặt Trăng, hướng tới thiết lập cơ sở hạ tầng trên thiên thể này. MK1 dự kiến mang theo thiết bị SCALPSS của NASA, chụp ảnh bề mặt Mặt Trăng trong và sau quá trình hạ cánh để nghiên cứu cách các luồng khí xả tương tác với đất đá.
Boeing phóng tàu Starliner đến Trạm Vũ trụ Quốc tế
Starliner-1, nhiệm vụ tiếp theo của tàu Starliner do Boeing chế tạo, sẽ chỉ chở hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) thay vì chở người và dự kiến diễn ra sớm nhất vào tháng 4. Sự thay đổi này xuất phát từ vấn đề trong chuyến bay thử nghiệm chở người đầu tiên của Starliner vào năm 2024. Khi đó, con tàu gặp trục trặc khiến các phi hành gia mắc kẹt 9 tháng trên trạm ISS, sau đó phải về Trái Đất bằng tàu Crew Dragon của SpaceX.
Starliner-1 sẽ giúp xác nhận các nâng cấp của tàu vũ trụ và kiểm tra hiệu suất hệ thống. NASA cũng đã điều chỉnh hợp đồng Phi hành đoàn Thương mại với Boeing, nhấn mạnh tính an toàn và việc tăng cường thử nghiệm trước khi Starliner tiếp tục chở phi hành gia. Starliner-1 là bước quan trọng nhằm biến Starliner thành phương tiện chở người thường xuyên thứ hai của Mỹ bên cạnh Crew Dragon.
Startup Mỹ phóng trạm vũ trụ thương mại đầu tiên
Startup Vast dự định phóng Haven-1, trạm vũ trụ độc lập đầu tiên trên thế giới do tư nhân phát triển, sớm nhất vào tháng 5. Trạm chỉ gồm một module, được thiết kế cho những nhiệm vụ có phi hành đoàn ngắn hạn, kéo dài tối đa 30 ngày, đồng thời hỗ trợ thí nghiệm nghiên cứu, hoạt động thương mại và trình diễn công nghệ.
Haven-1 dự kiến bay lên quỹ đạo bằng tên lửa Falcon 9 của SpaceX. Phi hành gia sẽ được đưa đón lên xuống trạm bằng tàu Crew Dragon. Nếu thành công, vụ phóng Haven-1 có thể mở ra kỷ nguyên mới cho trạm vũ trụ thương mại, giúp thay thế hoặc bổ sung cho ISS vốn đã cũ.
Tàu Thiên Vấn 2 tiếp cận "vệ tinh giả"
Tàu Thiên Vấn 2 của Trung Quốc dự kiến đến tiểu hành tinh Kamo'oalewa tháng 7/2026. Tiểu hành tinh này thường được gọi là "vệ tinh giả" vì quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời bám sát quỹ đạo của Trái Đất.
Thiên Vấn 2 phóng lên không gian từ ngày 29/5 năm ngoái, dự kiến mang mẫu vật về Trái Đất năm 2027, cung cấp vật liệu quý hiếm cho các nhà khoa học nghiên cứu về hệ Mặt Trời sơ khai. Một số nhà nghiên cứu suy đoán, tiểu hành tinh này có thể là mảnh vỡ từ Mặt Trăng, khiến các mẫu vật trở nên đặc biệt giá trị. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ đầu tiên, con tàu sẽ tiếp tục bay đến nghiên cứu 311P/Pan-STARRS, tiểu hành tinh có đuôi bụi giống sao chổi.
Trung Quốc phóng tàu đổ bộ Mặt Trăng
Trung Quốc dự định triển khai nhiệm vụ Hằng Nga 7 khoảng giữa hoặc cuối năm nay, hướng đến cực nam Mặt Trăng, khu vực được cho là chứa băng nước trong các hố trũng luôn tối. Trong nhiệm vụ, nhiều tàu sẽ phối hợp hoạt động, gồm tàu quỹ đạo lập bản đồ bề mặt Mặt Trăng, tàu đổ bộ và robot tự hành khám phá và phân tích tài nguyên bề mặt, robot nhảy cỡ nhỏ có khả năng di chuyển trên địa hình phức tạp mà robot tự hành truyền thống không thể tiếp cận, vệ tinh chuyển tiếp liên lạc và hỗ trợ quan sát khoa học.
Hằng Nga 7 đặt mục tiêu xác định vị trí cũng như nghiên cứu đặc điểm của các mỏ băng tiềm năng, đánh giá nguy hiểm địa hình, đồng thời kiểm chứng công nghệ cần thiết cho nhiệm vụ đưa người đến Mặt Trăng trong tương lai.
Tàu BepiColombo đến Sao Thủy sau 8 năm
Sau hành trình 8 năm với nhiều lần bay qua sát Trái Đất, Sao Kim, Sao Thủy để tận dụng lực hấp dẫn, tàu BepiColombo của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Cơ quan Thám hiểm Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) sẽ tới quỹ đạo Sao Thủy vào tháng 11. Trong suốt chuyến đi dài, con tàu thu thập những dữ liệu khoa học quý giá, chụp nhiều ảnh cận cảnh, đồng thời thử nghiệm thiết bị trong môi trường khắc nghiệt.
Sau khi đến Sao Thủy - hành tinh gần Mặt Trời nhất - BepiColombo sẽ tách thành hai tàu nhỏ. Đầu tiên là Tàu quỹ đạo hành tinh Sao Thủy (MPO) của ESA, có nhiệm vụ nghiên cứu bề mặt cũng như phần bên trong hành tinh. Thứ hai là Tàu quỹ đạo từ quyển Sao Thủy (MMO) của JAXA, tập trung nghiên cứu từ trường. Chúng giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách hành tinh này hình thành và phát triển ở vị trí rất gần Mặt Trời. Hoạt động chỉ cách Mặt Trời vài chục triệu km, BepiColombo phải chống chọi với nhiệt độ khắc nghiệt và bức xạ mạnh, trở thành một trong những nhiệm vụ thám hiểm hành tinh khó nhất lịch sử về mặt kỹ thuật.
Trung Quốc phóng kính viễn vọng không gian Xuntian
Kính viễn vọng không gian Xuntian, hay Kính viễn vọng Trạm Vũ trụ Trung Quốc (CSST), dự kiến phóng cuối năm nay. Xuntian sở hữu gương chính rộng 2 m, mang lại khả năng thu nhận ánh sáng tương đương, thậm chí tốt hơn kính Hubble của NASA ở một số chế độ.
Xuntian sẽ hoạt động như một đài quan sát quang học - cực tím trên quỹ đạo, kết nối định kỳ với trạm vũ trụ Thiên Cung để bảo dưỡng, sửa chữa và nâng cấp. Với thời gian hoạt động dự kiến tối thiểu 10 năm, các thiết bị khảo sát trường rộng của Xuntian sẽ lập bản đồ những vùng không gian rộng lớn, hỗ trợ nghiên cứu về vũ trụ, vật chất tối và sự tiến hóa của các thiên hà.
Máy bay vũ trụ Dream Chaser lần đầu lên tới quỹ đạo
Máy bay vũ trụ tái sử dụng Dream Chaser của công ty Mỹ Sierra Space dự kiến thực hiện chuyến bay đầu tiên lên quỹ đạo cuối năm nay, đánh dấu cột mốc quan trọng sau nhiều năm phát triển và trì hoãn. Chuyến bay không phi hành đoàn này nhằm thử nghiệm khả năng phóng bằng tên lửa truyền thống, vận hành tự động trên quỹ đạo và trở về Trái Đất bằng cách đáp xuống đường băng tương tự máy bay bình thường.
Dream Chaser được thiết kế để trở lại khí quyển nhẹ nhàng hơn tàu vũ trụ truyền thống, phục vụ cho việc vận chuyển các thí nghiệm khoa học tinh vi và hàng hóa khẩn cấp từ không gian. Phương tiện sẽ hỗ trợ tiếp tế hàng hóa cho trạm ISS trong tương lai. Thêm vào đó, nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, Sierra Space sẽ phát triển thêm phiên bản máy bay vũ trụ chở người.
Thu Thảo tổng hợp